พุทธพาณิชย์และไสยพาณิชย์ในพระพุทธศาสนาเชิงปฏิบัติของไทย : กรณีศึกษาวัดในจังหวัดนครปฐม

บทคัดย่อ

บทความนี้มุ่งศึกษาวิเคราะห์วิถีปฏิบัติของพุทธศาสนิกชนไทยที่มีการผสมกลมกลืนระหว่างพระพุทธศาสนากับไสยศาสตร์ และความสัมพันธ์ระหว่างพฤติกรรมบุญพาณิชย์กับพุทธพาณิชย์และไสยพาณิชย์ของพุทธศาสนิกชนไทยจากกรณีตัวอย่างวัดไร่ขิงและวัดไผ่ล้อมในจังหวัดนครปฐม การวิจัยพบว่า พุทธศาสนาในประเทศไทยมีลักษณะสำคัญคือ มีการผสมผสานกับศาสนาพราหมณ์และคติความเชื่อดั้งเดิมเกี่ยวกับผีสางเทวดาและอำนาจลึกลับจนเป็นแล่งที่มาของไสยศาสตร์ โดยผสมกลมกลืนไปกับพิธีกรรมหรือวิถีปฏิบัติทางพุทธศาสนาของพุทธศาสนิกชนไทย เมื่อสภาพสังคมเปลี่ยนแปลงไปเพราะอิทธิพลของทุนนิยมและบริโภคนิยม ได้ก่อให้เกิดกระแสการเปลี่ยนแปลงในวิถีปฏิบัติทางศาสนาของชาวพุทธไทย ทำให้การประกอบพิธีกรรมต่างๆ ทางพุทธศาสนามีเรื่องไสยศาสตร์และผลประโยชน์เชิงพาณิชย์เข้ามาเกี่ยวข้อง เกิดเป็นพฤติการณ์ที่เรียกว่า บุญพาณิชย์ ซึ่งเกื้อหนุนต่อกระบวนการพุทธพาณิชย์และไสยพาณิชย์และเชื่อมโยงผสมผสานกระบวนการทั้งสองนี้เข้าด้วยกัน วิถีปฏิบัติดังกล่าวนี้เรียกได้ว่าเป็น พุทธศาสนาเชิงปฏิบัติ ซึ่งไม่ได้เป็นแนวปฏิบัติที่ตรงตามคำสอนในตำราหรือคัมภีร์ทางพุทธศาสนา