การศึกษาสัททาธิบายจากปาฏิโมกขสุตตะ ในคัมภีร์มหาวิภังค์ สมันตปาสาทิกา และ กังขาวิตรณี

บทคัดย่อ

บทความนี้มุ่งศึกษาเปรียบเทียบสัททาธิบายโดยเน้นศึกษาจากปาฏิโมกขสุตตะ ๑๕๐ ข้อที่ปรากฏใน มหาวิภังค์ซึ่งเรียกว่า ปทภาชนีย์ สมันตปาสาทิกาและกังขาวิตรณี เน้นการศึกษาด้านกลวิธีใน การสัททาธิบายหรือการอธิบายคำศัพท์หรือกลุ่มคำศัพท์จากปาฏิโมกขสุตตะ หรือสิกขาบทอันเป็นข้อกำหนดที่ภิกษุหรือภิกษุณีต้องปฏิบัติตามในมหาวิภังค์.จากการศึกษาพบว่า สัททาธิบายทั้ง ๓ คัมภีร์ มีรูปแบบที่คล้ายกัน คือ การอธิบายความไปตามลำดับ แต่ไม่อธิบายทุกคำ ในปทภาชนีย์ มีกลวิธีที่เป็นลักษณะเด่น คือ การใช้ นาม และ อิติ ต่อท้ายคำหรือกลุ่มคำที่ยกมาอธิบายพบว่ามีการใช้ นาม มากกว่า อิติ มีการขยายความ มีการอธิบายความเพิ่มเติมโดยใช้คำไวพจน์ และการใช้อุปมา ส่วนในสมันตปาสาทิกา มีกลวิธีที่เป็นลักษณะเด่นคือ การใช้ นาม และ อิติ ต่อท้ายคำหรือกลุ่มคำที่ยกมาอธิบาย พบว่า มีการใช้อิติ มากกว่า นาม มีการใช้คำไวพจน์ ในขณะที่กังขาวิตรณี มีการย่อความโดยใช้ อาทิ และเมื่อต้องการแนะนำให้ผู้ศึกษาดูเพิ่มเติมในคัมภีร์ใด ก็จะระบุชื่อคัมภีร์นั้นอย่างชัดเจน