แนวทางการจัดสวัสดิการแรงงานนอกระบบบนแพลตฟอร์ม การให้บริการรับส่งอาหาร
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยมีวัตถุประสงค์ 3 ประการ (1) ศึกษาการจัดสวัสดิการแรงงานของผู้ประกอบการแพลตฟอร์มการให้บริการรับส่งอาหาร (2) ศึกษามาตรการทางกฎหมายที่เกี่ยวกับการจัดสวัสดิการแรงงานนอกระบบแพลตฟอร์มการให้บริการรับส่งอาหาร (3) ระบุ ปัญหา และความต้องการด้านสวัสดิการของแรงงานนอกระบบแพลตฟอร์มการให้บริการรับส่งอาหาร และ (4) เสนอแนวทางการจัดสวัสดิการแรงงานนอกระบบบนแพลตฟอร์มการให้บริการรับส่งอาหาร การวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ ผู้ให้ข้อมูลสำคัญจำนวน 54 คน ได้แก่ กลุ่มแรงงานนอกระบบแพลตฟอร์มการให้บริการรับส่งอาหาร จาก Grabfood Lineman Foodpanda กลุ่มหน่วยงานภาครัฐที่เกี่ยวข้องกับการจัดสวัสดิการแรงงาน และกลุ่มผู้เชี่ยวชาญที่เกี่ยวข้องกับการจัดสวัสดิการแรงงาน เก็บรวบรวมข้อมูลโดยการสัมภาษณ์เชิงลึก วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา
ผลการวิจัยพบว่า (1) บริษัทแพลตฟอร์ม Grabfood Lineman และ Foodpanda มีการดำเนินการจัดสวัสดิการให้กับแรงงานแต่เป็นลักษณะสวัสดิการแบบสมัครใจไม่ใช่สวัสดิการพื้นฐานที่แรงงานทุกคนได้รับ สวัสดิการเป็นเพียงกลยุทธ์การแข่งขันทางธุรกิจที่เน้นสร้างแรงจูงใจในการทำงาน ไม่ได้สร้างความพึงพอใจหรือสะดวกสบายให้กับแรงงาน (2) แรงงานรับรู้ข้อมูลสวัสดิการจากบริษัทแพลตฟอร์มไม่ครบถ้วน และมีความต้องการสวัสดิการด้านความปลอดภัย ด้านเศรษฐกิจ ด้านความมั่นคงรายได้ และด้านการให้คำปรึกษาที่มีประสิทธิภาพ ต้องการยกเลิกเงื่อนไขสวัสดิการและสำรวจความต้องการแรงงานก่อนกำหนดสวัสดิการ (3) ปัจจุบันกฎหมายไม่ได้กำหนดสถานภาพของแรงงานแพลตฟอร์ม ส่งผลต่อการไม่ได้รับสิทธิสวัสดิการและการคุ้มครองตามกฎหมาย หน่วยงานภาครัฐขาดอำนาจในการบังคับใช้กฎหมายกับบริษัทแพลตฟอร์ม (4) แนวทางการจัดสวัสดิการแรงงานนอกระบบแพลตฟอร์มการให้บริการรับส่งอาหาร ต้องยึดหลักการจัดสวัสดิการแรงงานที่ตอบสนองความต้องการแท้จริงของแรงงาน หลักการจัดสวัสดิการแรงานที่ครอบคลุมทุกคน หลักการมีส่วนร่วมในการจัดสวัสดิการแรงงาน และหลักความยืดหยุ่นหลากหลาย ผลักดันให้แรงงานแพลตฟอร์มได้รับสถานะทางกฎหมาย กำหนดมาตรฐานขั้นต่ำด้านสวัสดิการที่เหมาะสม ปรับปรุงกฎหมายให้รองรับรูปแบบธุรกิจบนแพลตฟอร์ม และสร้างกลไกความร่วมมือระหว่างแรงงาน บริษัทแพลตฟอร์ม และหน่วยงานภาครัฐ
Article Details

อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ข้อความและบทความในวารสารนวัตกรรมการบริหารและการจัดการ เป็นแนวคิดของผู้เขียน ไม่ใช่ความคิดเห็นและความรับผิดชอบของคณะผู้จัดทำ บรรณาธิการ กองบรรณาธิการ วิทยาลัยนวัตกรรมการจัดการ และมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลรัตนโกสินทร์
ข้อความ ข้อมูล เนื้อหา รูปภาพ ฯลฯ ที่ได้รับการีพิมพ์ในวารสารนวัตกรรมการบริหารและการจัดการ ถือเป็นลิขสิทธิ์ของวารสารนวัตกรรมการบริหารและการจัดการ หากบุคคลใดหรือหน่วยงานใดต้องการนำทั้งหมดหรือส่วนหนึ่งส่วนใดไปเผยแพร่ต่อหรือกระทำการใดๆ จะต้องได้รับอนุญาติเป็นลายลักษณ์อักษรจากวารสารนวัตกรรมการบริหารและการจัดการก่อนเท่านั้น
เอกสารอ้างอิง
กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน. (2552). รายงานฉบับสมบูรณ์: โครงการศึกษาวิจัยรูปแบบการจัดสวัสดิการแรงงานที่เหมาะสมสำหรับประเทศไทย. กรุงเทพฯ : ม.ป.ท.
