สะพานปรีดี-ธำรงกับการเปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกิจและสังคม ในเกาะเมือง พระนครศรีอยุธยาตั้งแต่พ.ศ.2486 ถึงปัจจุบัน
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) ศึกษาสภาพทั่วไปของเกาะเมืองพระนครศรีอยุธยาก่อนการสร้างสะพานปรีดี-ธำรง (2) ที่มาของการสร้างสะพานปรีดี-ธำรง (3) การดำเนินการสร้างสะพาน และ (4) การเปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกิจและสังคมภายในเกาะเมืองพระนครศรีอยุธยาภายหลังการสร้างสะพานปรีดี-ธำรง จนถึงปัจจุบัน ผลจากการศึกษาพบว่า (1) ก่อนการสร้างสะพานปรีดี-ธำรง การเดินทางเข้าไปยังฝั่งเกาะเมืองพระนครศรีอยุธยา มีความยากลำบากมาก ต้องใช้การเดินทางทางเรือในการข้ามแม่น้ำ เพราะภูมิประเทศของตัวเกาะเมืองพระนครศรีอยุธยานั้นเป็นเกาะ มีแม่น้ำล้อมรอบ (2) ผลจากพัฒนาเกาะเมืองพระนครศรีอยุธยาและการสร้างทางและสายวังน้อย-อยุธยา เป็นที่มาของการสร้างสะพานปรีดี-ธำรง (3) สะพานปรีดี-ธำรง เริ่มก่อสร้างในเดือนสิงหาคม พ.ศ.2483 แล้วเสร็จใน 3 ปี และเปิดใช้วันที่ 14 กรกฎาคม พ.ศ.2486 ซึ่งตรงกับวันเกิดของจอมพล ป.พิบูลสงคราม นายกรัฐมนตรี ในขณะนั้น จอมพล ป.พิบูลสงคราม ได้ขนานนามสะพานนี้ว่า “สะพานปรีดี-ธำรง เพื่อเป็นที่ระลึกแก่ชาวจังหวัดพระนครศรีอยุธยา ที่มีบุคคลสำคัญในรัฐบาล ถึง 2 คน คือ นายปรีดี พนมยงค์ และพลเรือตรีถวัลย์ ธำรงนาวาสวัสดิ์ (4) การเปลี่ยนแปลงภายในเกาะเมืองพระนครศรีอยุธยา ภายหลังสร้างสะพานปรีดี-ธำรง นอกจากจะช่วยเพิ่มความสะดวกในด้านการคมนาคมแล้ว ยังทำให้เกิดการขยายตัวของย่านการค้าใหม่ ๆ เช่นตลาดหัวรอ และตลาดหอรัตนไชย อีกทั้งยังเป็นการเชื่อมต่อการคมนาคมไปจังหวัดอื่น ๆ อีกด้วย
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
กำพล จำปาพันธ์. (2560). อยุธยา : จากสังคมเมืองทำนานาชาติสู่มรดกโลก ประวัติศาสตร์ ศิลปกรรม. มิวเซียมเพรส.
กำพล จำปาพันธ์. (2568ก). ศาลากลางอยุธยาหลังเก่า : ตึกคณะราษฎร สัญลักษณ์หลัก 6 ประการของการอภิวัฒน์ 2475. https://pridi.or.th/content/2025/06
กำพล จำปาพันธ์. (2568ข). สะพานปรีดี-ธำรง หลักกิโลเมตรที่ 1 ของอยุธยา อนุสรณ์การพัฒนาเกาะเมืองสมัยคณะราษฎร. https://pridi.or.th/content/2025/06
เกื้อกูล ยืนยงอนันต์. (2529). ความเปลี่ยนแปลงภายในเกาะเมืองพระนครศรีอยุธยา ระหว่าง พ.ศ.2438- 2500. สถาบันไทยคดีศึกษา มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
กุลพัชร์ เสนีวงศ์ ณ อยุธยา. (2564). สะพานปรีดี-ธำรง ภารกิจ ฟื้นลมหายใจให้เกาะเมืองอยุธยา. จาก https://pridi.or.th.content. 2021/107/765
ขจรจบ กุสุมาวลี. (2542). การจัดการพื้นที่ประวัติศาสตร์จากกรณีศึกษาบริเวณวิหารพระมงคลบพิธ พระนครศรีอยุธยา. [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์].
