แนวคิดคู่แห่งคนหนุนเสริมกันในยมกวรรคแห่งอรรถกถาธรรมบท

A Concept of the Pair of Supporting-Each-Other Couple in the Pairs Chapter of Dhammapada Commentary

บทคัดย่อ

บทคัดย่อ

            บทความวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาแนวคิดว่าด้วยคู่แห่งคนหนุนเสริมกันในยมกวรรคแห่งอรรถกถาธรรมบท รูปแบบวิจัยเป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยใช้วิธีการรวบรวมข้อมูลจากเรื่องเล่าสัญชัยปริพาชก (สญฺชยวตฺถุ) และเรื่องเล่าพระเทวทัต (เทวทตฺตวตฺถุ) ในยมกวรรคแห่งอรรถกถาธรรมบท และเอกสารงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง แล้วนำมาวิเคราะห์และตีความข้อมูล จากนั้นนำเสนอประเด็นตามวัตถุประสงค์ในรูปแบบพรรณนาเชิงวิเคราะห์  ผลการศึกษาพบว่า คู่แห่งคนหนุนเสริมกัน สื่อถึงคนที่ตรงข้ามกันสองฝ่ายหนุนเสริมกันในการคิด มอง หรือกระทำ ซึ่งเป็นมโนทัศน์เชิงสนับสนุนและส่งเสริมกันเพื่อก้าวไปสู่สิ่งดีกว่าเดิมร่วมกัน หรือแตกต่างจากอีกฝ่ายหนึ่งในแง่หนึ่งแง่ใด แต่ว่าสิ่งที่ทำแตกต่างกันนั้นไปหนุนเสริมให้อีกฝ่ายที่ดีกว่าคิดช่วย คิดคำสอน คิดแนวทางกระทำการ หรือว่าไปหนุนเสริมฝ่ายที่ไม่ดีให้ได้ดี คิดกลับเนื้อกลับตัว คิดขอขมาโทษ คิดบูชา จนก่อเกิดผลตามมาที่ยิ่งใหญ่ในที่สุด แนวคิดว่าด้วยคู่แห่งคนหนุนเสริมกันปรากฏเป็นมโนทัศน์อยู่ในเรื่องเล่าสัญชยวัตถุและเทวทัตตวัตถุในยมกวรรคแห่งอรรถกถาธรรมบท แม้ว่าจะเป็นแนวคิดตรงข้ามกันเชิงมโนทัศน์ระหว่างอุปติสสะกับโกลิตะหรือพระสารีบุตรกับพระมหาโมคคัลลานะ และระหว่างพระพุทธเจ้ากับพระเทวทัต แต่ว่าเนื้อหาตามเรื่องเล่าก็สะท้อนให้เห็นแนวคิดว่าด้วยคู่แห่งคนหนุนเสริมกันในเชิงมโนทัศน์ได้

คำหลัก :  แนวคิดว่าด้วยคู่แห่งคนหนุนเสริมกัน  ยมกวรรค  อรรถกถาธรรมบท