บทบันทึกความทรงจํา ในภาพวาด ของชาวบ้านแพะดินแดง อําเภอฮอด จังหวัดเชียงใหม่

บทคัดย่อ

บทความวิชาการชิ้นนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อการเผยแพร่และบันทึกความทรงจำในภาพวาดโดยชาวบ้านแพะดินแดง อำเภอฮอด จังหวัดเชียงใหม่ เกี่ยวกับชีวิตความเป็นอยู่ของชาวบ้านที่อยู่อาศัยริมแม่นำปิง ก่อนเกิดความเปลี่ยนแปลงทางระบบนิเวศในชุมชนอันเป็นผลสืบเนื่องมาจากการอนุญาตให้มีการสัมปทานดูดทรายจากแม่น้ำปิงในอำเภอฮอด ภาพวาดทั้งหมดล้วนใช้สีและลายเส้นที่เรียบง่าย ทว่าแสดงให้เห็นถึงระบบนิเวศวิทยาวัฒนธรรมของชุมชนในอดีตและความเป็นปึกแผ่นของสังคมชนบท ซึ่งล้วนมีคุณค่าทางประวัติศาสตร์ ศิลปะ และวัฒนธรรมของชุมชน

            ภาพวาดจากความทรงจำทั้ง 7 ภาพในบทความนี้เป็นส่วนหนึ่งในกระบวนการเก็บข้อมูลเชิงคุณภาพในงานวิจัยเรื่อง “เสียงสะท้อนของความเปลี่ยนแปลงทางระบบนิเวศลุ่มแม่นำปิงในผลงานศิลปะบนพื้นที่เฉพาะ อำเภอฮอด จังหวัดเชียงใหม่” โดยเก็บข้อมูลจากชาวบ้านแพะดินแดงผู้มีประสบการณ์ร่วมกับแม่น้ำปิงมาโดยตลอด ไม่ว่าจะเป็นผู้นำชุมชน ผู้สูงอายุ แม่ค้าขายปลา ชาวประมงน้ำจืด และชาวบ้านในชุมชน ซึ่งทุกท่านล้วนเป็นผู้ที่มีความผูกพันกับสายน้ำปิงมาตั้งแต่ยังเยาว์วัย

            ผลจากการวิเคราะห์เนื้อหา องค์ประกอบ รูปแบบของภาพทั้งหมดพบว่าภาพทุกภาพล้วนแสดงออกถึงความผูกพันกันของผู้คนกับธรรมชาติ ถูกวาดขึ้นอย่างเรียบง่ายจากความทรงจำในอดีตก่อนที่ทุกคนจะสามารถบันทึกภาพถ่ายได้อย่างง่ายดายด้วยโทรศัพท์มือถือดังเช่นทุกวันนี้ ประสบการณ์ร่วมในปัจจุบันซึ่งส่งผลกระทบต่อชีวิตความเป็นอยู่ของคนส่วนใหญ่ในชุมชน ทำให้ภาพวาดทุกภาพสะท้อนให้เห็นถึงสำนึกร่วม (Collective Consciousness) ที่ชาวบ้านทุกท่านต่างมีร่วมกัน บทความชิ้นนี้จึงมุ่งทำหน้าที่เป็นดั่งเสียงสะท้อนจากชุมชนไปสู่สาธารณะชน แวดวงวิชาการ รวมถึงผู้มีส่วนได้ส่วนเสียกับการสัมปทานดูดทรายหากมีการผลักดันวาระของชุมชนเพื่อการแก้ไขปัญหาสิ่งแวดล้อมของชุมชนแพะดินแดงในอนาคต