การออกแบบบทการแสดงเพื่อสร้างสรรค์ผลงานนาฏยศิลป์ จากวรรณกรรมไทย เรื่องขุนช้างขุนแผน

บทคัดย่อ

          บทความวิจัยเป็นส่วนหนึ่งของวิทยานิพนธ์เรื่อง “การสร้างสรรค์นาฏยศิลป์เกี่ยวกับเวทมนตร์ในวรรณกรรมไทย” มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาแนวทางการสร้างบทการแสดงเพื่อการสร้างสรรค์งานนาฏยศิลป์โดยศึกษาและนำหลักการใช้เวทมนตร์ในวรรณคดีเรื่องขุนช้างขุนแผนมาออกแบบเป็นบทการแสดงนาฏยศิลป์ชุด ขมังเวทย์ ที่มุ่งเน้นการจัดแสดงในโรงละครแบล็คบอกซ์ (BLACK BOX THEATRE) เครื่องมือในการวิจัยประกอบด้วย 1) เครื่องมือที่ใช้ในการทดลอง ได้แก่ การทดลองใช้บทการแสดงร่วมกับการออกแบบลีลาทางนาฏยศิลป์ 4 ครั้ง และแสดงจริง 1 ครั้ง 2) เครื่องมือที่สะท้อนผลการออกแบบ ได้แก่ การทดลองออกแบบลีลาทางนาฏยศิลป์ 4 ครั้ง แสดงจริง 1 ครั้ง 3) เครื่องมือที่ใช้ประเมินประสิทธิภาพ ได้แก่ เกณฑ์มาตรฐานศิลปินและแบบประเมินงานนาฏยศิลป์ 

          ผลการออกแบบบทการแสดง พบว่า ผู้สร้างสรรค์ผลงานศึกษาเวทมนตร์ที่ปรากฏอยู่ในวรรณกรรมโดยเลือกเรื่องที่มีการใช้เวทมนตร์มากที่สุด คือ เรื่องเสภาขุนช้างขุนแผน มาเทียบเคียงและวิเคราะห์ร่วมกับการใช้เวทมนตร์ในปัจจุบัน ทำให้สามารถจำแนกการใช้เวทมนตร์ได้ 4 รูปแบบ โดยเลือกการใช้เวทมนตร์ที่โดดเด่นของแต่ละรูปแบบมานำเสนอให้มีความชัดเจน 2) ผู้สร้างสรรค์ออกแบบบทการแสดงที่เอื้ออำนวยให้การสร้างสรรค์นาฏยศิลป์ให้สื่อความหมายด้วยการใช้ทฤษฎีสัญวิทยาและใช้หลักการสัมพันธภาพ (Relationship) เข้ามาวิเคราะห์และออกแบบผลงาน เพื่อสื่อถึงความสัมพันธ์ของผู้เต้นกับสิ่งต่าง ๆ ที่เหมือนกับการใช้เวทมนตร์ของจอมขมังเวทย์กับวัตถุที่ใช้ทำเวทมนตร์ทั้ง 4 รูปแบบ 3) การออกแบบบทการแสดงที่ดีสามารถทำให้ศิลปินค้นพบปรัชญาที่สามารถนำเสนอในงานนาฏยศิลป์สร้างสรรค์ได้