การเปลี่ยนแปลงทางสังคมและวัฒนธรรมของชุมชนวังหมัน จังหวัดชัยนาท

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาประวัติศาสตร์ความเป็นมาของท้องถิ่นชุมชนวังหมัน และ 2) ศึกษาการเปลี่ยนแปลงทางสังคมและวัฒนธรรมของชุมชนวังหมัน  การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ ผ่านการศึกษาเอกสารหลักฐาน การสัมภาษณ์ และการอภิปรายกลุ่ม ผลการวิจัยพบว่า  ชุมชนวังหมันเป็นชุมชนชาวลาวครั่งที่อพยพมาตั้งถิ่นฐานในบริเวณพื้นที่ตำบลวังหมันตั้งแต่สมัยต้นกรุงรัตนโกสินทร์  ในอดีตชุมชนมีขนาดเล็กดำรงวิถีชีวิตตามแบบชุมชนชาวลาวที่รักษาวัฒนธรรมและความเชื่อตามแบบชาวลาวครั่งอย่างชัดเจน  ต่อมา ชุมชนลาวครั่งวังหมันมีการขยายครอบครัว แต่งงานกับชาวไทย ชาวจีน และชาวลาวในพื้นที่ข้างเคียง ทำให้มีประชากรเพิ่มมากขึ้น ในช่วง 40 ปีที่ผ่านมาพื้นที่ชุมชนวังหมันถูกทำลายจากการตัดไม้เผาถ่าน เกิดภาวะแห้งแล้งชาวชุมชนจึงเริ่มประสบปัญหาการทำการเกษตรที่เป็นอาชีพหลัก จึงอพยพออกไปหางานทำในท้องที่อื่นๆ เกิดการเปลี่ยนแปลงทางสังคมและวัฒนธรรม ประกอบกับในปัจจุบันชาวชุมชนรุ่นใหม่ไม่มีความพยายามที่จะรักษาเอกลักษณ์และวิถีชีวิตดั่งเดิมของชุมชน  ปัจจัยสำคัญที่ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงของชุมชนวังหมัน คือ สภาพพื้นที่ทำกินแห้งแล้งและการขาดแคลนน้ำ  การเกิดปัญหาการอพยพย้ายถิ่นเพื่อประกอบอาชีพ  รวมถึงค่านิยมของคนรุ่นใหม่ภายในชุมชน  ส่งผลให้เกิดการเปลี่ยนแปลงทางสังคมและวัฒนธรรมของชุมชนวังหมัน ทั้งด้านภาษา การแต่งกาย การประกอบอาชีพ ประเพณี และการใช้ภูมิปัญญาภายในท้องถิ่น สูญเสียเอกลักษณ์สำคัญของชุมชนชาวลาวครั่ง