ปัจจัยเชิงสาเหตุที่มีอิทธิพลต่อการย้ายถิ่นของแรงงานหญิงในประเทศไทย
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการย้ายถิ่นของแรงงานหญิงในประเทศไทย โดยใช้ข้อมูลจากแบบสำรวจภาวะเศรษฐกิจและสังคมของครัวเรือน พ.ศ. 2566 กลุ่มตัวอย่างจำนวน 2,979 ราย ผลการวิเคราะห์พบว่า แบบจำลองโดยรวมมีนัยสำคัญทางสถิติ (LR χ²(21) = 243.86, p < 0.001) และมีค่า Pseudo R² = 0.0774 ผลการศึกษาพบว่า ปัจจัยทางประชากร ได้แก่ อายุ ซึ่งเมื่ออายุของแรงงานหญิงเพิ่มขึ้นมีโอกาสย้ายถิ่นเพิ่มขึ้นร้อยละ 37 (OR = 1.37, p < 0.001) และสถานภาพสมรส มีอิทธิพลต่อการย้ายถิ่น โดยแรงงานหญิงที่หย่าร้างมีโอกาสย้ายถิ่นสูงกว่าผู้สมรสร้อยละ 52 (OR = 1.52, p = 0.008) ขณะที่ผู้โสดมีโอกาสย้ายถิ่นน้อยกว่าสมรสแล้วร้อยละ 65 (OR = 0.35, p < 0.001) แรงงานหญิงที่อยู่ในครัวเรือนขนาด 4–7 คนมีโอกาสย้ายถิ่นน้อยกว่าครัวเรือนขนาดเล็กร้อยละ 33 (OR = 0.67, p = 0.008) ในขณะที่ครัวเรือนที่มีเด็กอายุต่ำกว่า 15 ปีมีโอกาสย้ายถิ่นเพิ่มขึ้นร้อยละ 34 (OR = 1.34, p < 0.001) ด้านเศรษฐกิจและภูมิศาสตร์พบว่า แรงงานหญิงที่อยู่ในกลุ่มอาชีพทักษะเกษตรมีโอกาสย้ายถิ่นมากกว่ากลุ่มอาชีพช่างฝีมือ 2.46 เท่า (OR = 2.46, p < 0.01) และกลุ่มอาชีพพื้นฐานมีโอกาสย้ายถิ่นมากกว่ากลุ่มอาชีพช่างฝีมือ 1.93 เท่า (OR = 1.93, p < 0.05) สำหรับด้านภูมิภาคแรงงานหญิงในภาคตะวันออกเฉียงเหนือมีโอกาสย้ายถิ่นสูงกว่ากรุงเทพฯ ปริมณฑล 3.78 เท่า (OR = 3.78, p < 0.001) รองลงมาคือภาคใต้ (OR = 3.53, p < 0.001) และภาคเหนือ (OR = 3.03, p < 0.01) สรุปการย้ายถิ่นของแรงงานหญิงไทยได้รับอิทธิพลจากอายุ สถานภาพสมรส โครงสร้างครัวเรือน ลักษณะอาชีพ และภูมิภาค ซึ่งสอดคล้องกับทฤษฎีแรงผลัก–แรงดึง (Push–Pull Theory) และทฤษฎีทุนมนุษย์ (Human Capital Theory) ที่อธิบายว่าการย้ายถิ่นเป็นกลไกสำคัญของแรงงานหญิงในการเพิ่มโอกาสทางเศรษฐกิจและสร้างความมั่นคงของครัวเรือนในระยะยาว
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
กิตติพิชญ์ พรหมโคตร และ ดุษฎี อายุวัฒน์. (2566). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับชั่วโมงการทำงานของแรงงานหญิงอีสานย้ายถิ่นในถิ่นปลายทาง. มนุษยศาสตร์สังคมศาสตร์, 40(3), 80-108.
ปังปอนด์ รักอำนวยกิจ และ ศิริพงศ์ ปาลกะวงศ์ ณ อยุธยา. (2562). ความหลากหลายของกลุ่มผู้ย้ายถิ่นในประเทศไทย: มุมมองทางประชากรและสังคม. พัฒนาการเศรษฐกิจปริทรรศน์, 13(2), 84-122.
สร้อยมาศ รุ่งมณี. (2565). ชีวิตหลังการย้ายถิ่นและความท้าทายในการยกระดับทางเศรษฐกิจของแรงงานคืนถิ่นในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ. วารสารสังคมวิทยามานุษยวิทยา, 41(1), 179-211.
สำนักงานสถิติแห่งชาติ. (2566a). การสำรวจการย้ายถิ่นของประชากร พ.ศ. 2566. กรุงเทพฯ: สำนักงานสถิติแห่งชาติ.
