การสืบทอดดนตรีไทยของเจ้าโสภา เพ็งพุ่ม (ณ เชียงใหม่)

ผู้แต่ง

  • รัชดา ขัตติสะ คณะศิลปกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
  • ภัทรวดี ภูชฎาภิรมย์ คณะศิลปกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

คำสำคัญ:

เจ้าโสภา เพ็งพุ่ม (ณ เชียงใหม่), การสืบทอด, ดนตรีไทย

บทคัดย่อ

          งานวิจัยเรื่อง การสืบทอดดนตรีไทยของเจ้าโสภา เพ็งพุ่ม (ณ เชียงใหม่) มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาชีวประวัติและผลงาน การถ่ายทอดดนตรีไทยและสายการสืบทอดดนตรีไทยของ เจ้าโสภา เพ็งพุ่ม (ณ เชียงใหม่) ผลการวิจัยพบว่า เจ้าโสภา เพ็งพุ่ม (ณ เชียงใหม่) เกิดในตระกูลเจ้านายฝ่ายเหนือ เมื่อเยาว์วัยได้ตามเสด็จ พระราชชายา เจ้าดารารัศมี ไปพำนัก ณ วังสวนสุนันทา กรุงเทพมหานคร ทำให้ได้เรียนจะเข้กับครูสังวาลย์ กุลวัลกี ผู้มีชื่อเสียงและมีฝีมือความสามารถในการบรรเลงจะเข้ นอกจากการเรียนจะเข้แล้วเจ้าโสภายังเรียนซอเพิ่มเติมกับ ครูเจริญ พาทยโกศล เรียนขับร้องเพิ่มเติมกับคุณหญิงไพฑูรย์ กิตติวรรณ และขุนเสียงเสนาะกรรณ (พัน มุกตวาภัย) เมื่อกลับมาเชียงใหม่ เจ้าโสภา เพ็งพุ่ม (ณ เชียงใหม่) สอนดนตรีไทยให้กับสถาบันต่าง ๆ โดยมีผลงานด้านการแผยแพร่ดนตรีและการแสดงผลงานด้านวิชาการ และผลงานด้านการควบคุมการบรรเลงและการแสดง การถ่ายทอดดนตรีไทยพบว่า เจ้าโสภา เพ็งพุ่ม (ณ เชียงใหม่) ได้ถ่ายทอดความรู้ด้านพื้นฐานดนตรีไทยและการบรรเลงเครื่องสาย ภายในระบบการศึกษาและภายนอกระบบการศึกษา โดยให้ความสำคัญกับพื้นฐานดนตรีไทยและการบรรเลงดนตรีไทยตามขนบ คือ การไหว้ครู บุคลิก การบรรเลง รวมถึงข้อคิดสอนใจในการเป็นนักดนตรี แต่เนื่องจากเจ้าโสภาถ่ายทอดดนตรีไทยภายในและภายนอกระบบการศึกษาที่มีการเรียนการสอนดนตรีไทยเป็นเพียงรายวิชาพื้นฐาน และมีผู้ที่สนใจในจำนวนน้อย มิได้ถ่ายทอดให้กับศิลปินอาชีพหรือสถาบันที่มีการเรียนการสอนดนตรีไทย โดยตรง ทำให้สายการสืบทอดดนตรีไทยของเจ้าโสภา เพ็งพุ่ม (ณ เชียงใหม่) ไม่แพร่หลาย

เอกสารอ้างอิง

จารุลักษณ์ งามลักษณ์. “การนั่ง.” สัมภาษณ์โดย รัชดา ขัตติสะ. 6 ธันวาคม 2560.

ทัดแก้ว ทรัพย์เย็น. “การสอนดนตรีไทยภายในระบบการศึกษา. ” สัมภาษณ์โดย รัชดา ขัตติสะ.

กุมภาพันธ์ 2561.

ไทว์ บุญเฉลย. “การนั่ง.” สัมภาษณ์โดย รัชดา ขัตติสะ. 23 กุมภาพันธ์ 2561.

ธีรชาติย์ จันทร์งาม. “การจับซอ.” สัมภาษณ์โดย รัชดา ขัตติสะ. 28 กุมภาพันธ์ 2561.

พิบูลย์ศักดิ์ วิจิตระกะ. “การฝึกบังคับไม้ดีด.” สัมภาษณ์โดย รัชดา ขัตติสะ. 7 มกราคม 2561.

__________. “การพันไม้ดีด.” สัมภาษณ์โดย รัชดา ขัตติสะ. 7 มกราคม 2561.

พูนพิศ อมาตยกุล.​ เอื้องเงิน. กรุงเทพฯ : ม.ป.ท., 2530.

สุกัญญา แก้วแสงใจ เฮลเลอร์. “ขั้นตอนการถ่ายทอดดนตรีไทยของเจ้าโสภา เพ็งพุ่ม (ณ เชียงใหม่).”

สัมภาษณ์โดย รัชดา ขัตติสะ. 24 กุมภาพันธ์ 2561.

สุธี เพ็งพุ่ม. “เจ้าโสภาเรียนดนตรีไทยกับครูสังวาลย์. ” สัมภาษณ์โดย รัชดา ขัตติสะ. 9 ธันวาคม 2560.

เจ้าโสภา ณ เชียงใหม่. เชียงใหม่. ม.ป.ม : ม.ป.ท., 2557.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2020-11-13

ฉบับ

ประเภทบทความ

บทความวิจัย | Research Article