การใช้ศิลปะเป็นฐานเพื่อพัฒนาสุขภาวะของผู้สูงอายุ Art-based Using to Develop Well-being of Older Adults: the Systematic Review
Article Sidebar
เผยแพร่แล้ว:
ธ.ค. 17, 2019
Main Article Content
บทคัดย่อ
การทบทวนวรรณกรรมอย่างเป็นระบบครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อทบทวนและสรุปองค์ความรู้ที่เกี่ยวข้องกับการใช้ศิลปะเป็นฐาน เพื่อพัฒนาสุขภาวะของผู้สูงอายุ โดยศึกษาบทความวิจัยที่เกี่ยวข้องทั้งในและต่างประเทศตามเกณฑ์จากฐานข้อมูล Cambridge Press, Oxford Academic, Sage Journal, Science Direct, Taylor and Francis Online, ResearchGate และ Thaijo ตั้งแต่ปี 2009 แล้วจึงคัดสรรวรรณกรรมโดยคัดกรอง 22 เรื่อง จาก 8,458 เรื่อง ผลการสังเคราะห์พบว่า การวิจัยที่เกี่ยวข้องประกอบด้วยวิทยาการวิจัย 5 ประเภท คือ การวิจัยเชิงทดลอง แบ่งออกเป็น 2 ประเภท ได้แก่ การวิจัยเชิงทดลองขั้นต้น (Pre-Experimental Research) 1 เรื่อง การวิจัยกึ่งทดลอง (Quasi-Experimental Research) 8 เรื่อง นอกจากนี้ยังมีการวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) 5 เรื่อง การวิจัยเชิงสำรวจ (Survey Research) 6 เรื่อง การวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม (Participatory Action Research) 1 เรื่อง และการวิจัยแบบผสานวิธี (Mixed-Method Research) 1 เรื่อง ที่แตกต่างกันตามสภาพาที่ผู้วิจัยศึกษา
ผลการสังเคราะห์วรรณกรรม พบว่า กิจกรรมการใช้ศิลปะเป็นฐาน เพื่อพัฒนาสุขภาวะของผู้สูงอายุ เป็นกิจกรรมศิลปะการสร้างภาพเลียนแบบเพื่อการแสดงออก และกิจกรรมศิลปะประดิษฐ์เพื่อแก้ปัญหาผู้สูงอายุโดยเฉพาะปัญหาทางสุขภาพ ที่เกิดจากภาวะซึมเศร้าและสมองเสื่อมที่ส่งผลต่อสังคม โดยเน้นการทำงานเป็นกลุ่ม ผลการศึกษาบทความวิจัยทั้งหมด มีความสอดคล้องกันว่า ศิลปะช่วยส่งเสริมให้ผู้สูงอายุเกิดสุขภาวะทางใจและสังคม เพิ่มทัศนคติในเชิงบวก ทำให้การใช้ชีวิตของผู้สูงอายุดีขึ้น จนสร้างสัมพันธภาพกับผู้อื่นในสังคม
Article Details
ประเภทบทความ
Academic Articles
เอกสารอ้างอิง
กนกวรรณ กาญจนนิกร, จิณห์จุฑา ชัยเสนา ดาลลาส และชนัดดา แนบเกสร. (2561). ผลของโปรแกรม กลุ่มบำบัดด้วยงานศิลปะต่อความผาสุกของผู้สูงอายุที่เป็นเบาหวานชนิดที่ 2 และมีภาวะซึมเศร้า. วารสารการพยาบาลและการดูแลสุขภาพ, 36(1), 23-31.
จิราพัทธ์ แก้วศรีทอง. (2555). ผลการใช้โปรแกรมการฝึกอบรม เรื่อง ศิลปะประดิษฐ์สำหรับผู้สูงอายุใน ศูนย์พัฒนาการจัดสวัสดิการสังคมผู้สูงอายุบ้านบางแค กรุงเทพมหานคร. วารสารวิชาการและวิจัย มทร.พระนคร, 6(1), 164-178.
