แนวคิดเกี่ยวกับวิธีการสอนของพระพุทธเจ้าและแบบ Active Learning

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้ต้องการเสนอแนวคิดเกี่ยวกับวิธีการสอนของพระพุทธเจ้าและวิธีการ สอนแบบ Active Learning เพื่อจะได้นำจุดเด่นของวิธีการสอนแต่ละแบบมาประยุกต์ใช้หรือผสมผสานใช้ให้เกิดประโยชน์สูงสุด วิธีการสอนของพระพุทธเจ้ามีมากมายหลากหลายวิธี เช่น บรรยาย แก้ปัญหา สาธิต เปรียบเทียบ และยกตัวอย่าง เป็นต้น ทั้งเชิงรับและเชิงรุก โดยคำนึงถึงความถนัดและความสนใจ ตรงกับระดับสติปัญญาและวิถีชีวิตของผู้เรียน โดยจะสอนจากสิ่งที่รู้แล้วไปหาสิ่งที่ยังไม่รู้ สอนจากสิ่งที่เป็นรูปธรรมไปหาสิ่งที่เป็นนามธรรม สอนจากสิ่งที่ง่ายไปหาสิ่งที่ยาก ซึ่งมีทั้งสอนแบบเป็นรายบุคคล สอนเป็นกลุ่มขนาดเล็ก และกลุ่มขนาดใหญ่ โดยให้ผู้เรียนลงมือปฏิบัติอย่างถูกต้องด้วยตนเอง พระองค์จะทำหน้าที่เป็นกัลยาณมิตรที่คอยช่วยชี้แนะแนวทางจนกระทั่งผู้เรียนบรรลุผลลัพธ์การเรียนรู้จากการลงมือปฏิบัติตามที่ตั้งเป้าหมายไว้ ส่วนวิธีการสอนแบบ Active Learning เป็นกระบวนการเรียนการสอนอย่างหนึ่งผ่านการลงมือปฏิบัติแล้วเกิดเป็นองค์ความรู้ที่ได้จากประสบการณ์ เช่น ตั้งคำถาม สะท้อนคิด เกม และระดมสมอง เป็นต้น หรืออาจเป็นกิจกรรมที่จัดให้ผู้เรียนได้เกิดกระบวนการคิดขั้นสูง ได้แก่ การวิเคราะห์ การสังเคราะห์ และการประเมินค่า โดยการร่วมมือระหว่างผู้เรียนด้วยกัน สอดคล้องกับการทำงานของสมองที่เกี่ยวข้องกับความจำ เพราะการเรียนรู้ที่ผ่านการปฏิบัติจริงจะสามารถเก็บในระบบความจำระยะยาว ทำให้ผลการเรียนรู้ ยังคงอยู่ได้มากกว่าและยาวนานกว่า แนวคิดเกี่ยวกับวิธีการสอนทั้งสองรูปแบบนี้ นับว่าเป็นประโยชน์ต่อการศึกษาอย่างยิ่ง