การจัดการความรู้ภูมิปัญญาเห็ดโคนธรรมชาติในจังหวัดอำนาจเจริญ
คำสำคัญ:
การจัดการความรู้ ภูมิปัญญาท้องถิ่น เห็ดโคน อำนาจเจริญบทคัดย่อ
บทความวิจัยเชิงคุณภาพชิ้นนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการจัดการความรู้ภูมิปัญญาเห็ดโคนธรรมชาติในจังหวัดอำนาจเจริญ การคัดเลือกผู้ให้ข้อมูลสำคัญใช้วิธีแบบเฉพาะเจาะจงด้วยเทคนิคสโนว์บอลโดยเก็บรวบรวมข้อมูลตั้งแต่เดือนมกราคม พ.ศ.2563 - มกราคม 2565 โดยใช้วิธีการสัมภาษณ์เชิงลึกและการสังเกตแบบมีส่วนร่วม การวิเคราะห์ข้อมูลใช้วิธีการวิเคราะห์เนื้อหา การตรวจสอบข้อมูลสามเส้า การวิเคราะห์ค่าเฉลี่ย ความถี่ และค่าร้อยละ ผลการวิจัยพบว่า ผู้ให้ข้อมูลสำคัญ มีจำนวน 37 ราย ส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง มีอายุเฉลี่ย 51.9 ปี ศึกษาอยู่ในระดับประถมศึกษา มีอาชีพเป็นเกษตรกร และมีจำนวนสมาชิกในครอบครัว 6 คน และอาศัยอยู่ในพื้นที่อำเภอปทุมราชวงศามากที่สุด สำหรับขั้นตอนการจัดการความรู้ภูมิปัญญาเห็ดโคนธรรมชาติในจังหวัดอำนาจเจริญ พบว่า มี 7 ขั้นตอน ได้แก่ (1) เกษตรกรระบุความรู้โดยการสังเกตเห็ดโคนธรรมชาติร่วมกับการสอบถามจากบรรพบุรุษและผู้รู้ในท้องถิ่น (2) เกษตรกรสร้างและแสวงหาความรู้ที่ได้จากบรรพบุรุษและผู้รู้ในท้องถิ่นโดยซึมซับสิ่งที่เรียนรู้มาลองผิดลองถูกในขณะที่มีการค้นหาเห็ด (3) เกษตรกรจัดหมวดหมู่เห็ดโคนธรรมชาติตามลักษณะฉพาะของเห็ด (4) เกษตรกรประมวลและกลั่นกรองความถูกต้องของความรู้จากบรรพบุรุษและผู้รู้ในท้องถิ่นโดยเทียบเคียงกับความรู้ทางวิทยาศาสตร์ที่อบรมจากภาครัฐ (5) เกษตรกรเข้าถึงความรู้จากบรรพบุรุษและผู้รู้ในท้องถิ่นโดยการสอบถามและการสังเกตในขณะที่ร่วมค้นหาเห็ด ผสมผสานกับความรู้ที่ได้จากการฝึกอบรมกับหนวยงานภาครัฐ (6) เกษตรกรได้ใช้วิธีการพูดคุยแลกเปลี่ยนเรียนรู้ในขณะค้นหาเห็ดเพื่อขอคำแนะนำและสอบถามเพิ่มเติมภายหลังเพื่อขอแบ่งปันประสบการณ์เกี่ยวกับเห็ดโคนธรรมชาติ (7) เกษตรกรได้เรียนรู้ภูมิปัญญาด้านเห็ดโคนธรรมชาติอย่างหลากหลาย ได้แก่ วิธีการค้นหาแหล่งเก็บเห็ดโคน วิธีการเก็บเห็ดโคน วิธีการจัดการเห็ดหลังการเก็บเกี่ยว วิธีการนำเห็ดไปขายหรือนำมาปรุงอาหารในครัวเรือน และวิธีการอนุรักษ์เห็ดโคนอย่างยั่งยืน
เอกสารอ้างอิง
Anphim, U., Sosapalang, S., Chaihirankitti, R., & Pukhunthu, C. (2017). Knowledge Management of Local Mushroom Wisdom in Ubon Ratchathani Province. Journal of Humanities and Social Sciences, 8 (2), 156-176. (In Thai)
Hobbs, C. (1986). Medicinal Mushrooms: An Exploration of Tradition, Healing, and Culture. Santa Cruz, California: Botanica Press.