ชัชวาล วงค์สารี และ ศุภลักษณ์ พื้นทอง. (2561). ภาวะสมองเสื่อมในผู้สูงอายุ : การพยาบาลและการดูแลญาติผู้ดูแล. วารสาร มฉก.วิชาการ, 22(43-44), 166-179.
ญาดารัตน์ บาลจ่าย, พัชรินทร์ สุคนธาภิรมย์ ณ พัทลุง และจิราพร เกศพิชญวัฒนา. (2561). ศิลปะเพื่อการบำบัดในผู้สูงอายุ. Kuakarun Journal of Nursing, 25(2), 195-209.
ทักษิณา สุขพัทธี. (2559). การศึกษารูปแบบศิลปกรรมบำบัดสำหรับผู้สูงวัยเพื่อบำบัดภาวะซึมเศร้า. วารสารวิจัยและพัฒนาวไลยอลงกรณ์ในพระบรมราชูปถัมภ์ สาขามนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์, 11(1), 11-22.
นปภัช กันแพงศรี และจิราพร เกศพิชญวัฒนา. (2557). ผลของโปรแกรมกิจกรรมศิลปะต่อการเห็นคุณค่าในตนเองของผู้สูงอายุที่มีภาวะสมองเสื่อมระยะแรก. Rama Nurs J, 20(2), 164-178.
นริสา วงศ์พนารักษ์ และสายสมร เฉลยกิตติ. (2557). ภาวะซึมเศร้า: ปัญหาสุขภาพจิตสำคัญในผู้สูงอายุ. วารสารพยาบาลทหารบก, 15(3), 24-37.
นิตยา ทวีชีพ, พิทักษ์ จันทร์เจริญ, ประภาภรณ์ มูลแสดง, วัชรินทร์ จัตุชัย และจิรัชญา คงชาติไทย. (2556). ต้นแบบการจัดกิจกรรมฝึกวิชาชีพเพื่อสร้างรายได้สำหรับผู้สูงอายุในภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย. SDU Res., 9(3), 31-49.
ภาวิณี ศิริโรจน์. (2559). ชุดผลิตภัณฑ์ศิลปะประดิษฐ์เพื่อเป็นงานอดิเรกสำหรับผู้สูงอายุ. วารสารวิชาการศิลปะ สถาปัตยกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร, 7(2), 83-96.
เมตตา เชยสมบัติ, จุฬารัตน์ วัฒนะ และพนิต เข็มทอง. (2560). กิจกรรมนันทนาการประเภทศิลป หัตถกรรมเพื่อเสริมสร้างการเห็นคุณค่าในตนเองของผู้สูงอายุในชุมชนทัดชาวิลล่า กรุงเทพมหานคร. Dusit Thani College Journal, 11 (3), 252-266.
อโณทัย งามวิชัยกิจ. (2558). การวิจัยแบบผสมผสานเชิงคุณภาพและปริมาณ. วารสารการจัดการสมัยใหม่, 13(1), 1-12.
อภินภัศ จิตรกร. (2559). การจัดการเรียนรู้แบบศิลปะเป็นฐานเพื่อส่งเสริมความคิดสร้างสรรค์ของผู้เรียนในศตวรรษที่ 21. วารสารศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร, 14(1), 60-72.
Alders A. & Linda Levine-Madori. (2010). The Effect of Art Therapy on Cognitive Performance of Hispanic/Latino Older Adults. Art Therapy: Journal of the American Art Therapy Association, 27(3), 127-135.
Ching-Teng, Y, Yang Ya-Ping & Chen Yu-Chia. (2019). Positive Effects of Art Therapy on Depression and Self-esteem of Older Adults in Nursing Homes. Social Work in Health Care, 58(3), 324-338.
