การจัดการโซ่อุปทานและการจัดการนวัตกรรมเพื่อยกระดับความพร้อมการส่งออกกาแฟไทยในยุคดิจิทัล
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาสถานการณ์ปัจจุบันด้านการจัดการโซ่อุปทาน (SCM) การจัดการนวัตกรรม (IM) และความพร้อมในการส่งออก (ER) ของเกษตรกรผู้ปลูกกาแฟ จังหวัดเชียงราย 2) เพื่อศึกษาความสัมพันธ์ระหว่าง SCM, IM และ ER และ 3) เพื่อวิเคราะห์อิทธิพลเชิงสาเหตุของ SCM และ IM ที่มีต่อ ER
รูปแบบการวิจัยเป็นการวิจัยเชิงปริมาณ ใช้แนวคิด SCM และ IM เป็นกรอบการวิจัย พื้นที่วิจัยคือจังหวัดเชียงราย กลุ่มตัวอย่างคือเกษตรกรผู้ปลูกกาแฟที่ขึ้นทะเบียน จำนวน 400 คน ใช้วิธีการคัดเลือกแบบสุ่มอย่างง่าย แบ่งจำนวนกลุ่มตัวอย่างตามอำเภอ และมีการจัดสรรแบบสัดส่วน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยคือแบบสอบถาม การตรวจสอบความตรงเชิงเนื้อหาโดยผู้ทรงคุณวุฒิจำนวน 5 คน ผลการตรวจสอบความเชื่อมั่นเท่ากับ 0.891 ข้อมูลที่ได้วิเคราะห์ด้วยสถิติเชิงพรรณนาและการวิเคราะห์โมเดลสมการโครงสร้าง (SEM) ผลการวิจัย พบว่า
1. เกษตรกรมีความคิดเห็นต่อ SCM, IM และ ER อยู่ในระดับมาก(ค่าเฉลี่ย = 79, S.D. = 0.73)
2. SCM มีความสัมพันธ์ทางบวกกับ IM (r = 0.652) และกับ ER (r = 0.701) ขณะที่ IM มีความสัมพันธ์ทางบวกกับ ER (r = 0.683) ทั้งสามมีความสัมพันธ์กันอย่างมีนัยสำคัญ
3. โมเดลมีความสอดคล้องกับข้อมูลเชิงประจักษ์ (χ²/df = 1.87, CFI = 0.962, RMSEA = 0.045, RMR = 0.032) แสดงถึงความเหมาะสมของโมเดล โดย SCM มีอิทธิพลทางตรงเชิงบวกต่อ ER (β = 0.49) IM มีอิทธิพลทางตรงเชิงบวกต่อ ER (β = 0.37) และ SCM ยังมีอิทธิพลทางอ้อมต่อ ER ผ่าน IM (β = 0.24) และทั้งสามมีความสัมพันธ์กันอย่างมีนัยสำคัญ
ข้อค้นพบจากงานวิจัย SCM ที่เข้มแข็งและ IM ที่มีการขับเคลื่อนเป็นปัจจัยร่วมที่สามารถยกระดับ ER ของเกษตรกรผู้ปลูกกาแฟไทยในการเข้าสู่ตลาดโลกได้อย่างยั่งยืน โดยไม่เพียงสร้างคุณค่าเชิงทฤษฎีในการยืนยันบทบาทสื่อกลางของ IM แต่ยังสร้างคุณค่าเชิงปฏิบัติที่สามารถนำไปใช้พัฒนาแนวทาง SCM และ IM ในระดับชุมชน วิสาหกิจ และนโยบายภาครัฐ
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
สำนักงานเกษตรจังหวัดเชียงราย. (2566). รายงานสถิติการขึ้นทะเบียนเกษตรกรผู้ปลูกกาแฟจังหวัดเชียงราย ปี 2566.กระทรวงเกษตรและสหกรณ์, จังหวัดเชียงราย ประเทศไทย. สืบค้นเมื่อ 20 มีนาคม 2568 จากfrom https://www.chiangrai.doae.go.th
อัญชลี หิรัญแพทย์. (2566). พฤติกรรมทางการตลาดในการซื้อส้มโอผ่านสื่อสังคมออนไลน์ของผู้บริโภคในแต่ละช่วงวัย: กรณีศึกษาเฟซบุ๊กแฟนเพจ เอ บี ซี. วารสารการพัฒนาชุมชนและคุณภาพชีวิต, 11(3), 215–223.
Ananda, A. N., Azzahra, T. S., Susanti, W., & Wikansari, R. (2023). Analisis daya saing ekspor kopi Indonesia pada pasar internasional. Agroradix: Jurnal Ilmu Pertanian, 7(1), 128-135.
Apriani, D., Marissa, F., & Igamo, A. M. (2022). Indonesian coffee at the international market. Jurnal Paradigma Ekonomika, 17(2), 261–272.
Basante Chaucanez, M. N., & Eraso Bastidas, C. A. (2024). Factores comerciales que determinan la competitividad exportable de café desde Funes, Nariño. Revista Criterios, 31(2), 128–146.
