กระบวนการวิจัยสร้างสรรค์ "ศิลปะภาพถ่าย: ความทรงจำคู่ขนานกับภูมิทัศน์ ในจังหวัดเชียงใหม่"

ผู้แต่ง

  • สินีนาถ เจริญศรี นิสิตระดับปริญญาเอก หลักสูตรศิลปกรรมศาสตรดุษฎีบัณฑิต คณะศิลปกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
  • กมล เผ่าสวัสดิ์ ศาสตราจารย์, หลักสูตรศิลปกรรมศาสตรดุษฎีบัณฑิต คณะศิลปกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

คำสำคัญ:

ศิลปะภาพถ่าย, ความทรงจำ, ภูมิทัศน์, การเปลี่ยนแปลง, ของที่ระลึก, เชียงใหม่

บทคัดย่อ

บทความวิจัยหัวข้อ กระบวนการวิจัยสร้างสรรค์ “ศิลปะภาพถ่าย: ความทรงจำคู่ขนานกับภูมิทัศน์ ในจังหวัดเชียงใหม่” มีวัตถุประสงค์ 1. เพื่อศึกษาแนวคิดความทรงจำ ถิ่นที่ ทฤษฎีปรากฏการณ์วิทยาผลงานทางศิลปกรรม องค์ความรู้ที่ส่งผลต่อการเปลี่ยนแปลงภูมิทัศน์ของจังหวัดเชียงใหม่ 2. เพื่อสร้างสรรค์ผลงานศิลปะจากสื่อภาพถ่ายในฐานะวัตถุทางความทรงจำที่สะท้อนให้เห็นถึงการเปลี่ยนแปลงของภูมิทัศน์ในจังหวัดเชียงใหม่ โดยมีจุดเริ่มต้นจากความทรงจำส่วนตัวที่เกิดจากการดำเนินชีวิต การเดินทาง ส่งผลให้สังเกตเห็นและสนใจที่จะทบทวนถึงการเปลี่ยนแปลงของภูมิทัศน์รอบตัวตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบันจึงนำมาสู่กระบวนการวิจัยและการทดลองผลงานสร้างสรรค์ที่เกิดจากการสำรวจผ่านประสบการณ์โดยตรงของผู้วิจัย  ที่เกิดและเติบโตที่จังหวัดเชียงใหม่ (Artist research) จนเกิดเป็นแรงบันดาลใจและแนวคิดในการสร้างสรรค์ผลงานโดยใช้สื่อภาพถ่ายแสดงให้เห็นถึงสภาวะการจดจำส่วนบุคคล เปรียบเป็นการบันทึกภาพจากความทรงจำที่มีความเชื่อมโยงกับองค์ประกอบทางภูมิทัศน์ ได้แก่ สถานที่ และวัตถุ โดยได้รับอิทธิพลทางความคิดจากของที่ระลึก (Souvenir) เข้ามาเป็นแรงกระตุ้นแนวทางในการถ่ายทอดความทรงจำ จึงเกิดกระบวนการสร้างสรรค์ผลงานภาพถ่ายในฐานะวัตถุทางความทรงจำ (Memory object) ในรูปแบบพวงกุญแจของที่ระลึก เปรียบเป็นของที่ระลึกจากการเดินทาง มีบทบาทเป็นสัญลักษณ์คอยย้ำเตือนถึงเรื่องราวที่ผ่านมา รวมถึงสะท้อนให้เห็นถึงสถานที่ พื้นที่สาธารณะ ที่มีความผูกโยงกับความทรงจำส่วนบุคคล

เอกสารอ้างอิง

เจษฎากร บุญครองธรรม. (2564). ความทรงจำและการนำเสนออดีตในปอล ริเคอร์. [วิทยานิพนธ์มหาบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย].

ชมพูนุช ศรีจันทร์นิล. (2560). การวิเคราะห์เชิงปรากฏการณ์วิทยาแบบตีความ: ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพสำหรับการวิจัยทางด้านจิตวิทยา. วารสารศึกษาศาสตร์. 28(3). น. 3.

ดวงจันทร์ อาณาวัชรุตม์. (2548). เมืองยั่งยืนในเชียงใหม่แนวคิดและประสบการณ์ในหุบเขา. หจก.เชียงใหม่โรงพิมพ์แสงศิลป์.

เบญจา ศิลารักษ์. (2567). ประสบการณ์การต่อสู้ต้นฉําฉาสันกําแพงมากกว่าความรักคือการดูแล. https://prachatham.com/2022/03/15/12-09-2022/

ประเสริฐ ศีลรัตนา. (2531). ของที่ระลึก. โอ.เอส.พริ้นติ้ง เฮ้าส์.

พจ ธรรมพีร. (2567). ความทรงจําคืออะไร. https://www.psy.chula.ac.th/th/feature-articles/memory.

ภารดี เทพคายน. (2564). การศึกษาระดับการรับรู้และความเข้าใจของบุคลากรสายสนับสนุน สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์ต่อนโยบายความเป็นเลิศด้านการปฎิบัติงานและพฤติกรรมที่สอดคล้องกับนโยบายความเป็นเลิศด้านการปฎิบัติงาน. [รายงานวิจัย, สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์].

สันต์ สุวัจฉราภินันท์ และวันฉัตร ด่านหงส์มังกร. (2562). การสังเคราะห์ความเชื่อมโยงทางทฤษฎีของตัวตนพื้นที่และชีวิตประจำวัน. วารสารวิชาการการออกแบบสภาพแวดล้อม. 6(2). น. 29.

อดิศักดิ์ กันทะเมืองลี้. (2567). พลวัติเมืองเชียงใหม่: ช่วงเวลาของการพัฒนาและเปลี่ยนแปลงเมือง. https://theurbanis.com/insight/17/12/2021/5712.

อัญชลี จันทร์เสม และนันทนา วงษ์ไท. (2563). แนวคิดอัตมโนทัศน์กับการประยุกต์. วารสารมนุษยศาสตร์ปริทรรศน์. 42(1). น. 5.

Art Forum. (1962). EDWARD RUSCHA: TWENTYSIX GASOLINE STATIONS. https://www.artforum.com/features/edward-ruscha-twentysix-gasoline-stations-1962-2-202019/

David, H. (1980). Nichols Canyon. https://arthive.com/davidhockney/works/208220~Nichols_Canyon

KADIST. (2024). Eddie Arroyo 5901 NW 2nd Ave., Miami, FL 33127 (Botanica). https://kadist.org/work/5901-nw-2nd-ave-miami-fl-33127-botanica-4/

Met museum. (2024). Water Towers. https://www.metmuseum.org/art/collection/search/262779

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2025-09-29

ฉบับ

ประเภทบทความ

บทความวิจัย | Research Article