หนังสือภาพสารคดีแต่งเติมเรื่องราวเชิงสร้างสรรค์: รูปแบบสารสนเทศที่เหมาะสมในการให้ความรู้และพัฒนาทักษะการคิดวิเคราะห์สำหรับเด็กปฐมวัย

ธันยา พิทธยาพิทักษ์

ผู้แต่ง

ธันยา พิทธยาพิทักษ์ คณะมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ

คำสำคัญ:

Children's Picturebooks Fictionalized Non-fiction Information Literacy Critical Thinking Early Childhood Development, หนังสือภาพสำหรับเด็ก, สารคดีแต่งเติมเรื่องราวเชิงสร้างสรรค์, การรู้สารสนเทศ, การคิดวิเคราะห์, พัฒนาการปฐมวัย

บทคัดย่อ

บทความนี้นำเสนอการสังเคราะห์แนวคิดในเชิงวิเคราะห์จากงานวิจัยและทฤษฎีด้านวรรณกรรมสำหรับเด็ก จิตวิทยาพัฒนาการ การรู้สารสนเทศ และการศึกษาปฐมวัย เพื่ออธิบายสถานะของหนังสือภาพสารคดีแต่งเติมเรื่องราวเชิงสร้างสรรค์ในฐานะรูปแบบสารสนเทศที่มีลักษณะเฉพาะและเหมาะสมสำหรับเด็กปฐมวัย แทนการมองข้อเท็จจริงและจินตนาการเป็นขั้วตรงข้าม บทความเสนอว่าการบูรณาการสาระความรู้เข้ากับการเล่าเรื่องเชิงจินตนาการสอดคล้องกับพัฒนาการทางสติปัญญาและอารมณ์ของเด็กวัย 3–7 ปี การสังเคราะห์งานวิจัยว่าด้วยการแยกแยะโลกแห่งความจริงและจินตนาการ การเข้าใจเรื่องเล่า และการเรียนรู้ผ่านสื่อหลายรูปแบบ บทความชี้ให้เห็นว่า หนังสือภาพสารคดีแต่งเติมเรื่องราวเชิงสร้างสรรค์ทำหน้าที่เป็นพื้นที่กึ่งกลางที่ช่วยให้เด็กสร้างความหมายจากสารสนเทศที่เกี่ยวข้องกับชีวิตผ่านการมีส่วนร่วมทางอารมณ์และโครงสร้างการเล่าเรื่อง ซึ่งเอื้อต่อทั้งการรับรู้ความรู้และการพัฒนาทักษะการคิดวิเคราะห์และการรู้เท่าทันสารสนเทศในระยะยาว นอกจากนี้ บทความยังอภิปรายถึงนัยสำคัญต่อการออกแบบและการผลิตหนังสือภาพสำหรับเด็กในบริบทการศึกษาร่วมสมัย

เอกสารอ้างอิง

Arizpe, E., & Styles, M. (2016). Children reading picturebooks: Interpreting visual texts (2nd ed.). England: Routledge.

Backman, A. (2024). Fictionalised non fiction picturebooks for preschoolers: Children's responses to imaginary constructs in designed reading activities. Children's Literature in Education, 55(3), 377–398. https://doi.org/10.1007/s10583-022-09510-y

Backman, A. (2025). 'But dragons don't exist, do they?' Preschoolers' focus in determining whether a picturebook is a non fiction or not. Journal of Early Childhood Literacy. Advance online publication. https://doi.org/10.1177/14687984231161115

Bintz, W. P., & Ciecierski, L. M. (2017). Hybrid text: An engaging genre to teach content area material across the curriculum. The Reading Teacher, 71(1), 61–69. https://doi.org/10.1002/trtr.1560

BookTrust. (2024). Visual literacy: The importance of pictures in reading for pleasure. https://www.booktrust.org.uk/resources/find-resources/visual-literacy-the-importance-of-pictures-in-reading-for-pleasure/

Colomer, T., Kümmerling-Meibauer, B., & Silva-Díaz, C. (Eds.). (2020). New directions in picturebook research. England: Routledge.

