การพัฒนาเกษตรกรรุ่นใหม่สู่การเป็นผู้นำชุมชนพื้นที่ภาคเหนือตอนบน กรณีศึกษา โครงการอาสาสมัครเพื่อสังคมสู่ชุมชนบ้านเกิด

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษากระบวนการพัฒนาศักยภาพของเกษตรกรรุ่นใหม่สู่บทบาทผู้นำชุมชนพื้นที่ภาคเหนือตอนบน และ 2) ศึกษาปัจจัยความสำเร็จของเกษตรกรรุ่นใหม่สู่การเป็นผู้นำชุมชนในพื้นที่ภาคเหนือตอนบนในกรณีศึกษาโครงการอาสาสมัครเพื่อสังคมสู่ชุมชนบ้านเกิด โดยเป็นการวิจัยเชิงคุณภาพที่เน้นการศึกษากรณีศึกษา ซึ่งผู้ให้ข้อมูลสำคัญในการวิจัย ได้แก่ 1) เกษตรกรรุ่นใหม่ที่เป็นผู้นำชุมชน 20 คน (ผู้นำแบบทางการ 10 คน และผู้นำแบบไม่ทางการ 10 คน) 2) ครอบครัวเกษตรกรรุ่นใหม่ 20 คน 3) คนในชุมชน 20 คน และ 4) เจ้าหน้าที่โครงการฯ 3 คน ทั้งหมด 63 คน เน้นการคัดเลือกแบบเจาะจงใช้เครื่องมือการวิจัยการสังเกตแบบมีส่วนร่วม การจัดอภิปรายกลุ่มย่อย และการสัมภาษณ์เชิงลึกส่วนการวิเคราะห์ข้อมูลในการวิจัยใช้วิธีการวิเคราะห์เชิงเนื้อหา และตรวจสอบความเที่ยงตรงของข้อมูลด้วยวิธีการตรวจสอบแบบสามเส้า
ผลการศึกษาพบว่า 1) กระบวนการพัฒนาศักยภาพของเกษตรกรรุ่นใหม่สู่การเป็นผู้นำชุมชน ได้แก่ 1.1) การคัดเลือกเกษตรกรรุ่นใหม่หรือคนรุ่นใหม่ที่สนใจกลับชุมชนบ้านเกิด 1.2) การส่งเสริมและสนับสนุนปัจจัยสร้างการเรียนรู้ 1.3) การสร้างฐานคิดเรื่องบทบาทอาสาสมัครในชุมชน 1.4) การสร้างกลุ่มคนรุ่นใหม่ในพื้นที่ชุมชน และ 1.5) การสร้างทัศนะสำคัญต่อการสร้างความเข้าใจด้านเกษตรอินทรีย์ และ 2) ปัจจัยความสำเร็จของเกษตรกรรุ่นใหม่สู่การเป็นผู้นำชุมชน ได้แก่ 2.1) ลักษณะภาวะความเป็นผู้นำของเกษตรกรรุ่นใหม่ 2.2) การมีแนวคิดหรือกระบวนทัศน์ต่อการพัฒนาชุมชนสูง 2.3) การสร้างกลุ่ม และการพัฒนาคนรุ่นใหม่ในชุมชน 2.4) การดำเนินงานร่วมกับหน่วยงานภายนอกชุมชน 2.5) การสร้างกระบวนการเรียนรู้ร่วมกันและการสื่อสารในชุมชน 2.6) การปฏิบัติงานบนฐานการเกษตรอินทรีย์และการรักษาทรัพยากรธรรมชาติในชุมชน และ 2.7) การสนับสนุนจากครอบครัวในการทำงานชุมชน