Cornejo, R., Robin B., Caroline E. & Anne M. Piper. (2016). Vulnerability, Sharing, and Privacy: Analyzing Art Therapy for Older Adults with Dementia. the 19th ACM Conference on Computer-Supported Cooperative Work & Social Computing, 1572-1583.
Glozman, J., & Vslentina Naumova. (2014). art-therapy as a method for mobilizing personal resources in the elderly. Psychology in Russia: State of the Art, 7(3), 80-89.
Goulding, A. (2012). How Can Contemporary Art Contribute Toward the Development of Social and Cultural Capital for People Aged 64 and Older. The Gerontologist Cite journal as: The Gerontologist, 53(6), 1009–1019.
Huhtinen-Hildén, L (2014). Perspectives on Professional Use of Arts and Arts-based Methods in Elderly Care. Arts and Health, 6(3), 223–234.
Hunt, B, Lindsay Truran & Frances Reynold. (2016). Like a Drawing of Breath: Leisure Based Art-making as a Source of Respite and Identity Among Older Women Caring for Loved Ones with Dementia. Arts & Health, 10(1), 29-44.
Ilali, E, Farzaneh Mokhtary, Nouraddin Mousavinasab & Abdul Hakim Tirgari. (2018). Impact of Art-Based Life Review on Depression Symptoms Among Older Adults. Art Therapy, 35(3), 148-155.
Jokela, T, Mirja Hiltunen & Elina Härkönen. (2015). Art-based Action Research-Participatory Art for the North. International Journal of Education through Art, 11(3), 433-448.
Kim, K. (2018). A Randomized, Controlled Study of the Effects of Art Therapy on Older Korean-Americans’ Healthy Aging. The Arts in Psychotherapy, 40, 158-164.
Knapper, C., & Arthur, J., C. (1985). LifeLong Learning and Higher Education. London: Krogan Page Limited.
Liddle, J., Lynne P. & David W.S. (2013). Purpose and Pleasure in Late Life: Conceptualising Older Women's Participation in Art and Craft Activities. Journal of Aging Studies, 27, 330-338.
Moody, E. & Alison Phinney. (2012). A Community-Engaged Art Program for Older People: Fostering Social Inclusion. Canadian Journal on Aging, 31(1), 55-64.
Nan, J., Pang, K. Lam, K., Szeto, M. Sin, S. & So, K. (2018). An Expressive-Arts-Based Life-Death Education Program for the Elderly: A Qualitative Study. Retrived from: https://www.tandfonline.com/doi/pdf/10.1080/07481187.2018.1527413?needAccess=true
Newman, A., A. Goulding & C. Whitehead. (2014). Contemporary visual art and the construction of identity: maintenance and revision processes in older adults. International Journal of Heritage Studies, 20(4), 432-453.
Pike, A. (2013). The Effect of Art Therapy on Cognitive Performance Among Ethnically Diverse Older Adults. Art Therapy, 30(4), 159-168.
Reynolds, F. (2010). Colour and Communion: Exploring the Influences of Visual Art-making as a Leisure Activity on Older Women's Subjective Well-being. Journal of Aging Studies, 24, 135-143.
Seo, J., Lisa G. & Tiffany S. (2016). Exploring the Impact of Creative Expression through Interactive Art Making on Older Adults’ Well-being. Digital Creativity, 27(4), 358-368.
Torres, R. (2002). The Effect of Shape and Color Symmetry on the Aesthetic Value of Dayak Masks From Boreneo. Germany: Buenos Alres.
Tzanidaki, D. & Frances R. (2011). Exploring the Meanings of Making Traditional Arts and Crafts Among Older Women in Crete, using Interpretative Phenomenological Analysis. British Journal of Occupational Therapy, 74(8), 375-382.
