"ฉิ่ง" เครื่องดนตรีไทยที่เล่นง่าย จริงหรือ?

นิติพงษ์ ใคร่รู้

ผู้แต่ง

นิติพงษ์ ใคร่รู้ อาจารย์ประจำสาขาวิชาดนตรีศึกษา คณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏบุรีรัมย์

คำสำคัญ:

ฉิ่ง, นัยแฝงเรื่องฉิ่ง, หลักการตีฉิ่ง

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้ นำเสนอองค์ความรู้เชิงลึกเกี่ยวกับฉิ่ง โดยตั้งคำถามจากมุมมองความเห็นต่าง เรื่อง ความยากง่ายในการตีฉิ่งของคนในวงการและคนนอกวงการดนตรีไทย มีวัตถุประสงค์ให้ผู้อ่านเกิดความเข้าใจเกี่ยวกับฉิ่งในแง่มุมต่าง ๆ เนื้อหาในบทความประกอบด้วย (1) ความเป็นมาของฉิ่ง (2) ฉิ่งในนัยความหมายของการเริ่มต้น (3) ลักษณะทางกายภาพของฉิ่ง (4) ข้อควรคำนึงที่ผู้ตีฉิ่งควรทราบ (5) หลักการและรูปแบบการตีฉิ่งในเพลงไทย

จากการศึกษาพบว่า ฉิ่ง เป็นเครื่องดนตรีประเภทตี ทำจากทองเหลืองหล่อขึ้นรูปคล้ายฝาขนมครกสองฝา โดยปรากฏหลักฐานทางโบราณคดีและหลักฐานทางวรรณกรรม แสดงบทบาทหน้าที่เครื่องกำกับจังหวะในวงดนตรีไทย ซึ่งโบราณาจารณ์ได้ซ่อนนัยของฉิ่งเพื่อสื่อถึงการเริ่มต้นในบริบท 3 ด้าน ได้แก่ 1. ด้านการครอบครูดนตรีไทย 2. ด้านการเรียนการสอนดนตรีและนาฏศิลป์ไทย 3. ด้านการแปรรูปบทเพลง

ข้อควรคำนึงที่ผู้ตีฉิ่งควรทราบ ได้แก่ 1. ท่านั่งตีฉิ่ง 2. วิธีการสร้างคุณภาพเสียงของฉิ่ง 3. ตำแหน่งการนั่งตีฉิ่งในวงดนตรีไทย 4. การตีฉิ่งเสริมสร้างอารมณ์ของบทเพลงประกอบการแสดง 5. การตีฉิ่งเสริมสร้างอารมณ์ของบทเพลงในวงดนตรีไทย โดยหลักการและรูปแบบการตีฉิ่งในเพลงไทย พบรูปแบบการตีฉิ่ง 2 ลักษณะ ได้แก่ อัตราจังหวะสามัญและอัตราจังหวะพิเศษ

เอกสารอ้างอิง

กรมศิลปากร. (2545). คำบรรยายวิชาดุริยางคศาสตร์ไทย. โรงพิมพ์ชวนพิมพ์.

กรมศิลปากร. (2526). ไตรภูมิกถา หรือไตรภูมิพระร่วง. กรมศิลปากร.

ขำคม พรประสิทธิ์. (2546). อัตลักษณ์ของเพลงฉิ่ง. [ทุนวิจัยกองทุนรัชดาภิเษกสมโภช, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย].

เจริญใจ สุนทรวาทิน. (2555). บรรณานุสรณ์ เจริญใจ สุนทรวาทิน. อมรินทร์พริ้นติ้งแอนด์พับลิชชิ่ง.

เชษฐ์ ติงสัญชลี. (2567). คนนอกวงการดนตรีไทย: ตีฉิ่งง่ายยยย. https://www.facebook.com/chedha.tingsanchali

ท้วม ประสิทธิกุล. (2535). อนุสรณ์งานพระราชทานเพลิงศพ นางท้วม ประสิทธิกุล. อมรินทร์พริ้นติ้งกรุ๊พ.

ธรณัส หินอ่อน. (2562). วงปี่พาทย์และวงเครื่องสายไทย. มหาวิทยาลัยขอนแก่น.

พูนพิศ อมาตยกุล. (2557). บันทึกความทรงจำ เรื่องครูละเมียด จิตตเสวี. 110 ปี คุณครูละเมียด จิตตเสวี. โรงพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. น. 113.

วัชนี เมษะมาน. (2543). ประวัติและผลงานนาฏยประดิษฐ์ของครูลมุล ยมะคุปต์ : กรณีศึกษาระบำพม่ามอญ. [วิทยานิพนธ์ระดับปริญญามหาบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย].

สุจิตต์ วงษ์เทศ. (2551). ร้องรำทำเพลง. พิมพ์ครั้งที่ 3. มติชน.

สุภาวรรณ. (2564). นักดนตรีสตรี 5 คน. https://www.blockdit.com/posts/61b3e829b4caf60cc7e0c328

Ryeongpim. (2015). ทับหลังศิวนาฏราช ปราสาทศีขรภูมิ. https://culture55021532.wordpress.com/2015/03/01/ทับหลังศิวนาฏราช-ปราสาท/