ชาตรี ประกิตนนทการ. (2565). ประวัติศาสตร์รัตนโกสินทร์ในเมืองเก่าอยุธยา : ราชวงศ์จักรี คณะราษฎร และการปฏิสังขรณ์. https:// today.line.me/th/v3/article/plgPJZp
ปิยะวรรณ์ สุธารัตน์.(2543). “สะพานปรีดี-ธำรง สะพานข้ามแม่น้ำป่าสัก จังหวัดพระนครศรีอยุธยา “ ใน บุหงา วัฒนะ และคณะ (บรรณาธิการ). 100 ปีชาตกาลรัฐบุรุษอาวุโส ปรีดี พนมยงค์ ปูชนียบุคลของโลก. สถาบันราชภัฏพระนครศรีอยุธยา.
พัฑร์ แตงพันธ์. (2555). การพัฒนาชุมชนเมืองกับการอนุรักษ์โบราณสถานในเกาะเมืองพระนครศรีอยุธยาและปริมณฑล พ.ศ.2482-2544. [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ].
รายงานการประชุมสภาผู้แทนราษฎร ครั้งที่ 15 สมัยสามัญ สมัยที่สอง วันเสาร์ 21 กันยายน พุทธศักราช 2483
ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 56 หน้า 399 วันที่ 24 เมษายน 2482
ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 57 หน้า 531 วันที่ 15 ตุลาคม 2483 พระราชบัญญัติเวนคืนอสังหาริมทรัพย์เพื่อสร้างสะพานข้ามแม่น้ำแควป่าสักในทางหลวงสายวังน้อย-อยุธยา จังหวัดพระนครศรีอยุธยา พุทธศักราช 2483.
วรานนท์ คงสง. (2559). “รูปแบบโครงสร้างสะพานข้ามแม่น้ำในประเทศไทย” วารสารรามคำแหง. 23 (4) : 260-269.
ศรัญญู เทพสงเคราะห์. (2567). การขนานนามถนนและสะพานสมัยคณะราษฎร. https:// pridi.or.th/content/2024 105
ศุภสุตา ปรีเปรมใจ. (2557). การเปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกิจและสังคมของเกาะเมืองพระนครศรีอยุธยา พ.ศ. 2483-2534. [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยศิลปากร].
ศุภสุตา ปรีเปรมใจ. (2558). “การขยายตัวทางการค้าจากตลาดบกหัวรอไปสู่ตลาดหอรัตนไชยภายในเกาะเมืองพระนครศรีอยุธยา ระหว่างพ.ศ. 2486-2520.” Veridian E-Journal, Silpakorn University. 8 (2) :1953-1963.
สมบัติ พลายน้อย. (2540). เกิดในเรือ. มติชน.
สำนักงานจังหวัดพระนครศรีอยุธยา. (2562). บรรยายสรุปจังหวัดพระนครศรีอยุธยา. สำนักงานจังหวัดพระนครศรีอยุธยา.
สำนักนายกรัฐมนตรี. แผนกที่ 13/93 เรื่องทางแยก จากทางหลวงสายวังน้อย-อยุธยา ถึง สถานีรถไฟอยุธยาและสายอยุธยา- บางปะอิน.
สำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี. (2) สลค.3.4/12 สร้างสะพานข้ามแม่น้ำแควป่าสักในทางหลวงสายวังน้อย-อยุธยา-ลพบุรี-นครราชสีมา (9 กันยายน 2483-31 สิงหาคม 2486).
Ekasit Limsuwan and Amorn Pimanmas. (2014). “Bridge Engineering in Thailand” in Handbook of International Bridge Engineering. (pp. 1125–1160). Taylor and Francis.
Piriya Krairiksh. (2012). “A Brief History of Heritage Protection in Thailand” Journal of the Siam Society. 100, 15–40.
สะพานปรีดี-ธำรง. (ม.ป.ป.). ใน วิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี. สืบค้นวันที่ 20 มิถุนายน 2569. https://th.wikipedia.org/wiki/สะพานปรีดี-ธำรง
