คุณลักษณะของ “ตัวพระ” ในการแสดงโขน เรื่อง รามเกียรติ์

บทคัดย่อ

“ตัวพระ” ในการแสดงโขน หมายถึง ตัวละครผู้ชายที่ปรากฏใน เรื่อง รามเกียรติ์ มักเป็นตัวละครหลักที่อยู่ในฐานะเทพเจ้า กษัตริย์ และฤาษี เช่น พระอิศวร พระนารายณ์ พระราม พระลักษณ์ ฤาษีชนก เป็นต้น ซึ่งในการแสดงโขนจะแบ่งลักษณะ “ตัวพระ” ออกเป็น 4 กลุ่ม ได้แก่ พระเทพเจ้า พระใหญ่ พระน้อย พระเบ็ดเตล็ดหรือพระระบำ โดยคัดเลือกผู้ที่จะมาแสดงเป็น “ตัวพระ” ในบทบาทต่าง ๆ นั้น จากสรีระทางกายภาพ รูปร่าง และรูปทรงใบหน้า ประกอบกับทักษะในการร่ายรำที่ต้องสามารถแสดงลีลานาฏยศิลป์ให้เห็นถึงความสง่างาม องอาจ และน่าเกรงขามอยู่ในท่าทีอีกด้วย คุณลักษณะของ “ตัวพระ” ในโขนยังแสดงถึงความสัมพันธ์จากการถอดแบบความงามในอุดมคติจากภาพจิตรกรรมไทยที่แสดงลักษณะให้เป็นที่ประจักษ์ในมิติของหัวโขน ซึ่งต่อมาแม้ว่า “ตัวพระ” ไม่ต้องสวมหัวโขนเหมือนอย่างในอดีตแล้วก็ตาม แต่ยังคงให้ความสำคัญกับคุณลักษณะของรูปทรงใบหน้าและการแต่งหน้าของผู้แสดงตัวพระเพื่อคงไว้ซึ่งความงามตามอุดมคติเช่นเดิม การแสดงโขน เรื่อง รามเกียรติ์ ของไทยนั้นโดยเรื่องราวได้ให้ความสำคัญกับ “ตัวพระ” เป็นอย่างมากและหากพิจารณาจะเห็นว่าตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบันคุณลักษณะของ “ตัวพระ” ยังคงเป็นเช่นเดิมซึ่งเป็นสิ่งสะท้อนให้เห็นถึงมุมมองความงามทางสุนทรียะทางสังคมอีกด้วย