โครงการการต่อยอดเศษเสื่อกกจันทบูรสู่สินค้าสร้างสรรค์ กรณีศึกษาการออกแบบเฟอร์นิเจอร์

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาภูมิปัญญาเสื่อกกจันทบูร ออกแบบและพัฒนาสินค้าสร้างสรรค์ประเภทเฟอร์นิเจอร์จากเศษเสื่อกก และอนุรักษ์สืบทอดคุณค่าของเศษเสื่อกกที่ไม่ได้ใช้แล้ว กรณีศึกษาในชุมชนบางสระเก้าและชุมชนเสม็ดงาม จังหวัดจันทบุรี ระหว่างเดือนกุมภาพันธ์-ตุลาคม พ.ศ. 2568

การวิจัยใช้วิธีการแบบผสมผสาน ประกอบด้วยการวิจัยเชิงคุณภาพโดยการสัมภาษณ์เชิงลึกผู้ผลิตเสื่อกก 3 ท่าน และนักออกแบบผลิตภัณฑ์ 1 ท่าน และการวิจัยเชิงปริมาณด้วยแบบสอบถามออนไลน์จากกลุ่มตัวอย่าง 400 คน อายุ 18-60 ปี ผลการศึกษาพบว่าเศษเสื่อกกที่เหลือจากกระบวนการผลิตมีปริมาณมาก

และไม่ได้รับการนำกลับมาใช้ประโยชน์ ผู้บริโภคส่วนใหญ่สนใจผลิตภัณฑ์จากเศษเสื่อกกและเห็นด้วยกับการนำมาต่อยอดเป็นสินค้าสร้างสรรค์

คณะผู้วิจัยได้พัฒนาต้นแบบโคมไฟจากเศษเสื่อกกจันทบูร 2 รูปแบบ คือ "มณีจันทร์" โคมไฟระย้าสไตล์ร่วมสมัยโทนสีเอิร์ธโทน และ "แวววารี" โคมไฟตั้งโต๊ะสไตล์มินิมอลโทนสีฟ้า    โดยใช้เทคนิคการหล่อเรซินเพื่อคงอัตลักษณ์ของเสื่อกก ผลิตภัณฑ์ได้รับการจัดแสดงในนิทรรศการ "ME MAT(CH)U" ที่หอศิลปวัฒนธรรมแห่งกรุงเทพมหานครระหว่างวันที่ 28 ตุลาคม-2 พฤศจิกายน พ.ศ. 2568 ผู้เข้าชม 93 คน ให้คะแนนความพึงพอใจและความเข้าใจในระดับสูง (มากกว่า 80% ให้คะแนนระดับ 5)

การวิจัยนี้แสดงให้เห็นว่าเศษเสื่อกกจันทบูรสามารถนำมาสร้างคุณค่าใหม่ได้ทั้งในมิติวัฒนธรรมและเศรษฐกิจ ผ่านแนวคิดการออกแบบสร้างสรรค์และแนวคิดอัพไซเคิล ซึ่งช่วยลดของเสีย สร้างรายได้ให้ชุมชน และสืบสานภูมิปัญญาท้องถิ่นได้อย่างยั่งยืน