Cronbach, L. J. (1984). Essentials of psychological testing. (4th ed.). New York: Harper & Row.
Creswell, J. W. (2017). Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches. (5th ed.). California: Sage Publications.
Department of Agriculture, Thailand. (2015). Research and development of Arabica coffee in Thailand. Retrieved March 20, 2025 from https://www.chiangrai.doae.go.th
Discetti, R., Osei, M. B., & Pruhtpahon, S. (2024). The role of “localness” in sustainable food consumption: Insights from sustainable coffee in Thailand. British Food Journal, 126(12), 4396-4416.
Duicela-Guambi, L., Villacis, C., & Andrade, S. (2019). Public–private partnerships and knowledge sharing in the Ecuadorian coffee sector: The GEAP model. Journal of Rural Studies, 68, 152–163.
Fadhiela, K. N. D., & Siringo, L. S. (2024). Supply chain innovation and competitive advantage in the coffee business in Central Aceh District, Aceh Province. AGRISAINTIFIKA: Jurnal Ilmu-Ilmu Pertanian, 8(2), 229–243.
Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J., & Anderson, R. E. (2010). Multivariate data analysis. (7th ed.). New Jersey: Pearson.
Krejcie, R. V., & Morgan, D. W. (1970). Determining sample size for research activities. Educational and Psychological Measurement, 30(3), 607–610.
Likert, R. (1967). The method of constructing an attitude scale. In M. Fishbein (Ed.), Readings in attitude theory and measurement (pp. 90–95). New York: Wiley.
Maspul, K. A. (2023). Digital innovation in the specialty coffee market: Revolutionizing business and competitive advantage. EKOMA: Jurnal Ekonomi, Manajemen, Akuntansi, 3(1), 323–335.
Mauladi, M., Mulyo, J. H., & Darwanto, D. H. (2022). Coffee supply chain management: A case study in Ciamis, West Java, Indonesia. Habitat, 33(3), 201–211.
Musyafri, M., & Syah, T. Y. R. (2023). Supply chain management and quality management towards coffee waste briquette innovation as an alternative fuel solution in Indonesia. Jurnal Manajemen, 14(1), 128–138.
Nguyen, V. D., Pham, T. C., Le, C. H., Huynh, T. T., Le, T. H., & Packianather, M. (2023). An innovative and smart agriculture platform for improving the coffee value chain and supply chain. In T. D. L. Nguyen & J. Lu (Eds.), Machine learning and mechanics-based soft computing applications (pp. 185–197). Singapore: Springer.
Peluso, D. (2023). Sustainability challenges and digital transformation in global coffee markets. Sustainability, 15(8), 6402.
Pradana, I. G. M. T., Djatna, T., Hermadi, I., & Yuliasih, I. (2023). Blockchain-based traceability system for Indonesian coffee digital business ecosystem. International Journal of Engineering, 36(5), 879–893.
Ramadhan, J. R., & Avianto, D. (2024). Enhancing efficiency and transparency in coffee supply chain through blockchain-integrated traceability platform. International Journal of Science and Technology, 3(3), 22–32.
Ramadhana, A. W. S., Aulia, A. D., & Ulum, T. (2024). Keunggulan komparatif ekspor kopi di Indonesia. Journal of Economics, Business, Accounting and Management, 2(1), 110–123.
Reklitis, P., Manthou, V., & Vlachopoulou, M. (2021). Strategic supplier partnerships and information sharing in agri-food supply chains. British Food Journal, 123(12), 3890–3906.
Rivera, L., & Cahyono, S. (2022). Structural equation modeling (SEM): Concepts, applications and misconceptions. New York: Nova Science Publishers.
Rungsawanpho, S., & Thammasane, T. (2019). Supply chain quality management practices in Thai food exports. Asian Journal of Business and Accounting, 12(1), 89–107.
Srisomwongse, R., Roongruangsee, R., & Patterson, P. (2025). Capabilities influencing export intensity of Thai SMEs during COVID-19: a capability-based perspective. Asia Pacific Business Review, 31(3), 527–559.
Surarityothin, P., Kamhangwong, D., Fuggate, P., & Wicha, S. (2022). The finding of factors to motivate stakeholders in the coffee supply chain towards the use of blockchain technology: Case of Chiang Rai coffee supply chain. In Proceedings of the International Conference on Information Technology (pp. 422–427)
Variyar, V. V. S. (2023). Smart agriculture platforms and digital transformation of Vietnam’s coffee supply chain. In T. D. L. Nguyen & J. Lu (Eds.), Machine learning and mechanics-based soft computing applications (Studies in Computational Intelligence, Vol. 1068, pp. 185–197. Singapore: Springer.
Wijaya, A., & Erlina, Rr. (2024). Supply chain management analysis of coffee beans: A case study in Ulu Belu District, Tanggamus Regency. Management Dynamics, 2(1), 29–39.
Zakariya, H. M., & Nirawati, L. (2024). Strategi optimalisasi perdagangan ekspor kopi di Indonesia melalui situs Trademap. Anggaran, 2(1), 173–181.
