การปฏิสัมพันธ์เชิงสัญลักษณ์และการสร้างอัตลักษณ์ร่วมในกลุ่ม Street Photo Thailand

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาสัญลักษณ์และความหมายที่กลุ่มสมาชิก Street Photo Thailand ใช้ในการปฏิสัมพันธ์กันผ่านกลุ่มสาธารณะ (Facebook Group) ภายใต้แฟนเพจเฟซบุ๊ก (Facebook Fanpage) รวมถึง 2) เพื่อศึกษาการสร้างอัตลักษณ์ร่วมของสมาชิกในกลุ่มสาธารณะ Street Photo Thailand การวิจัยนี้ใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ โดยใช้เครื่องมือการวิเคราะห์เนือหา (Content Analysis) และการสัมภาษณ์เชิงลึกกับสมาชิก 2 กลุ่ม ได้แก่ กลุ่มศิลปินช่างภาพที่เป็นแอดมิน จํานวน 6 ท่าน และกลุ่มสมาชิกทั่วไปจํานวน 6 ท่าน และการสังเกตแบบไม่มีส่วนร่วม ทังในกลุ่มสาธารณะ ตลอดจนงานกิจกรรมอย่างเป็นทางการที่ทางกลุ่ม Street Photo Thailand จัดขึ้น ได้แก่ กิจกรรม Photo Walk สแนปxสนุก ในวันที่ 16-17 พฤศจิกายน 2562 และ นิทรรศการ Bangkok Street Photography Festival 2020 ในวันที่ 21-23 กุมภาพันธ์ 2563 ผลการศึกษาพบว่า 1) ศิลปินช่างภาพกลุ่ม SPT ใช้ประโยชน์จากกลุ่มสาธารณะภายใต้แฟนเพจเฟซบุ๊ก สร้างชุมชนออนไลน์สําหรับคนที่ชื่นชอบการถ่ายภาพสตรีทหรือภาพถ่ายข้างถนน (Street Photography) ที่ผู้ใช้เฟซบ๊กุ สามารถกดเข้าร่วมเป็นสมาชิกทั่วไปเพื่อโพสต์ภาพถ่ายข้างถนนของตนเองได้ โดยพบสัญลักษณ์ที่สมาชิกต่างต่อรองความหมายกันนั่นคือ “ภาพถ่ายข้างถนน” สมาชิกมีการต่อรองแลกเปลี่ยนความหมายต่อสัญลักษณ์ ด้วยการนําเสนอภาพถ่ายสตรีทในแบบที่ตนเรียนรู้ความหมายและความเข้าใจจากประสบการณ์ก่อนหน้า หากไม่ได้รับการยอมรับในการตีความหมายนั้น จึงเริ่มศึกษาภาพถ่ายของสมาชิกอื่น ๆ เพิ่มเติม เรียนรู้เทคนิคการถ่ายในแบบเดียวกับสมาชิกคนอื่น ๆ เพื่อที่จะสร้างสรรค์ภาพถ่ายข้างถนนให้เป็นที่ยอมรับของกลุ่ม เนื่องจากภาพถ่ายของสมาชิกทั่วไปจะถูกโพสต์บนกลุ่มได้ต้องผ่านการคัดกรองโดยแอดมิน ซึ่งจะเป็นคนกดอนุมัติภาพถ่ายให้เผยแพร่บนกลุ่มสาธารณะ นอกจากนี้พบว่าสัญลักษณ์ที่สมาชิกได้สร้างความหมายและใช้เพื่อปฏิสัมพันธ์กันในกลุ่มสาธารณะคือ “SPT” ซึ่งใช้ เรียกเป็นชื่อย่อของกลุ่ม และการใช้ คําว่า “แอพพรูฟ” (Approved) ทังภาษาไทยและภาษาอังกฤษตามแต่ที่แอดมินสะดวก โดยจะคอมเมนต์ไว้ใต้ภาพถ่าย เพื่อแสดงถึงภาพที่ผ่านการอนุมัติจากแอดมินผู้ที่เป็นคนคอมเมนต์ใต้ภาพนั้นๆ 2) อัตลักษณ์ร่วมที่สมาชิกทังแอดมินและสมาชิกทั่วไปสร้าง เกิดจากการรับรู้ความเป็นตัวตน ทั้งจากการสื่อสารภายในจิตใจ (Mind) นิยามตนเองเป็นผู้ที่ชื่นชอบการถ่ายภาพสตรีท และจากการจินตนาการมุมมองคนอื่นที่มีต่อช่างภาพสตรีท ซึ่งจากการับรู้ตัวตนดังกล่าว ส่งผลต่อการสร้างอัตลักษณ์ที่เป็นความรู้สึกสํานึกร่วมที่แสดงออกผ่านความต้องการสร้างภาพลักษณ์ที่ดีของช่างภาพสตรีท (Street Photographer) ด้วยการสร้างความรู้เกี่ยวกับวิธีการถ่ายภาพถ่ายสตรีท และความใจในภาพถ่ายสตรีท นั่นคือศิลปะภาพถ่ายประเภทหนึ่ง นอกจากนี้คือการสร้างกฎระเบียบในการโพสต์ภาพ การคัดภาพที่เข้มข้นของแอดมิน และการเลือกโพสต์ภาพที่มีคุณภาพของสมาชิกทั่วไปเพื่อแสดงถึง (Represent) ภาพลักษณ์ของกลุ่ม รวมถึงคุณค่าที่สมาชิกได้สร้างร่วมกัน ที่แสดงออกมาในรูปแบบของกลุ่มคนที่รักการถ่ายภาพประเภทเดียวกัน นั้นคือภาพถ่ายสตรีท ที่ร่วมกันผลักดันวงการภาพถ่ายสตรีทให้เกิดกระแสที่คนหันมาสนใจมากขึน และให้กลุ่มเป็นที่รู้จักในฐานะสื่อกลางที่ให้ความรู้อีกทังเป็นพื้นที่แสดงผลงานศิลปะภาพถ่ายสตรีทในไทย