การสอนทักษะการปฏิบัติท่ารำสำหรับระบำมาตรฐาน : บทเรียนถอดจากศิลปินแห่งชาติ Dance Practice Skills Instruction for Rabam Matrathan: Lesson Learned from The National Artists
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการสอนทักษะการปฏิบัติท่ารำสำหรับระบำมาตรฐาน โดยการถอดบทเรียนจากศิลปินแห่งชาติ ใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ โดยศึกษาจากศิลปินแห่งชาติ สาขาศิลปะการแสดง จำนวน 4 ท่าน ได้แก่ นางรัจนา พวงประยงค์ นางสาวเวณิกา บุนนาค นางรัตติยะ วิกสิตพงศ์ และนางนพรัตน์ศุภาการ หวังในธรรม ชุดการแสดงที่ใช้ในการศึกษา ได้แก่ ระบำสี่บท (ในการแสดงโขน–ละคร) และระบำดาวดึงส์ เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ แบบถอดบทเรียนโดยใช้การเล่าเรื่อง และแบบสังเกตการปฏิบัติท่ารำ เก็บรวบรวมข้อมูลด้วยการสัมภาษณ์และสังเกตการณ์แบบมีส่วนร่วม วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์แก่นสาระ ผลการศึกษาพบว่า การสอนทักษะการปฏิบัติท่ารำสำหรับระบำมาตรฐานของศิลปินแห่งชาติ ประกอบด้วยหลักการสำคัญ 4 ประการ ได้แก่ 1) ความรู้พื้นฐานที่สำคัญจำเป็น โดยเน้นการวิเคราะห์ผู้เรียน การปูพื้นฐานทักษะ และการเตรียมความพร้อมของครู 2) การส่งเสริมและสร้างแรงจูงใจ ผ่านการสร้างบรรยากาศทางกายภาพและจิตวิทยาที่เอื้อต่อการเรียนรู้ รวมถึงการเปิดโอกาสในการแสดง 3) การสอนอย่างเป็นขั้นตอน ประกอบด้วย การนำเข้าสู่บทเรียน
การอบอุ่นร่างกาย การศึกษาและปฏิบัติท่ารำ การพัฒนาทักษะ และการสรุปบทเรียนร่วมกับการผ่อนคลายร่างกาย และ 4) การใช้เทคนิคการสอนที่หลากหลาย ได้แก่ การสาธิตและอธิบาย การปรับท่าทางและควบคุมการเคลื่อนไหว ตลอดจนการฝึกปฏิบัติซ้ำและการใช้จังหวะกำกับการเคลื่อนไหว ซึ่งช่วยส่งเสริมให้ผู้เรียนสามารถปฏิบัติท่ารำได้อย่างถูกต้อง งดงามและเป็นไปตามแบบแผนนาฏศิลป์ไทย
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เนื้อหาและข้อมูลที่ได้รับการเผยแพร่ในวารสารวิพิธพัฒนศิลป์ ถือเป็นข้อคิดเห็นและความรับผิดชอบของผู้แต่งเท่านั้น โดยกองบรรณาธิการวารสารไม่มีส่วนรับผิดชอบต่อเนื้อหาหรือข้อคิดเห็นใด ๆ ที่ปรากฏในบทความ
เอกสารอ้างอิง
กรมส่งเสริมวัฒนธรรม. (2562). ศิลปินแห่งชาติ พุทธศักราช 2562. โรงพิมพ์องค์การสงเคราะห์ทหารผ่านศึก.
ชมนาด โศภน. (2531). พัฒนาการของการศึกษาวิชาชีพนาฏศิลป์ไทยในประเทศไทย [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย]. คลังปัญญาจุฬาฯ. https://doi.org/10.58837/CHULA.THE.1988.357
ชวลิต สุนทรานนท์. (2549). ทะเบียนข้อมูล : วิพิธทัศนา ชุดระบำ รำ ฟ้อน. บริษัท ไทภูมิ พับลิชชิ่ง จำกัด.
ชวลิต สุนทรานนท์. (2550). ทะเบียนข้อมูล : วิพิธทัศนา ชุดระบำ รำ ฟ้อน เล่ม 2. บริษัท ไทภูมิ พับลิชชิ่ง จำกัด.
ปราณี สำราญวงศ์. (2525). ศิลปวัฒนธรรม เล่มที่ 7: นาฏดุริยางคศิลป์ไทยยุครัตนโกสินทร์. กรมศิลปากร.
วิจารณ์ พานิช. (2548). การจัดการความรู้ ฉบับนักปฏิบัติ. สถาบันส่งเสริมการจัดการความรู้เพื่อสังคม.
ศุภวัลย์ พลายน้อย. (2549). บทเรียนของการถอดบทเรียนในการจัดการเรียนรู้ภาคประชาคม. พี.เอ.ลีฟวิ่ง จำกัด.
อุษา สบฤกษ์. (2536). การศึกษาพฤติกรรมการสอนนาฏศิลป์ไทยในวิทยาลัยนาฏศิลป์ไทย [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย]. คลังปัญญาจุฬาฯhttps://doi.org/10.58837/CHULA.THE.1993.323
Eraut, M. (2000). Non-formal learning and tacit knowledge in professional work. British Journal of Educational Psychology, 70(1), 113–136. https://doi.org/10.1348/000709900158001
Gilbert, A. G. (2015). Creative dance for all ages (2nd ed.). Human Kinetics.
Green, J. (2002). Somatic knowledge: The body as content and methodology in dance education. Journal of Dance Education, 2(4), 114-118.
Kassing, G., & Jay, D. M. (2003). Dance teaching methods and curriculum design. Human Kinetics.
Lave, J., & Wenger, E. (1991). Situated learning: Legitimate peripheral participation. Cambridge University Press.
Leavy, P. (2018). Handbook of arts-based research. Guilford Press.
Mainwaring, L. M., & Krasnow, D. H. (2010). Teaching the dance class: Strategies to enhance skill acquisition, mastery and positive self-image. Journal of Dance Education, 10(1), 14–21. https://doi.org/10.1080/15290824.2010.10387153
Payne, H. (2021). Creative dance as experiential learning in state primary education: The potential benefits for children. Journal of Experiential Education, 44(1), 1–17. https://doi.org/10.1177/1053825920968587
Risner, D. (2010). Dance education matters: Rebuilding postsecondary dance education for twenty-first-century relevance and resonance. Arts Education Policy Review, 111(4), 123–135. https://doi.org/10.1080/10632913.2010.490761
Shapiro, S. B. (Ed.). (1998). Dance, power, and difference: Critical and feminist perspectives on dance education. Human Kinetics.
