การสร้างสรรค์ทางเดี่ยวขิมเพลงแขกสาย สามชั้น ทางฝั่งธนบุรี

ผู้แต่ง

  • สุวิวรรธ์น ลิมปชัย ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร., กลุ่มวิชาดนตรีไทย, วิทยาลัยการดนตรี, มหาวิทยาลัยราชภัฏบ้านสมเด็จเจ้าพระยา

คำสำคัญ:

การสร้างสรรค์ทางเดี่ยวขิม, เพลงแขกสาย สามชั้น, ทางฝั่งธนบุรี

บทคัดย่อ

การสร้างสรรค์ทางเดี่ยวขิมเพลงแขกสาย สามชั้น ทางฝั่งธนบุรี มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสังคีตลักษณ์และอัตลักษณ์ของทำนองเพลงแขกสาย สามชั้น ทางฝั่งธนบุรี และเพื่อสร้างสรรค์ทางเดี่ยวขิมเพลงแขกสาย สามชั้น ทางฝั่งธนบุรี ใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ ผลวิจัย พบว่า ทางเดี่ยวขิมเพลงแขกสายนี้ เป็นทางที่ได้สร้างสรรค์โดยการกำหนดรูปแบบ ทำนอง สังคีตลักษณ์ กลุ่มเสียงที่สามารถเป็นแบบฝึกหัดที่ดีที่จะสร้างความเข้าใจรูปแบบของบทเพลงเดี่ยว ประกอบด้วย “เที่ยวโอด” ซึ่งนิยมสร้างสรรค์คล้ายทำนองร้อง และ “เที่ยวพัน” ซึ่งจะต้องอาศัยความเข้าใจรูปแบบฉันทลักษณ์กลอนเพลงในเบื้องต้น จากนั้นได้กำหนดให้ฆ้องวงใหญ่เป็นหลักในการแปรทำนอง วางลำดับการประพันธ์โดยเริ่มจากการศึกษาทำนองหลักและทางเครื่องเฉพาะแต่ละทางให้แตกฉาน พิจารณาอารมณ์ บทร้อง สำเนียง คัดเลือกทำนองให้เหมาะสมกับวิธีการบรรเลง ใช้ลักษณะสัมผัสใน สัมผัสนอก พิจารณาลูกตก โดยเอกลักษณ์ของทางในการสร้างสรรค์นี้คือ การวางรูปแบบให้สอดคล้องสัมพันธ์กันระหว่างทำนองฆ้องทางฝั่งธนบุรี และการแปรทำนองขิมในการบรรเลงเดี่ยวการเลือกใช้ท่วงทำนองที่เหมาะสมกับลักษณะของเครื่องดนตรี เช่น การตีสะบัด การตีขยี้ การกรอ การตีแบบเกี่ยวเสียง ซึ่งผู้วิจัยได้ประพันธ์โดยมุ่งเน้นกลวิธีพิเศษและคำนึงถึงความเหมาะสมของทำนองหลักของเพลงแขกสาย สามชั้น

เอกสารอ้างอิง

เกียรติศักดิ์ ทองจันทร์, จรินทร์ เทพสงเคราะห์ และศรัทธา จันทมณีโชติ. (2551). การแปรทำนองของเพลงประเภทดำเนินทำนองในรายวิชาทักษะดนตรีเฉพาะทางกลุ่มเครื่องสายไทย. [วิทยานิพนธ์ปริญญาศิลปกรรมศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยทักษิณ].

พิชิต ชัยเสรี. (2556). การประพันธ์เพลงไทย. สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

พิชชาณัฐ ตู้จินดา. (2563). รูปแบบเพลงดนตรีปี่พาทย์ฝั่งธนบุรี : เสียงดนตรีและการขับร้องของวงปี่พาทย์ใหม่หางกระเบน (พาทยรัตน์. วารสารทีทัศน์วัฒนธรรม มหาวิทยาลัยราชภัฏบ้านสมเด็จเจ้าพระยา. 20(2), น.141-165.

มนตรี ตราโมท. (2545). คำบรรยายดุริยางคศาสตร์ไทย. กรมศิลปากร.

วินัยธร วิชัยดิษฐ์ และจิตณรงค์ เอี่ยมสำอาง. (2562). การจัดการความรู้ด้านการบริหารจัดการเพื่อสืบสานวัฒนธรรมทางดนตรีไทยฝั่งธนบุรี: กรณีศึกษาบ้านพาทยโกศล. วารสารจันทรเกษมสาร. 25(1), น.45-60.

สารานุกรมศัพท์ดนตรีไทย. (2549). ภาคประวัตินักดนตรีและนักร้อง ฉบับราชบัณฑิตยสถาน. บริษัท ทีฟิล์ม จำกัด.

อุทัย ศาสตรา. (2561). การสร้างสรรค์ดนตรีไทย: แนวคิดและแนวทางการเรียนการสอน. วารสารครุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 46(4), น.554-569.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2026-10-02

ฉบับ

ประเภทบทความ

บทความวิจัย | Research Article