การศึกษาความหมายเชิงโครงสร้าง หน้าที่ในปฏิสัมพันธ์ทางภาษาและปัจจัยที่ส่งผลต่อการเกิดโครงสร้าง "不是我V"ในภาษาจีนพูดร่วมสมัย:การวิเคราะห์เชิงคลังข้อมูลภาษา

pattarapong purnngam; Jiwei Guan

Authors

pattarapong purnngam Chinese Department, School of Liberal Arts, University of Phayao
Jiwei Guan Chinese Department, School of Liberal Arts, University of Phayao

Keywords:

Construction Grammar, subjectification, face theory, interactional linguistics, corpus-based study

Abstract

This research aims to analyze the colloquial Mandarin construction “bushi wo V” (不是我V) integrating the frameworks of Construction Grammar, Subjectification Theory, and Interactional Linguistics. Drawing upon 4,291 entries from the BCC corpus, the study employs a mixed-methods approach combining quantitative and qualitative analyses. The findings indicate that bushi wo V has conventionalized into a robust form-meaning pairing, functioning primarily as a metapragmatic device for “pre-announcement and subjective rationalization” prior to executing Face-Threatening Acts (FTAs). Syntactically, the negative component “bushi wo” serves to disclaim subjective intent and redistribute responsibility, while the variable slot “V” is restricted to controllable speech-act verbs, collectively producing a “mitigatory” effect. In discourse practice, the construction fulfills dual functions: as a “pre-sequence” for sequential organization, and as a “face-management” tool employing the strategy of “self-denigration and other-elevation” to minimize negative evaluation. Diachronically, the transition from a loose syntactic structure to a solidified pragmatic marker is driven by the expansion of pragmatic functions into core meaning, the imperative of face-work in Chinese interaction, and the increasing trend of speaker-centered subjectification. This research contributes to the typological study of spoken Chinese and offers a novel paradigm for the pragmatic-interactional interface.

References

范竹欣.话语标记“不是我说你”在小说《金粉世家》中的语用功能分析[J].现代汉语研究, 2025,(2):117-119.

付睿思. 话语标记“不是我说”的立场及人际功能[J]. 黄山学院学报, 2025,27(1): 99103.

顾曰国. 礼貌、语用与文化[J]. 外语教学与研究, 1992,(4):10-19.

荀恩东,饶高琦,肖晓悦,臧娇娇.大数据背景下 BCC 语料库的研制[J]. 语料库语言学, 2016,(1): 93109.

李善熙. 汉语“主观量”的表达研究[D]. 北京: 中国社会科学院研究生院.2003.

刘丽艳. 话语标记“不是我说”[J]. 汉语学习,2005,(6): 28-33.

罗耀华, 刘云. 构式“小OV着”的构式义、话语功能及其理据探究[J]. 语言科学,2012,(4): 389402.

沈家煊. 说“偷”和“抢”[J]. 语言教学与研究,2000,(1):1-11.

沈家煊. 语言的“主观性”和“主观化”[J]. 外语教学与研究, 2001,(4): 268275.

王冠. 从面子威胁行为看“不是我说”的礼貌功能[J]. 现代语文, 2015,(12):56-59.

王用源, 王旭. 话语标记“不是我说”：从“辩解义”到“预设义”[J]. 福建江夏学院学报, 2023,13(1): 100109.

吴福祥. 汉语语法化演变的几个类型学特征[J]. 中国语文, 2004,(6) : 483-494.

吴为善, 夏芳芳. “A不到哪里去”的构式解析、话语功能及其成因[J]. 汉语学习, 2011,(5):326-333.

吴清清. 近二十年国内构式语法研究文献综述[J]. 现代语言学, 2023,(1): 4558.

夏言, 王天佑. 从认识立场看话语标记“不是我说”[J]. 贵州工程应用技术学院学报, 2025,43(1): 2633.

殷树林. 话语标记的性质、特征和定义[J]. 语言科学, 2012, 11(05): 475-485.

于国栋. 会话分析[M]. 上海: 上海外语教育出版社.2009.

张伯江. 现代汉语的双及物结构式[J]. 中国语文, 1999,(3):175-184.

จาง เจียซิน, และ สุรีย์รัตน์ บำรุงสุข. การเปรียบเทียบกลวิธีทางภาษาที่ใช้ในวัจนกรรมการแสดงความเสียใจใน ภาษาไทยกับภาษาจีน: กรณีศึกษาการเสียชีวิตของสุนัขในเครือข่ายสังคมออนไลน์ไทยกับจีน[J]. วารสารสังคมศาสตร์และวัฒนธรรม, 2568, 9(8) : 144-157.

รดารัตน์ ศรีพันธ์วรสกุล. การศึกษาวัจนกรรมการแสดงความไม่พอใจตามแนววัจนปฏิบัติศาสตร์ภาษา ระหว่างกลาง: กรณีศึกษาผู้เรียนภาษาไทยชาวจีน[J]. วารสารภาษาและภาษาศาสตร์, 2565, 40(2): 89-114.

รุย หลิว, และ ประไพพรรณ พึ่งฉิม. กลวิธีการปฏิเสธคำแนะนำของผู้เรียนภาษาไทยชาวจีน:การศึกษาตาม แนววัจนปฏิบัติศาสตร์ภาษาระหว่างกลาง[J]. วารสารภาษาและวรรณคดีไทย, 2566, 40(2):54-106.

Brown, P., & Levinson, S. C. Politeness: Some universals in language usage[M].Cambridge: Cambridge University Press.1987.

Du Bois, J. W. The stance triangle[C].Englebretson, R. (Ed.). Stancetaking in discourse: Subjectivity, evaluation, interaction. Amsterdam: John Benjamins, 2007. 139-182.

Goldberg, A. E. Constructions: A construction grammar approach to argument structure[M]. Chicago: University of Chicago Press.1995.

Goldberg, A. E. Constructions at work: The nature of generalization in language[M]. Oxford: Oxford University Press.2006.

Langacker, R. W. Subjectification[J]. Cognitive Linguistics, 1990 , 1(1): 5-38.

Leech, G. Principles of pragmatics[M]. London: Longman.1983.

Ochs, E., Schegloff, E. A., & Thompson, S. A. Interaction and grammar[M]. Cambridge: Cambridge University Press.1996.

Schegloff, E. A. Sequence organization in interaction: A primer in conversation analysis[M]. Cambridge: Cambridge University Press.2007.

Traugott, E. C. On the rise of epistemic meanings in English: An example of subjectification in semantic change[J]. Language, 1989, 65(1): 31 55.

Traugott, E. C. Subjectification in grammaticalisation[C].Stein, D., & Wright, S. (Eds.). Subjectivity and subjectivisation. Cambridge: Cambridge University Press, 1995. 31-54.

Verschueren, J. Understanding pragmatics[M]. London: Arnold.1999.