สำนักงานสถิติแห่งชาติ. (2566b). โครงการสำรวจภาวะเศรษฐกิจและสังคมของครัวเรือน พ.ศ. 2566. กรุงเทพฯ: สำนักงานสถิติแห่งชาติ.
สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2566). รายงานประจำปีและข่าวประชาสัมพันธ์ 2566. กรุงเทพฯ: สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ.
Becker, G. S. (1992). A Treatise on The Family. Population and Development Review, 18(3), 563-564.
Castles, S., & Ozkul, D. (2014). Circular migration: Triple win, or a new label for temporary migration? In Global and Asian perspectives on international migration (pp. 27-49). New York: Springer.
Chant, S., & Radcliffe, S. A. (1992). Migration and development: The importance of gender. In Gender and migration in developing countries (pp. 1-29). London: Belhaven Press.
Citaristi, I. (2022). United Nations Entity for Gender Equality and the Empowerment of Women—UN Women. In The Europa directory of international organizations 2022 (pp. 189-192). New York: Routledge.
Connell, R. (2020). Gender: In world perspective (4th ed.). New Jersey: John Wiley & Sons.
Curran, S. R., & Saguy, A. C. (2001). Migration and cultural change: A role for gender and social networks? Journal of International Women's Studies, 2(3), 54-77.
Douglas, P., Cetron, M., & Spiegel, P. (2019). Definitions Matter: Migrants, Immigrants, Asylum Seekers and Refugees. Journal of Travel Medicine, 26(2), 1-3.
Dyson, T. (2010). Population and development: The demographic transition. London: Bloomsbury Publishing.
Fielding, A. J. (2007). Migration and social mobility in urban systems: National and international trends. In International handbook of urban policy (Vol. 1, pp. 107-137). Cheltenham: Edward Elgar Publishing.
Greenwood, M. J. (2019). The migration legacy of EG Ravenstein. Migration Studies, 7(2), 269-278.
International Labour Organization. (2024). Thailand migration report 2024. Geneva: International Labour Organization.
Jampaklay, A., & Haseen, F. (2011). Marital unions and unmarried cohabitation in Bangkok, Thailand: Are cohabiters different from singles or married people? Asian Population Studies, 7(2), 137-156.
Jampaklay, A., Korinek, K., & Entwisle, B. (2007). Residential clustering among Nang Rong migrants in urban settings of Thailand. Asian and Pacific Migration Journal, 16(4), 485-510.
Kurek, D., Neagu, A., Tastemel, M., Tüysüz, N., Lehmann, J., van de Werken, H. J. G., . . . ten Berge, D. (2015). Endogenous WNT signals mediate BMP-induced and spontaneous differentiation of epiblast stem cells and human embryonic stem cells. Stem Cell Reports, 4(1), 114-128.
Lee, E. S. (1966). A theory of migration. Demography, 3(1), 47-57.
Lewis, W. A. (1954). Economic development with unlimited supplies of labour. The Manchester School, 22(2), 139-191.
Long, J. (2005). Rural-urban migration and socioeconomic mobility in Victorian Britain. The Journal of Economic History, 65(1), 1-35.
Massey, D. S., Arango, J., Hugo, G., Kouaouci, A., Pellegrino, A., & Taylor, J. E. (1993). Theories of international migration: A review and appraisal. Population and Development Review, 19(3), 431-466.
Mills, C. W. (2000). The sociological imagination. New York,: Oxford University Press.
Morokvasic, M. (1984). Birds of passage are also women. International Migration Review, 18(4), 886-907.
Parreñas, R. S. (2001). Mothering from a distance: Emotions, gender, and intergenerational relations in Filipino transnational families. Feminist Studies, 27(2), 361-390.
Pham, N. H., Tran, M. D., Le, A. D., & Le, T. L. (2022). The impact of migration on Vietnam household living standards. Journal of Risk and Financial Management, 15(5), 201.
Rigg, J., Salamanca, A., Phongsiri, M., & Sripun, M. (2018). More farmers, less farming? Understanding the truncated agrarian transition in Thailand. World Development, 107, 327-337.
Skeldon, R. (2012). Migration transitions revisited: Their continued relevance for the development of migration theory. Population, Space and Place, 18(2), 154-166.
Todaro, M. P. (1969). A model of labor migration and urban unemployment in less developed countries. The American Economic Review, 59(1), 138-148.
Todaro, M. P., & Smith, S. C. (2009). Economic development. (10th ed.). Massachusetts: Pearson Education.
UN Women. (2016). Women migrant workers' journey through the margins: Labour, migration and trafficking. New York: UN Women.
