นาฏยศิลป์สร้างสรรค์ “คงคาอารตี” วิถีแห่งสายน้ำ

บทคัดย่อ

บทความเรื่องนาฏยศิลป์สร้างสรรค์ “คงคาอารตี” วิถีแห่งสายน้ำ เป็นการนำเสนอการแสดงที่ถ่ายทอดจากความเชื่อเรื่องการบูชาแม่น้ำของคนไทยและคนอินเดีย ตามวิถีความเชื่อที่มีความเกี่ยวข้องและผูกพันกับแม่น้ำของคนไทยและคนอินเดียในรูปแบบต่างๆ ในเรื่องการบูชา ขมา และขอพร โดยให้ความสำคัญถึงพิธีคงคาอารตี ที่เมืองพาราณสี ประเทศอินเดีย เป็นกรณีศึกษา เนื่องจากเป็นต้นกำเนิดของการบูชาพระแม่คงคา แม่น้ำศักดิ์สิทธิ์ตามคติความเชื่อ เรื่องวิถีชีวิต ประเพณี และขนบความเชื่อ
เกี่ยวกับการบูชาแม่น้ำของคนไทยและคนอินเดียตั้งแต่โบราณ โดยมีแรงบันดาลใจ และแนวคิดในการสร้างสรรค์ผลงานจากประสบการณ์ตรงเมื่อครั้งไปศึกษานาฏยศิลป์อินเดีย ภารตะนาฏยัมของผู้เขียน ชาวเมืองเชื่อว่าแม่น้ำคงคาในช่วงที่ไหลผ่านเมืองพาราณสีเป็นช่วงที่มีความศักดิ์สิทธิ์ และยังคงรักษาสืบทอดวิถีความเชื่อเกี่ยวกับพิธีกรรมการบูชาแม่น้ำคงคาอันศักดิ์สิทธิ์อย่างต่อเนื่องจนถึงทุกวันนี้ จากการลงพื้นที่และศึกษาถึงจุดหมายแห่งความศรัทธา ประเพณีที่งดงามของชาวเมือง ทำให้ผู้เขียนเกิดแรงบันดาลใจในการสร้างสรรค์งานทางด้านนาฏยศิลป์ โดยการนำประสบการณ์ตรงที่ได้ใช้ชีวิตและได้เห็นวิถีแห่งความเชื่อความศรัทธาที่ชาวเมืองยึดถือและปฏิบัติสืบต่อกันมา ถ่ายทอดเป็นการแสดงนาฏยศิลป์สร้างสรรค์ “คงคาอารตี” วิถีแห่งสายน้ำ ในการสร้างสรรค์ผลงานครั้งนี้ ผู้เขียนใช้รูปแบบการแสดงนาฏยศิลป์อินเดียภารตะนาฏยัม ผสมกับ
นาฏยศิลป์ไทย และผสานด้วยกลิ่นอายของนาฏยศิลป์ตะวันตก เพื่อให้เกิดความร่วมสมัย เนื่องจากความเชื่อความศรัทธาในความศักดิ์สิทธิ์ของแม่น้ำคงคานั้น เป็นที่ประจักษ์แก่ชาวโลกมาช้านานอย่างไม่ต้องสงสัย โดยการสร้างสรรค์งานจะอาศัยองค์ประกอบหลักทางด้านนาฏยศิลป์ทั้ง 7 แบบ อันประกอบด้วย 1) การออกแบบโครงเรื่องและ
บทการแสดงที่เป็นเรื่องราวเกี่ยวกับวิถีการบูชาตามความเชื่อของผู้ศรัทธาที่มีต่อพระแม่คงคา 2) การออกแบบดนตรีที่นำมาใช้ประกอบการแสดงทั้งที่เป็นการบรรเลงของ
นักดนตรีเพื่อสร้างบรรยากาศ และสร้างสรรค์ขึ้นใหม่เพื่อให้เกิดความร่วมสมัย 3) การคัดเลือกนักแสดงที่มีความสามารถทางด้านนาฏยศิลป์ที่มีความหลากหลาย
4) การออกแบบลีลาและสัญลักษณ์มีการใช้ตามขนบแบบแผน และท่าทางที่ใช้ในชีวิตประจำวันในการสื่อความหมายและถ่ายทอดเรื่องราว 5) การออกแบบอุปกรณ์ที่ใช้แนวคิดมินิมอลลิสม์ มีความเรียบง่าย 6) การออกแบบเครื่องแต่งกายที่ใช้ในการแสดงเป็นแบบอนุรักษณ์และสร้างสรรค์อย่างเรียบง่าย และ7) การใช้พื้นที่เวทีในลักษณะเปิด ภายใต้โครงเรื่องที่แบ่งการแสดงออกเป็น 3 องก์ ด้วยกันได้แก่ องก์ที่ 1 ความศรัทธาบูชาตามวิถี องก์ที่ 2 รับประเพณีจากพราหมณ์ องก์ 3 สืบสานตามความเชื่อ