จิราพัทธ์ แก้วศรีทอง. (2555). ผลการใช้โปรแกรมการฝึกอบรม เรื่อง ศิลปะประดิษฐ์สำหรับผู้สูงอายุใน ศูนย์พัฒนาการจัดสวัสดิการสังคมผู้สูงอายุบ้านบางแค กรุงเทพมหานคร. วารสารวิชาการและวิจัย มทร.พระนคร, 6(1), 164-178.
ชัชวาล วงค์สารี และ ศุภลักษณ์ พื้นทอง. (2561). ภาวะสมองเสื่อมในผู้สูงอายุ : การพยาบาลและการดูแลญาติผู้ดูแล. วารสาร มฉก.วิชาการ, 22(43-44), 166-179.
ญาดารัตน์ บาลจ่าย, พัชรินทร์ สุคนธาภิรมย์ ณ พัทลุง และจิราพร เกศพิชญวัฒนา. (2561). ศิลปะเพื่อการบำบัดในผู้สูงอายุ. Kuakarun Journal of Nursing, 25(2), 195-209.
ทักษิณา สุขพัทธี. (2559). การศึกษารูปแบบศิลปกรรมบำบัดสำหรับผู้สูงวัยเพื่อบำบัดภาวะซึมเศร้า. วารสารวิจัยและพัฒนาวไลยอลงกรณ์ในพระบรมราชูปถัมภ์ สาขามนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์, 11(1), 11-22.
นปภัช กันแพงศรี และจิราพร เกศพิชญวัฒนา. (2557). ผลของโปรแกรมกิจกรรมศิลปะต่อการเห็นคุณค่าในตนเองของผู้สูงอายุที่มีภาวะสมองเสื่อมระยะแรก. Rama Nurs J, 20(2), 164-178.
นริสา วงศ์พนารักษ์ และสายสมร เฉลยกิตติ. (2557). ภาวะซึมเศร้า: ปัญหาสุขภาพจิตสำคัญในผู้สูงอายุ. วารสารพยาบาลทหารบก, 15(3), 24-37.
นิตยา ทวีชีพ, พิทักษ์ จันทร์เจริญ, ประภาภรณ์ มูลแสดง, วัชรินทร์ จัตุชัย และจิรัชญา คงชาติไทย. (2556). ต้นแบบการจัดกิจกรรมฝึกวิชาชีพเพื่อสร้างรายได้สำหรับผู้สูงอายุในภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย. SDU Res., 9(3), 31-49.
ภาวิณี ศิริโรจน์. (2559). ชุดผลิตภัณฑ์ศิลปะประดิษฐ์เพื่อเป็นงานอดิเรกสำหรับผู้สูงอายุ. วารสารวิชาการศิลปะ สถาปัตยกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร, 7(2), 83-96.
เมตตา เชยสมบัติ, จุฬารัตน์ วัฒนะ และพนิต เข็มทอง. (2560). กิจกรรมนันทนาการประเภทศิลป หัตถกรรมเพื่อเสริมสร้างการเห็นคุณค่าในตนเองของผู้สูงอายุในชุมชนทัดชาวิลล่า กรุงเทพมหานคร. Dusit Thani College Journal, 11 (3), 252-266.
อโณทัย งามวิชัยกิจ. (2558). การวิจัยแบบผสมผสานเชิงคุณภาพและปริมาณ. วารสารการจัดการสมัยใหม่, 13(1), 1-12.
อภินภัศ จิตรกร. (2559). การจัดการเรียนรู้แบบศิลปะเป็นฐานเพื่อส่งเสริมความคิดสร้างสรรค์ของผู้เรียนในศตวรรษที่ 21. วารสารศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร, 14(1), 60-72.
Alders A. & Linda Levine-Madori. (2010). The Effect of Art Therapy on Cognitive Performance of Hispanic/Latino Older Adults. Art Therapy: Journal of the American Art Therapy Association, 27(3), 127-135.