กรุงเทพธุรกิจ. (2024, 4 เมษายน). ไรเดอร์จาก foodpanda อัปสกิลขับขี่ปลอดภัยกับ Yamaha Riding Academy. bangkokbiznews.com/corporate-moves/news/corporate-moves/1120915
กฤษฎา ธีระโกศลพงศ์. (2563). การบริหารแรงงาน : Gig Economy ตามทัศนมิติแรงงาน. วารสารธรรมศาสตร์, 39 (1), 131-158.
กิ่งพร ทองใบ. (2553). ระบบค่าตอบแทนสมัยใหม่จากวิชาการสู่วิชาชีพ. กรุงเทพมหานคร: เอชอารเซ็นเตอร.
คณะเศรษฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. (2565). รายงานการวิจัยฉบับสมบูรณ์ โครงการขับเคลื่อนข้อเสนอเชิงนโยบายต่อคุณภาพชีวิตของคนทำงานแพลตฟอร์ม. สำนักงานนโยบายแรงงานนอกระบบ สำนักปลัดกระทรวงแรงงาน และสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.).
จุมพล หนิมพานิช. (2550). การวิจัยเชิงคุณภาพในทางรัฐศาสตร์และรัฐประศาสนศาสตร์. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ชนิกานต์ สิทธิฟอง. (2550). การเปรียบเทียบรูปแบบการบริหารและระบบการจัดสวัสดิการแก่พนักงานระหว่างบริษัทสหรัฐอเมริกา บริษัทญี่ปุ่นและบริษัทไทย ในนิคมอุตสาหกรรมภาคเหนือ [วิทยานิพนธ์วิทยาศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.] 10.14457/CMU.res.2007.531.
ฐาปนี ชุมพลวงศ์ และคณะ. (2564). แนวทางการพัฒนาคุณภาพชีวิตของแรงงานนอกระบบภาคการเกษตรในเขตชุมชนตำบลเสริมขวา อำเภอเสริมงาม จังหวัดลำปาง. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์มหาวิทยาลัยธนบุรี,
(3), 97-107.
ณัฎฐพันธ์ เขจรนันทน์. (2545). การจัดการทรัพยากรมนุษย์. กรุงเทพมหานคร: บริษัทซีเอ็ดยูเคชัน จำกัด (มหาชน).
นิภาพรรณ เจนสันติกุล. (2564). แรงงานแพลตฟอร์มในระบบเศรษฐกิจดิจิทัล. วารสารวิชาการแสงอีสาน, 18(1), 1-10.
ฝ่ายคุ้มครองและพิทักษ์สิทธิ สภาองค์กรของผู้บริโภค (สอบ.). (2564, 25 พฤศจิกายน). ปัญหาของผู้บริโภคจากการใช้บริการแพลตฟอร์ม หรือแอปพลิเคชันบริการสั่งอาหาร Food Delivery. สภาองค์กรของผู้บริโภค https://www.tcc.or.th/appeal/ปัญหาของผู้บริโภคจากกา/.
ปราชญา กล้าผจัญ และพอตา บุญสุทธิวงศ.์ (2550). การบริหารทรัพยากรมนุษย์. กรุงเทพฯ : ข้าวฟ่าง.
ประชาไทย. (2564, 13 สิงหาคม). ชวนรู้จักปัญหา 'ไรเดอร์' มุมแรงงานสัมพันธ์ที่ยังคลุมเครือ และแนวแก้ไขคุ้มครองในทางกฎหมายที่อาจต้องถกอีกยาว. https://prachatai.com/journal/2021/08/94442
ระพีพรรณ คำหอม. (2557). สวัสดิการสังคมกับสังคมไทยพิมพ์ครั้งที่ 4 (แก้ไขเพิ่มเติม). กรุงเทพฯ :มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
สำนักงานสถิติแห่งชาติ. (2566). การสำรวจแรงงานนอกระบบ พ.ศ. 2565. กรุงเทพมหานคร: กองสถิติพยากรณ์ สำนักงานสถิติแห่งชาติ.