Kangkanan, L., & Muakon, Y. (2009). Mushrooms and Termites: Cultivation of Termitomyces mushrooms. Bangkok: Research and Development Division, Forest Research and Development Office, Ministry of Natural Resources and Environment. (In Thai)
Kiho, T., Morimoto, H., Kobayashi, T., Usui, S., Ukai, S., Aizawa, K., & Inakuma, T. (2002). Effect of a Polysaccharide (TAP) from the Fruiting Bodies of Tremella aurantia on Glucose Metabolism in Mouse Liver. Bioscience, Biotechnology, and Biochemistry, 64(2), 417-419.
Nonaka, I. & Takeuchi, H. (1995). The Knowledge-Creating Company: How Japanese Companies Create the Dynamics of Innovation. New York: Oxford University Press.
Office of Agriculture and Cooperatives, Amnat Charoen Province. (2019). Technology and Local Wisdom of Villagers. Amnat Charoen: Office of Agriculture and Cooperatives, Amnat Charoen Province. (In Thai)
Office of the Public Sector Development Commission. (2009). Knowledge management. Bangkok: Office of the Prime Minister. (In Thai)
Ooi, V. E. C. (2008). Antitumor and immunomodulatory activities of mushroom polysaccharides. In P. C. K. Cheung (Ed.), Mushrooms as Functional Foods (pp. 147–198). Wiley: Hoboken, NJ.
Paholpak, S., Paholpak, J., & Boonpikham, N. (2011). Participatory Research for the Establishment of The Agricultural Group of Yanagimatsutake Mushroom Production Toward: The Process of Community Enterprise. Chandrakasem Rajabhat University Journal, 17(33), 31-41. (In Thai)
Panich, V. (2005). Knowledge management for practitioners. Bangkok: Sukkhapabjai. (In Thai)
Passago, S., Kanchak, A., Nuasri, C., & Leamsingkhorn, W. (2014). Local wisdom in the sustainable conservation of biodiversity of mushrooms in the forest community of Khok Yai for sustainable utilization. Journal of Research for Social and Community Development, Rajabhat Maha Sarakham University, 1(2), 95-109. (In Thai)
Saengwanich, U. (1991). Lecture documents in the forest pest control training program (Forest diseases and pests). Bangkok: Forestry Research and Training Center. (In Thai)
Saensuk, T. (2022). Local Wisdom and Biodiversity on Mushrooms Folk at the KhaoKra-dong Volcano Forest Park on Samed Sub District, Muang District, Buriram Province. KKU Science Journal, 45(2), 343-353. Bangkok. (In Thai)
Sutthikhampa, S. (2022). Survey of Mushrooms on Nature Trail of Watershed Area, Rong-Kor Forest, Ubon Ratchathani University. Journal of Science and Technology, Ubon Ratchathani University, 24(2), 81-89. Bangkok. (In Thai)
Wasee, P. (2002). Knowledge management: human liberation process to potential, freedom, and happiness. Bangkok: The Knowledge Management Institute of Thailand. (In Thai)
ไฟล์ประกอบ
เผยแพร่แล้ว
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2023 คณะมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เกี่ยวกับลิขสิทธิ์
ลิขสิทธิ์ของบทความที่ปรากฏในวารสารบรรณศาสตร์ มศว เป็นของผู้นิพนธ์และคณะมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ ทั้งนี้ บทความทุกเรื่องผ่านการตรวจสอบความถูกต้องทางวิชาการจากผู้ทรงคุณวุฒิ ข้อความและข้อมูลของบทความในวารสารฯ เป็นแนวคิดของผู้นิพนธ์ มิใช่เป็นความคิดเห็นของกองบรรณาธิการและมิใช่ความรับผิดชอบของคณะมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ ไม่สงวนลิขสิทธิ์การนำไปใช้ประโยชน์ทางวิชาการ แต่ต้องอ้างอิงแสดงแหล่งที่มาและที่อยู่ในขอบเขตของกฎหมายลิขสิทธิ์