Ching-Teng, Y, Yang Ya-Ping & Chen Yu-Chia. (2019). Positive Effects of Art Therapy on Depression and Self-esteem of Older Adults in Nursing Homes. Social Work in Health Care, 58(3), 324-338.
Cornejo, R., Robin B., Caroline E. & Anne M. Piper. (2016). Vulnerability, Sharing, and Privacy: Analyzing Art Therapy for Older Adults with Dementia. the 19th ACM Conference on Computer-Supported Cooperative Work & Social Computing, 1572-1583.
Glozman, J., & Vslentina Naumova. (2014). art-therapy as a method for mobilizing personal resources in the elderly. Psychology in Russia: State of the Art, 7(3), 80-89.
Goulding, A. (2012). How Can Contemporary Art Contribute Toward the Development of Social and Cultural Capital for People Aged 64 and Older. The Gerontologist Cite journal as: The Gerontologist, 53(6), 1009–1019.
Huhtinen-Hildén, L (2014). Perspectives on Professional Use of Arts and Arts-based Methods in Elderly Care. Arts and Health, 6(3), 223–234.
Hunt, B, Lindsay Truran & Frances Reynold. (2016). Like a Drawing of Breath: Leisure Based Art-making as a Source of Respite and Identity Among Older Women Caring for Loved Ones with Dementia. Arts & Health, 10(1), 29-44.
Ilali, E, Farzaneh Mokhtary, Nouraddin Mousavinasab & Abdul Hakim Tirgari. (2018). Impact of Art-Based Life Review on Depression Symptoms Among Older Adults. Art Therapy, 35(3), 148-155.
Jokela, T, Mirja Hiltunen & Elina Härkönen. (2015). Art-based Action Research-Participatory Art for the North. International Journal of Education through Art, 11(3), 433-448.
Kim, K. (2018). A Randomized, Controlled Study of the Effects of Art Therapy on Older Korean-Americans’ Healthy Aging. The Arts in Psychotherapy, 40, 158-164.
Knapper, C., & Arthur, J., C. (1985). LifeLong Learning and Higher Education. London: Krogan Page Limited.
Liddle, J., Lynne P. & David W.S. (2013). Purpose and Pleasure in Late Life: Conceptualising Older Women's Participation in Art and Craft Activities. Journal of Aging Studies, 27, 330-338.
Moody, E. & Alison Phinney. (2012). A Community-Engaged Art Program for Older People: Fostering Social Inclusion. Canadian Journal on Aging, 31(1), 55-64.
Nan, J., Pang, K. Lam, K., Szeto, M. Sin, S. & So, K. (2018). An Expressive-Arts-Based Life-Death Education Program for the Elderly: A Qualitative Study. Retrived from: https://www.tandfonline.com/doi/pdf/10.1080/07481187.2018.1527413?needAccess=true
Newman, A., A. Goulding & C. Whitehead. (2014). Contemporary visual art and the construction of identity: maintenance and revision processes in older adults. International Journal of Heritage Studies, 20(4), 432-453.
Pike, A. (2013). The Effect of Art Therapy on Cognitive Performance Among Ethnically Diverse Older Adults. Art Therapy, 30(4), 159-168.
Reynolds, F. (2010). Colour and Communion: Exploring the Influences of Visual Art-making as a Leisure Activity on Older Women's Subjective Well-being. Journal of Aging Studies, 24, 135-143.
Seo, J., Lisa G. & Tiffany S. (2016). Exploring the Impact of Creative Expression through Interactive Art Making on Older Adults’ Well-being. Digital Creativity, 27(4), 358-368.
Torres, R. (2002). The Effect of Shape and Color Symmetry on the Aesthetic Value of Dayak Masks From Boreneo. Germany: Buenos Alres.
Tzanidaki, D. & Frances R. (2011). Exploring the Meanings of Making Traditional Arts and Crafts Among Older Women in Crete, using Interpretative Phenomenological Analysis. British Journal of Occupational Therapy, 74(8), 375-382.