สุภางค์ จันทวานิช. (2553). วิธีการวิจัยเชิงคุณภาพ(พิมพ์ครั้งที่ 18). กรุงเทพฯ : สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
สุรางค์รัตน์ วศินารมณ์. (2540). สวัสดิการในองค์กร : แนวคิดและวิธีการบริหาร. กรุงเทพมหานคร : เม็ดทรายพริ้นติ้ง.
อรรคณัฐ วันทนะสมบัติและเกรียงศักดิ์ ธีระโกวิทขจร (2561). เศรษฐกิจแพลตฟอร์มและผลกระทบต่อแรงงานภาคบริการในประเทศไทย. กรุงเทพมหานคร: สถาบันแรงงานและเศรษฐกิจที่เป็นธรรม(JELI) มูลนิธิฟรีดริค เอแบร์ท (FES).
อรวรรณ เกษร. (ม.ป.ป.). แรงงานในเศรษฐกิจแพลตฟอร์มกับปัญหาการคุ้มครองแรงงานตามกฎหมาย. https://cdc.parliament.go.th/ewtadmin/ewt/elaw_parcy/ewt_dl_link.php?nid=2893.
อุไรรัตน์ จันทรศิริ. (2566, 18 พฤษภาคม). สิทธิไรเดอร์ไทยคุ้มครองอย่างไรให้เป็นธรรม?.https://tdri.or.th/2023/
/rider-rights/.
Christina Behrendt, Quynh Anh Nguyen, Uma Rani. (2021). Social protection systems and the future of work: Ensuring social security for digital platform workers. International Social Security Review, 2021(No.72), p.17-41. https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/issr.12212
Foodpanda. (2567, 13 มิถุนายน). Foodpandaยืนยันความมุ่งมั่นที่จะยกระดับประสบการณ์การทำงานของพาร์ทเนอร์ผู้ส่งอาหารด้วยหัวใจแพนด้า. https://www.newswit.com/th/ifgaxtjrp
n7xl42u3cogsu9wsxmybve
Grabdriverth. (มปป). ช้อปก่อน จ่ายทีหลัง(โครงการผ่อนชำระสินค้าแบบรายวัน). https://www.grab.com/th/driver/lending/shop-now-pay-later/
Greenhaus, J. H., & Beutell, N. J. (1985). Sources of conflict between work and family roles. Academy of Management Review, 10(1), p.76–88.
Joseph David Humphreys. (2021). Policy development and the welfare state:The case of the platform economy. Master of Public Policy Economic, Finance and Development Policy. 5 February 2024, from https://www.pp.u-tokyo.ac.jp/wp-content/uploads/2016/02/51188255.pdf
Linemanpartner. (2025, 20 สิงหาคม). คนขับไลน์แมนตรวจสุขภาพฟรีเพื่อสุขภาพที่ดีของคนขับไลน์แมน. https://linemanpartner.com/blog-linemanrider-driver-healthy-aug/,
Linemanwongnai. (มปป). ผ่อนชำระสินค้ากับ LINE MAN. https://linemanwongnai.my.salesforce-sites.com/rd/rdarticles?id=LINE-MAN-Installment,
Kiran patel. (n.d.). Concept, Theory and Models of Labour Welfare and Social Security.
Gujarat University. https://www.academia.edu/36405539/Concept_Theory_and_Models_of_Labour_Welfare_and_Social_Security
Ming Cham Kit. (2022). Platform work, social risks and social welfare : a qualitative Study on worker’ s experiences and views in Hong Kong. [Master of Philosophy in Sociology and Social Policy]. LingnanUniversity. https://commons.ln.edu.hk/cgi/viewcontent.cgi?article=1169&context=otd
Marketeer Team. (2021, 4 พฤศจิกายน). เจาะอินไซด์ Food delivery มีโอกาสเติบโตมากแค่ไหน. https://marketeeronline.co/archives/238462
Richard E. Walton. (1973). Quality of Working Life: What is it?. Harvard University. Sloan Management Review, (pre-1986), p.11-13.
https://www.academia.edu/2085254/Quality_of_working_life_what_is_it
Ruth Berins Collier. (2017). Labor Platforms and Gig Work: The Failure to Regulate. IRLE Institute for Research on Labor and Employment. https://irle.berkeley.edu/wp-content/uploads/2017/09/Labor-Platforms-and-Gig-Work.pdf
Tammy Katsabian and Guy Davidov. (2022). Flexibility, Choice and Labour Law: The Challenge of On-Demand Platforms.). University of Toronto Law Journa, 2022(No.73). p.348-379. https://utppublishing.com/doi/10.3138/utlj-2021-0113