การศึกษารูปแบบการมีส่วนร่วมของภาคีเครือข่ายในการพัฒนาคลองเจดีย์บูชา จังหวัดนครปฐมอย่างยั่งยืน โดยพลังบวร (บ้าน วัด โรงเรียน ราชการ)
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา 1) บทบาทภาคีเครือข่ายในการพัฒนาคลองเจดีย์บูชาจังหวัดนครปฐม และ 2) รูปแบบการมีส่วนร่วมของภาคีเครือข่ายในการพัฒนาคลองเจดีย์บูชาอย่างยั่งยืน โดยพลังบวร (บ้าน วัด โรงเรียน ราชการ) โดยเลือกกลุ่มเป้าหมายด้วยวิธีเลือกแบบเจาะจง คือ ผู้นำชุมชน ผู้นำจิตอาสา ผู้นำทางศาสนา ปราชญ์ชุมชนและนักวิชาการท้องถิ่น จำนวน 14 คน เครื่องมือในการศึกษา คือ แบบสัมภาษณ์แบบกึ่งโครงสร้าง เก็บรวบรวมข้อมูลด้วยการสัมภาษณ์เชิงลึก วิธีการตรวจสอบข้อมูลแบบสามเส้า ได้แก่ 1) ด้านข้อมูล 2) ด้านรวบรวมข้อมูล และ 3) การสร้างบทสรุปและยืนยันบทสรุป วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหาและการวิเคราะห์แก่นสาระ
ผลการวิจัยพบว่า
- บทบาทของภาคีเครือข่ายในการอนุรักษ์คลองเจดีย์บูชา แบ่งเป็น 1) บ้าน เป็นชุมชนทำหน้าที่เฝ้าระวังคุณภาพน้ำ ดูแลรักษาคลอง ลดการทิ้งขยะ และส่งเสริมกิจกรรมอนุรักษ์ในพื้นที่บ้าน 2) วัด เป็นศูนย์กลางในการจัดกิจกรรมอนุรักษ์เชิงพระพุทธศาสนา เช่น การทำบุญเพื่อสิ่งแวดล้อม การเสริมสร้างจิตสำนึกในการดูแลรักษาคลองผ่านศาสนกิจ และการรณรงค์ให้ชุมชนร่วมรักษาความสะอาด 3) โรงเรียน เป็นแหล่งเรียนรู้เกี่ยวกับการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม ปลูกฝังจิตสำนึกในนักเรียนให้รักและหวงแหนคลอง และสอนให้เข้าใจถึงความสำคัญของการดูแลรักษาลำน้ำ และ 4) ราชการ เป็นหน่วยงานภาครัฐทำหน้าที่ให้การสนับสนุนด้านทรัพยากร จัดทำแผนแม่บท สนับสนุนงบประมาณ และให้ความรู้ด้านการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำแก่ชุมชนและภาคีเครือข่าย
- รูปแบบการมีส่วนร่วมของภาคีเครือข่ายในการพัฒนาคลองเจดีย์บูชา ประกอบด้วย 1) บ้าน คนในชุมชนเข้าร่วมการประชุมและจัดกิจกรรมที่เกี่ยวข้องกับการพัฒนาคลอง เป็นอาสาสมัครในการดูแลรักษาความสะอาดคลอง รวมทั้งการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม 2) วัด จัดกิจกรรมทางศาสนาที่ส่งเสริมการอนุรักษ์ เช่น สร้างจิตสำนึกผ่านเทศนาธรรมในการพัฒนาสิ่งแวดล้อม 3) โรงเรียน จัดโครงการปลูกต้นไม้และทำความสะอาดคลองกับนักเรียน สอดแทรกความรู้เกี่ยวกับการอนุรักษ์และพัฒนาคลองในหลักสูตรการเรียนรู้ และ 4) ราชการ จัดทำแผนและนโยบายพัฒนาคลองที่มีส่วนร่วมจากทุกภาคีเครือข่าย จัดสรรงบประมาณและทรัพยากรให้แก่โครงการที่สนับสนุนการอนุรักษ์คลองเจดีย์บูชา เพื่อให้การพัฒนาเกิดขึ้นอย่างต่อเนื่องและมีประสิทธิภาพ
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์ของมหาวิทยาลัยราชภัฏนครปฐม
เนื้อหาของแต่ละบทความเป็นทัศนะของผู้เขียน ซึ่งที่ปรึกษา บรรณาธิการ กองบรรณาธิการ และคณะกรรมการบริหารวารสารไม่จำเป็นต้องเห็นด้วย หรือร่วมรับผิดชอบใดๆ
เอกสารอ้างอิง
คณะกรรมการจัดทำแผนแม่บทบริหารจัดการและพัฒนาคลองเจดีย์บูชาอย่างยั่งยืน. (2563). แผนแม่บทการพัฒนาคลองเจดีย์บูชาอย่างยั่งยืน ระยะ 3 ปี (พ.ศ. 2564-2566). นครปฐม: สำนักงานจังหวัดนครปฐม.
