ราชาพิลาปคำฉันท์: การปะทะสังสรรค์ของคติความเชื่อจาก ไตรภูมิกถาและศาสนาพราหมณ์

บทคัดย่อ

บทความนี้มีจุดประสงค์เพื่อวิเคราะห์คติความเชื่อจากไตรภูมิกถาและศาสนาพราหมณ์จากวรรณคดีสมัยอยุธยาเรื่องราชาพิลาปคำฉันท์ พบว่า คติความเชื่อจากคติไตรภูมิกถามีทั้งการกล่าวถึงเทพเทวดาในคติไตรภูมิกถา การกล่าวถึงอมนุษย์และสัตว์ตามคติไตรภูมิกถา การกล่าวถึงองค์ประกอบอื่นจากไตรภูมิกถา และมโนทัศน์เรื่องกรรม ส่วนคติความเชื่อจากศาสนาพราหมณ์ปรากฏในลักษณะการกล่าวถึงเทพเจ้าและบุคคลอื่นตามศาสนาพราหมณ์เท่านั้น ส่วนการปะทะสังสรรค์กันของความเชื่อจากคติไตรภูมิกถาและศาสนาพราหมณ์ พบการกล่าวถึงในช่วงตอนเดียวกัน และการกล่าวถึงในลักษณะคู่ตรงข้าม

 ภาพสะท้อนจากความเชื่อทั้งสองที่ปรากฏในวรรณคดีเรื่องนี้ คือ ผู้แต่งเป็นผู้มีความรอบรู้ทั้งศาสนาพุทธและศาสนาพราหมณ์เป็นอย่างดี จึงทำให้ผสมผสานความเชื่อจากไตรภูมิกถาและความเชื่อจากศาสนาพราหมณ์เข้าด้วยกันได้อย่างกลมกลืน การปะทะสังสรรค์กันของความเชื่อ สามารถถ่ายทอดเรื่องราว อารมณ์ความรู้สึกของตัวละครให้เด่นชัด โดยเฉพาะพระราม ที่ไม่ใช่เพียงกษัตริย์ผู้กล้าหาญแต่มีความเป็นมนุษย์ ทำให้พระรามในราชาพิลาปคำฉันท์มีความโดดเด่นต่างจากพระรามในรามเกียรติ์ไทยฉบับอื่น