การพัฒนาพื้นที่วัฒนธรรมท้องถิ่นโดยกระบวนการมีส่วนร่วมของชุมชน: กรณีศึกษา ถนนคนเดิน “ลานวัฒน์” อำเภอนาตาล จังหวัดอุบลราชธานี

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาพื้นที่วัฒนธรรมท้องถิ่นในรูปแบบถนนคนเดินในวัดปากแซง ตำบลพะลาน อำเภอนาตาล จังหวัดอุบลราชธานี ด้วยกระบวนการมีส่วนร่วมกับชุมชน ด้วยการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วมของชุมชน โดยคัดเลือกผู้ให้ข้อมูลด้วยวิธีแบบเจาะจง ประกอบด้วย คณะสงฆ์ ผู้ใหญ่บ้านและชุมชน หน่วยงานภาครัฐและธุรกิจ ผู้ประกอบการชุมชน และกลุ่มผู้ร่วมเป้าหมาย การเก็บรวบรวมข้อมูลใช้การสัมภาษณ์เชิงลึกพร้อมแบบสอบถามปลายเปิด ถนนคนเดิน “ลานวัฒน์” เป็นชื่อเรียกของพื้นที่วัฒนธรรม จัดตั้งขึ้นในเดือนพฤศจิกายน พ.ศ. 2566 ด้วยความร่วมมือของชุมชนและภาคีเครือข่ายซึ่งพัฒนาจากกระบวนการเรียนรู้ร่วมกันและมีขั้นตอนสำคัญ ประกอบด้วย การทบทวนและเรียนรู้เชิงเปรียบเทียบ การทำความเข้าใจถึงการเปลี่ยนแปลงและผลกระทบต่อชุมชน การสร้างกระบวนการเรียนรู้ที่เหมาะสมกับชุมชน การแลกเปลี่ยนและการจัดการความรู้ และการสะท้อนบทเรียนพร้อมกับการนำใช้และต่อยอด ลานวัฒน์ดำเนินการทุกวันเสาร์เวลา 10.00-16.00 น. มีกิจกรรมประกอบด้วยการฟ้อนรำร่วมสมัย การพูดคุยในหัวข้อวัฒนธรรม การจำหน่ายสินค้าและบริการวัฒนธรรม ผลิตภัณฑ์อาหารพื้นบ้านและเกษตรอินทรีย์ ลานวัฒน์ได้สนับสนุนการตระหนักรู้ให้ชุมชนและกลุ่มเป้าหมายเพื่ออนุรักษ์วัฒนธรรม สร้างรายได้และเครือข่ายธุรกิจได้อย่างเป็นรูปธรรม โดยลานวัฒน์เป็นที่รับรู้จากสาธารณะและเข้าร่วมเพิ่มมากขึ้นผ่านสื่อสังคมที่ประชาสัมพันธ์อย่างกว้างขวาง ผลการวิจัยแสดงให้เห็นว่า กระบวนการมีส่วนร่วมของชุมชนและการเรียนรู้ร่วมกันเป็นพื้นฐานสำคัญในการพัฒนาพื้นที่วัฒนธรรมท้องถิ่นและการดำเนินกิจกรรมทางวัฒนธรรมของพื้นที่ได้อย่างสม่ำเสมอ นอกจากนี้ยัง พบว่า องค์ความรู้จากงานวิจัยสามารถประยุกต์กับนโยบายการส่งเสริมเศรษฐกิจชุมชนด้วยทุนวัฒนธรรม อาทิ อาหารพื้นบ้าน งานศิลปหัตถกรรม แหล่งท่องเที่ยววัฒนธรรม และการแสดงทางวัฒนธรรม