เทวดาอารักษ์เมืองสาครบุรี : เจว็ดไม้ที่ศาลเจ้าปุนเถ้ากง ต.ท่าฉลอม จ.สมุทรสาคร

บทคัดย่อ

ศาลเจ้าปุนเถ้ากงที่ชุมชนท่าฉลอม จ.สมุทรสาคร เก็บรักษาเจว็ดไม้จำนวน 6 แผ่นที่จำหลักภาพเทวดาทรงเครื่องศิลปะไทยเอาไว้ ซึ่งเจว็ดดังกล่าวมีรูปแบบศิลปกรรมที่เก่าแก่และไม่มีเอกสารใดเคยระบุถึงมาก่อน บทความนี้มีจุดประสงค์ที่จะศึกษารูปแบบศิลปะ กำหนดอายุและตีความทางประติมานวิทยาเจว็ดรูปเทวดาเหล่านี้เพื่อทราบถึงอายุสมัยทางศิลปกรรมและความหมายที่อาจสอดคล้องกับประวัติความเป็นมาของเมืองสมุทรสาครในสมัยโบราณ โดยจากการวิเคราะห์พบว่าเป็นศิลปะสมัยอยุธยาตอนกลางถึงสมัยอยุธยาตอนปลาย (ประมาณปลายพุทธศตวรรษที่ 21-24) มีลักษณะทางประติมานวิทยาของเทพผู้ปกปักรักษา ที่ชัดเจนที่สุดคือเจว็ดภาพเทวดาขี่นกซึ่งน่าจะหมายถึงพระกาฬไชยศรีทรงนกแสกซึ่งเป็นหนึ่งในกลุ่มเทพเจ้าหลักเมืองของไทยโบราณ  เจว็ดเหล่านี้อาจอัญเชิญมาจากบ้านท่าจีนซึ่งเป็นศูนย์กลางชุมชนเดิมจึงน่าจะมีสถานะเป็นรูปของเทวดาอารักษ์เมืองสาครบุรี (ชื่อเก่าของเมืองสมุทรสาคร) และเป็นหลักฐานร่วมสมัยกับการตั้งเมืองในสมัยอยุธยาตอนกลางเมื่อพุทธศตวรรษที่ 21 ก่อนการย้ายมายังท่าฉลอมและฝั่งมหาชัยในสมัยรัตนโกสินทร์หลังพุทธศตวรรษที่ 25 ลงมา