พลวัตความคาดหวังและกลยุทธ์การปรับตัว : การศึกษากระบวนการจัดการความคาดหวังของนักศึกษาจีนระดับบัณฑิตศึกษา

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อสำรวจความคาดหวังและวิเคราะห์กลยุทธ์การจัดการความคาดหวังของนักศึกษาจีนระดับปริญญาโทในมหาวิทยาลัยไทยแห่งหนึ่ง โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพผ่านการใช้กรณีศึกษา เก็บข้อมูลผ่านการสัมภาษณ์เชิงลึกกับผู้ให้ข้อมูลจำนวน 7 ราย ซึ่งคัดเลือกด้วยวิธีการเลือกแบบเจาะจงร่วมกับวิธีสโนว์บอล ผู้ให้ข้อมูลเป็นนักศึกษาสัญชาติจีนระดับปริญญาโท อายุระหว่าง 23-28 ปี จากหลากหลายเพศ สาขาวิชา และภูมิภาคต้นทางในจีน โดยใช้แบบสัมภาษณ์เชิงลึกกึ่งโครงสร้างร่วมกับแบบบันทึกการสังเกตการณ์เป็นเครื่องมือในการวิจัย และวิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหาแบบกำหนดทิศทางล่วงหน้า ผลการศึกษา พบว่า ความคาดหวังของนักศึกษาครอบคลุม 4 มิติหลัก ได้แก่ การเรียนการสอน การบริการ สังคมและวัฒนธรรม และโอกาสในอนาคต โดยมิติด้านการบริการเป็นจุดที่ปรากฏช่องว่างระหว่างความคาดหวังกับความเป็นจริงชัดเจนที่สุด เมื่อเผชิญกับความไม่สอดคล้องดังกล่าว นักศึกษาแสดงบทบาทเป็นผู้กระทำเชิงรุกผ่าน “กลยุทธ์การจัดการความคาดหวัง” ซึ่งประกอบด้วย 5 กลยุทธ์หลัก ได้แก่ การปรับความคาดหวัง การค้นหาข้อมูลเพิ่มเติม การปรับพฤติกรรม การใช้ระบบสนับสนุน และการปรับมุมมอง ผู้วิจัยได้สังเคราะห์ “โมเดลวงจรการจัดการความคาดหวัง” เพื่ออธิบายพลวัตการปรับตัวที่ต่อเนื่องและไม่เป็นเส้นตรง ผ่าน 5 ขั้นตอน ได้แก่ การรับรู้ช่องว่างความคาดหวัง การค้นหาข้อมูลเพิ่มเติม การเผชิญปัญหาเชิงรุก การปรับมุมมอง และการก่อรูปความคาดหวังชุดใหม่ นอกจากนี้ยังพบปรากฏการณ์การเปลี่ยนแปลงทัศนคติที่ต้องการพำนักและทำงานในประเทศไทยหลังสำเร็จการศึกษาเพิ่มขึ้น ข้อเสนอแนะเชิงนโยบายเน้นย้ำถึงความจำเป็นในการพัฒนาระบบข้อมูลและการดูแลเชิงรุกในระดับสถาบัน เพื่อยกระดับจากผู้ให้ปริญญาสู่การเป็นผู้พัฒนาศักยภาพแรงงานข้ามชาติที่มีประสิทธิภาพ