ประเมินผลการรับรู้ และความคิดเห็นของประชาชนต่อพระราชบัญญัติควบคุมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ พ.ศ. 2551: กรณีศึกษาประชาชนใน 12 จังหวัดทั่วประเทศไทย

บทคัดย่อ

การวิจัยเพื่อประเมินผลการรับรู้ของประชาชนต่อพระราชบัญญัติควบคุมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ พ.ศ. 2551 มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) สำรวจพฤติกรรมการดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ (2) เพื่อสำรวจการเข้าถึง การหาซื้อ การดื่ม และการรับรู้การโฆษณาเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ และ(3) เพื่อสำรวจการรับรู้และความคิดเห็นต่อมาตรการควบคุมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ ตามพระราชบัญญัติควบคุมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ พ.ศ. 2551 โดยศึกษาจากกลุ่มตัวอย่างอายุ 11 ปีขึ้นไป จาก 12 จังหวัดทั่วทุกภูมิภาคของประเทศ รวมจำนวน 3,028 ตัวอย่าง ดำเนินการตามระเบียบวิธีวิจัยเชิงปริมาณ (Quantitative Methodology) โดยใช้วิธีการวิจัยเชิงสำรวจ (Survey Research) ด้วยการลงพื้นที่ภาคสนามเก็บข้อมูลกับกลุ่มตัวอย่างที่ได้จากการสุ่มตัวอย่างตามหลักสถิติ โดยใช้แบบสอบถามเป็นเครื่องมือทำการสัมภาษณ์แบบตัวต่อตัว (face to face) และใช้สถิติในการวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ ค่าความถี่ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย และค่าส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน

ผลการศึกษาสรุปสาระสำคัญ ดังนี้  (1) ด้านพฤติกรรมการบริโภคเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ พบว่า สิ่งที่ตัวอย่างนึกถึงเป็นอันดับแรกเมื่อกล่าวถึง “เครื่องดื่มแอลกอฮอล์” คือ เหล้า และเบียร์ โดย 2 ใน 3 เคยดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์อย่างน้อย 1 ครั้งในชีวิต (2) ด้านการเข้าถึง การหาซื้อ การดื่ม และการรับรู้การโฆษณาเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ พบว่า สามารถเดินทางไปซื้อ หรือไปนั่งดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ได้โดยสะดวก ใช้เวลาเดินทางเฉลี่ยประมาณ 7 นาที สำหรับการควบคุมเวลาจำหน่าย พบว่ายังไม่ได้ผลนัก โดยมีถึง 2 ใน 3 ที่ซื้อนอกเวลาจำหน่ายได้ โดยเฉพาะจากร้านโชห่วย/ขายของชำ นอกจากนี้ ตัวอย่างประมาณ 1 ใน 3 ยังเคยเห็นเด็กอายุต่ำกว่า 20 ปีซื้อเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ได้ แสดงว่าการควบคุมอายุขั้นต่ำก็ยังทำได้ไม่เต็มที่ ตัวอย่างร้อยละ 39 ระบุว่า เคยพบเห็นการโฆษณาเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ในรอบวันที่ผ่านมา โดยสื่อโทรทัศน์ยังเป็นช่องทางที่พบเห็นได้มากที่สุด อีกทั้งตัวอย่างที่เคยไปร้านอาหาร/ผับ/เธค/บาร์/คาราโอเกะ หรือไปห้างสรรพสินค้า/ร้านค้าปลีกขนาดใหญ่/ร้านสะดวกซื้อ ในช่วง 30 วันที่ผ่านมา ก็ยังคงเห็นการโฆษณาโดยสื่อบุคคลอยู่ (3) ด้านการรับรู้เกี่ยวกับมาตรการควบคุมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ พบว่า ส่วนใหญ่เห็นด้วยกับกฎระเบียบหรือมาตรการเกี่ยวกับเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ โดยเฉพาะการลดและป้องกันปัญหาสังคมที่เกิดขึ้นจากการดื่ม เพื่อความปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สิน มาตรการที่มีการรับรู้สูงถึงร้อยละ 90 ได้แก่ การห้ามจำหน่ายในสถานที่ต่างๆ เช่น วัด สถานศึกษา ปั๊มน้ำมัน และการห้ามจำหน่ายเครื่องดื่มแอลกอฮอล์แก่เด็กอายุต่ำกว่า 20 ปี นอกจากนี้ ยังพบประเด็นที่น่าสนใจก็คือ กลุ่มตัวอย่างเกินครึ่งไม่รับรู้ว่ามีการห้ามโฆษณาเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ในสื่อโทรทัศน์และวิทยุ เวลา 05.00 – 22.00 น.