แนวทางการสร้างสรรค์นาฏศิลป์ไทยร่วมสมัย ชุด “แผ่นดินทอง”

บทคัดย่อ

บทนำ: ประเทศไทยในอดีต หรือ “สยาม” คือ “สุวรรณภูมิ” ดินแดนที่อุดมสมบูรณ์ไปด้วยทรัพยากรธรรมชาติและเป็นศูนย์กลางการค้าสำคัญ โดยเฉพาะในรัชสมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราช (พ.ศ. 2199–2231) สยามมีความรุ่งเรืองทางเศรษฐกิจและการค้าระหว่างประเทศอย่างสูงสุด จึงเป็นช่วงประวัติศาสตร์ที่น่าสนใจในการนำมาถ่ายทอดเป็นการแสดงนาฏศิลป์                   วัตถุประสงค์ของการวิจัย: 1) เพื่อศึกษาสภาพเศรษฐกิจและสังคมในรัชสมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราช (พ.ศ.2199-2231)         2) เพื่อสร้างสรรค์นาฏศิลป์ไทย ชุด “แผ่นดินทอง” ระเบียบวิธีวิจัย: วิจัยสร้างสรรค์โดยศึกษาจากเอกสารและงานวิจัยที่เกี่ยวข้องเพื่อสร้างสรรค์นาฏศิลป์ไทยร่วมสมัย เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ แบบประเมิน และการสนทนากลุ่ม นำเสนอผลการวิจัยด้วยวิธีพรรณนาวิเคราะห์และภาพประกอบ ผลการวิจัย: พบว่า “แผ่นดินทอง” เป็นนาฏศิลป์ไทยร่วมสมัยที่สะท้อนสภาพเศรษฐกิจและสังคมในรัชสมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราช ซึ่งมีความอุดมสมบูรณ์ ความรุ่งเรืองทางการค้า และความสัมพันธ์ระหว่างสยามกับนานาชาติ กระบวนการสร้างสรรค์แบ่งเป็น 5 ขั้นตอน ได้แก่ การคัดเลือกข้อค้นพบทางประวัติศาสตร์ การกำหนดแนวคิดและสัญลักษณ์ทางการแสดง การออกแบบการแสดง การทดลองฝึกปฏิบัติ และการประเมินผลโดยผู้เชี่ยวชาญนาฏศิลป์ การแสดงแบ่งเป็น 2 ช่วง ได้แก่ ช่วงที่ 1 “ความอุดมสมบูรณ์และการค้าทางน้ำ” และ ช่วงที่ 2 “ความรุ่งเรืองและความผาสุกของแผ่นดิน” องค์ประกอบการแสดง ประกอบด้วย 1) ดนตรีและบทร้องที่สร้างสรรค์ขึ้นใหม่โดยใช้โครงสร้างและสำเนียงดนตรีไทย 2) เครื่องแต่งกายซึ่งได้รับแรงบันดาลใจจากสตรีชั้นสูงในสมัยอยุธยาตอนปลายผสมผสานรูปแบบร่วมสมัย 3) กระบวนท่ารำจำนวน 52 ท่า ซึ่งเป็นท่ารำมาตรฐานที่ดัดแปลงให้สอดคล้องกับเนื้อหาและแนวคิดของการแสดงจำนวน 50 ท่า และท่ารำที่ประดิษฐ์ขึ้นใหม่จำนวน 2 ท่า ได้แก่ “ท่าศิลปาการ” และ “ท่าคลองธรรม” ซึ่งเป็นท่ารำสำคัญที่เป็นเอกลักษณ์และจุดเด่นของผลงานสร้างสรรค์ 4) อุปกรณ์ประกอบการแสดง ได้แก่ ธง เสา ผ้าขาว และเรือสำเภา สรุป: การนำข้อมูลทางประวัติศาสตร์มาออกแบบสร้างสรรค์นาฏศิลป์ไทยร่วมสมัย เป็นอีกหนึ่งแนวทางของการเผยแพร่ประวัติศาสตร์ในรูปแบบศิลปะการแสดง ทำให้บันทึกที่เป็นลายลักษณ์อักษรสามารถเคลื่อนไหวสื่อสารกับผู้ชมให้รับรู้และเข้าใจได้มากยิ่งขึ้น หากแต่ต้องอาศัยการออกแบบองค์ประกอบการแสดงให้ชัดเจนและกลมกลืน การสร้างสรรค์นาฏศิลป์ไทยร่วมสมัยเชิงประวัติศาสตร์จึงเป็นการธำรงไว้ซึ่งความภาคภูมิใจและเป็นการอนุรักษ์มรดกทางวัฒนธรรมไทยให้คงอยู่สืบไป