การจัดการท่องเที่ยวอย่างรับผิดชอบในจังหวัดน่านภายใต้สถานการณ์โควิด-19

บทคัดย่อ

บทนำ: การแพร่ระบาดของโรคโควิด-19 ส่งผลกระทบอย่างรุนแรงต่ออุตสาหกรรมการท่องเที่ยวทั่วโลก รวมถึงจังหวัดน่านซึ่งเป็นแหล่งท่องเที่ยวที่มีความโดดเด่นด้านทรัพยากรธรรมชาติและมรดกทางวัฒนธรรม วัตถุประสงค์ของการวิจัย: 1) เพื่อ ศึกษาสภาพการณ์ผลกระทบแนวทางการปรับตัวของผู้มีส่วนได้ส่วนเสียและกลยุทธ์การฟื้นฟูการท่องเที่ยวของจังหวัดน่านภายใต้สถานการณ์โควิด-19 และ 2) วิเคราะห์การจัดการท่องเที่ยวอย่างรับผิดชอบ (Responsible Tourism) ที่มุ่งสร้างความสมดุลระหว่างการฟื้นฟูเศรษฐกิจการท่องเที่ยวกับการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ สิ่งแวดล้อม สังคม และวัฒนธรรม การวิจัยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ โดยรวบรวมข้อมูลจากการวิจัยเอกสาร สถิติด้านการท่องเที่ยว และการสัมภาษณ์เชิงลึกผู้ให้ข้อมูลสำคัญที่เกี่ยวข้อง ผลการวิจัย: พบว่า จังหวัดน่านได้รับผลกระทบอย่างรุนแรงจากการลดลงของจำนวนนักท่องเที่ยวและรายได้จากการท่องเที่ยว แต่สามารถปรับตัวผ่านมาตรการสำคัญ 3 ประการ ได้แก่ (1) การยกระดับมาตรฐานด้านสุขอนามัยและความปลอดภัยของสถานประกอบการตามมาตรฐาน SHA Plus (2) การส่งเสริมการท่องเที่ยวโดยชุมชน (Community-based Tourism) ซึ่งเปิดโอกาสให้ชุมชนท้องถิ่นมีส่วนร่วมในการบริหารจัดการทรัพยากร การออกแบบกิจกรรมการท่องเที่ยว และการได้รับประโยชน์ทางเศรษฐกิจอย่างเป็นธรรม อันสอดคล้องกับหลักการของการท่องเที่ยวอย่างรับผิดชอบ และ (3) การประยุกต์ใช้เทคโนโลยีดิจิทัลเพื่อสนับสนุนการบริหารจัดการและการสื่อสารด้านการท่องเที่ยว สรุป: การฟื้นตัวของภาคการท่องเที่ยวยังคงเผชิญข้อจำกัดหลายประการ โดยเฉพาะการกระจายรายได้ที่ยังไม่ทั่วถึง เนื่องจากรายได้ส่วนใหญ่ยังคงกระจุกตัวอยู่ในพื้นที่ท่องเที่ยวหลักและผู้ประกอบการรายใหญ่ ขณะที่ผู้ประกอบการรายย่อยและชุมชนท่องเที่ยวบางแห่งยังฟื้นตัวได้ช้า นอกจากนี้ จำนวนนักท่องเที่ยวต่างชาติยังไม่กลับเข้าสู่ระดับก่อนการแพร่ระบาด ดังนั้น การพัฒนาการท่องเที่ยวอย่างรับผิดชอบจึงควรมุ่งส่งเสริมการมีส่วนร่วมของชุมชน การกระจายผลประโยชน์อย่างเป็นธรรม การบริหารจัดการทรัพยากรอย่างยั่งยืน และการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีดิจิทัลเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการบริหารจัดการการท่องเที่ยว อันจะนำไปสู่การพัฒนาการท่องเที่ยวที่มีความยั่งยืนในระยะยาว