Duke, N. K. (2000). 3.6 minutes per day: The scarcity of informational texts in first grade. Reading Research Quarterly, 35(2), 202–224. https://doi.org/10.1598/RRQ.35.2.1

Duke, N. K., & Tower, C. (2004). Nonfiction literacy development in the early grades: Helping children read and write informational text. NewYork: Guilford Press.

Edutopia. (2024). Visual literacy in early childhood education. https://www.edutopia.org/article/visual-literacy-early-childhood-education

Ganea, P. A., Canfield, C. F., Simons Ghafari, K., & Chou, T. (2014). Do cavies talk? The effect of anthropomorphic picture books on children's knowledge about animals. Frontiers in Psychology, 5. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2014.00283

Gill, S. R. (2009). What teachers need to know about the "new" nonfiction. The Reading Teacher, 63(4), 260–267. https://doi.org/10.1598/RT.63.4.1

Gutkind, L. (2012). You can’t make this stuff up: The complete guide to writing creative nonfiction. NewYork: Da Capo Press.

Harris, P. L. (2000). The work of the imagination. Oxford, UK: Blackwell Publishing.

Jang, S. H., & Kang, T. T. (2024). A comparative analysis of Chinese and Korean picturebooks for early childhood climate change education. Early Childhood Education Journal, 52(10), 1643–1653. https://doi.org/10.1007/s10643-023-01556-x

Jenkins, S. (2004). Actual size. United States: Houghton Mifflin Company.

Kersten, S. (2015). The "new" nonfiction: Blurring the boundaries between fiction and nonfiction in twentieth century literature. The Journal of the Midwest Modern Language Association, 48(1), 69–85.

Kole, M. (2018, July 10). Picture book story structure: The ultimate guide. Mary Kole Editorial. https://marykole.com/picture-book-story-structure

Kümmerling Meibauer, B., & Meibauer, J. (2013). Toward a cognitive theory of picturebooks. International Research in Children's Literature, 6(2), 143–159. https://doi.org/10.3366/ircl.2013.0096

McDonnell, P. (2011). Me...Jane. New York City: Little, Brown and Company.

Mantzicopoulos, P., & Patrick, H. (2011). Reading picture books and learning science: Engaging young children with informational text. Theory into Practice, 50(4), 269–276. https://doi.org/10.1080/00405841.2011.607372

Office of the Basic Education Commission. (2025). Announcement of criteria for the outstanding book competition for the year 2026. Ministry of Education. (In Thai)

O'Neill, D. K., Pearce, M. J., & Pick, J. L. (2004). Early childhood practitioners' use of language facilitation strategies during informational book reading. Early Childhood Research Quarterly, 19(3), 429–446. https://doi.org/10.1016/j.ecresq.2004.07.003

Paivio, A. (1971). Imagery and verbal processes. Holt, Rinehart & Winston.

Piaget, J. (1952). The origins of intelligence in children. New York: International Universities Press.

Rathmann, P. (1994). Good night, gorilla. New York: G.P. Putnam's Sons.

Sipe, L. (2008). Storytime: Young children’s literary understanding in the classroom. New York: Teachers College Press.

Spiro, R. J., Feltovich, P. J., Jacobson, M. J., & Coulson, R. L. (1988). Cognitive flexibility theory: Advanced knowledge acquisition in ill-structured domains. Proceedings of the Cognitive Science Society, 375–383.

Stephens, J. (1992). Language and ideology in children's fiction. London, New York: Longman.

Stewart, M. (2018). Understanding and teaching five kinds of nonfiction. The Reading Teacher, 72(2), 139–146.

Strouse, G. A., Nyhout, A., & Ganea, P. A. (2018). The role of book features in young children's transfer of information from picture books to real world contexts. Frontiers in Psychology, 9, Article 50. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2018.00050

Woolley, J. D., & Ghossainy, M. E. (2013). Revisiting the fantasy–reality distinction: Young children's developing beliefs about fictional and fantastical entities. Child Development, 84(5), 1496–1510. https://doi.org/10.1111/cdev.12083

Zins, C. (2007). Conceptual approaches for defining data, information, and knowledge. Journal of the American Society for Information Science and Technology, 58(4), 479–493. https://doi.org/10.1002/asi.20508