ตระกูล เตชะเจริญสุขจีระ. (2566). การบริหารจัดการสิ่งแวดล้อมในวัดเพื่อตอบโจทย์ความต้องการของชุมชนเมือง โดยใช้พลังบวรเป็นฐาน. วิทยานิพนธ์พุทธศาสตรดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาสันติศึกษา บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
ธนาวัลย์ ทบมาตร. (2566). รูปแบบการจัดการปัญหาสิ่งแวดล้อมของโรงงานอุตสาหกรรม ในอำเภอสามพราน จังหวัดนครปฐม. วิทยานิพนธ์พุทธศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการพัฒนาสังคม บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
ประนอม ปวนคำ. (2565). การส่งเสริมพลังเครือข่ายการพัฒนาขององค์การบริหารส่วนตำบลป่าซาง อำเภอแม่จัน จังหวัดเชียงราย. วิทยานิพนธ์พุทธศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการพัฒนาสังคม บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
ปิ่นปินัทธ์ เหลืองพิทักษ์. (2565). รูปแบบการเสริมสร้างเครือข่ายสุขภาวะของพระอาสาสมัครส่งเสริมสุขภาพประจำวัด (อสว.) ในจังหวัดลำพูน. วิทยานิพนธ์พุทธศาสตรดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาการพัฒนาสังคม บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
ผ่องพรรณ ตรัยมงคลกูล และสุภาพ ฉัตราภรณ์. (2555). การออกแบบการวิจัย (พิมพ์ครั้งที่ 7). กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.
พระครูปลัดวีระ อคฺคจิตฺโต (มงคล). (2565). รูปแบบการบริหารจัดการแหล่งเรียนรู้ชุมชนแบบมีส่วนร่วมโดยพลังบวร (บ้าน วัด โรงเรียน). วิทยานิพนธ์ครุศาสตรดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาพุทธบริหารการศึกษา บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระภัทธีระ ญาณวุฑฺโฒ (สุวรรณประสิทธิ์). (2565). การรวมพลังบวรเพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตของเกษตรกร โดยใช้หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงในตำบลนครชัยศรี อำเภอนครชัยศรี จังหวัดนครปฐม. วิทยานิพนธ์พุทธศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการพัฒนาสังคม บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
แพรภัทร ยอดแก้ว. (2565). แนวทางส่งเสริมการมีส่วนร่วมของชุมชนในการพัฒนาคลองเจดีย์บูชา ตามแผนแม่บทบริหารจัดการและพัฒนาคลองเจดีย์บูชาอย่างยั่งยืน ระยะ 3 ปี (พ.ศ. 2564-2566). ใน รายงานสืบเนื่องจากการประชุมวิชาการระดับชาติ ครั้งที่ 14 (7-8 กรกฎาคม หน้า 2841-2850) นครปฐม: มหาวิทยาลัยราชภัฏนครปฐม.
แพรภัทรา เขียวชะอุ่ม. (2567). ปัจจัยความสำเร็จในการขับเคลื่อนแผนแม่บทบริหารจัดการและพัฒนาคลองเจดีย์บูชาอย่างยั่งยืน ระยะ 3 ปี (พ.ศ. 2564-2566). วารสารผู้ตรวจการแผ่นดิน, 17 (2), 289-323.
สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม. (2566). รายงานสถานการณ์คุณภาพสิ่งแวดล้อม พ.ศ. 2565. กรุงเทพฯ: สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม.
Allen, C., Metternicht, G. & Wiedmann, T. (2018). Initial progress in implementing the Sustainable Development Goals (SDGs): A review of evidence from countries. Sustainability Science, 13 (5), 1453-1467.
Blank, M. J., Jacobson, R. & Melaville, A. (2012). Achieving results through community school partnerships: How district and community leaders are building effective, sustainable relationships. Washington, D.C.: Center for American Progress.
Cohen, J. M. & Uphoff, N. T. (1981). Rural development participation: Concept and measure for project design implementation and evaluation: Rural development committee center for international studies. New York: Cornell University Press.
Easton, D. (1975). A re-assessment of the concept of political support. British Journal of Political Science, 5 (4), 435-457.
Epstein, J. L. et al. (2009). School, family, and community partnerships: Your handbook for action (3rd ed.). Thousand Oaks, CA: Corwin Press.
