ศึกษาวิเคราะห์การจาริกแสวงบุญในสังเวชนียสถาน 4 ตำบล

บทคัดย่อ

วิทยานิพนธ์เรื่องนี้ มีวัตถุประสงค์คือ 1) เพื่อศึกษาความเป็นมาและความสำคัญของสังเวชนียสถาน 4 ตำบล 2) เพื่อศึกษาความศรัทธาของผู้จาริกแสวงบุญสังเวชนียสถาน 4 ตำบล 3) เพื่อวิเคราะห์การจาริกแสวงบุญในสังเวชนียสถาน 4 ตำบล เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) แบบวิจัยภาคสนาม (Field Research) ผู้ให้ข้อมูลสำคัญที่ใช้ในการวิจัยโดยการสัมภาษณ์เชิงลึก รวม 10 รูป/คน สถิติหรือวิธีการที่ใช้เพื่อการวิเคราะห์ข้อมูลเป็นแบบวิเคราะห์เนื้อหาเชิงพรรณนาอธิบาย (Descriptive Content Analysis)

ผลการวิจัยพบว่า

1) ความเป็นมาและความสำคัญของสังเวชนียสถาน 4 ตำบล พบว่า สถานที่ประสูติคือลุมพินีวัน ปัจจุบันได้รับการบูรณะและมีถาวรวัตถุสำคัญที่ชาวพุทธนิยมไปสักการะ คือ "เสาหินพระเจ้าอโศกมหาราช" ที่ระบุว่าสถานที่นี้เป็นสถานที่ประสูติของเจ้าชายสิทธัตถะ นอกจากนี้ยังมี "วิหารมายาเทวี" ภายในประดิษฐานภาพหินแกะสลักพระรูปพระนางสิริมหามายาประสูติพระราชโอรส โดยเป็นวิหารเก่ามีอายุร่วมสมัยกับเสาหินพระเจ้าอโศก สถานที่ตรัสรู้คือพุทธคยาเป็นพุทธมณฑลถือว่าเป็นประดุจเหมือน ปฐวีนาภี สะดือของโลกเป็นจุดศูนย์กลางของโลก สถานที่แสดงปฐมธรรมเทศนาและพระธรรมเทศนาอื่นๆ แก่เบญจวัคคีย์ และหมู่คันธกุฎีของพระพุทธเจ้า ในบริเวณป่าอิสิปตนมฤคทายวัน สถานที่ปรินิพพานคือ เมืองกุสินาราได้รับการบูรณะและมีปูชนียวัตถุสำคัญๆ ที่ชาวพุทธนิยมไปสักการะคือ "สถูปปรินิพพาน" เป็นสถูปแบบทรงโอคว่ำที่เป็นทรงพระราชนิยมในสมัยพระเจ้าอโศกมหาราช

2) ความศรัทธาของผู้จาริกแสวงบุญสังเวชนียสถาน 4 ตำบล พบว่าเกิดจากความต้องการสั่งสมบุญบารมีตามคติความเชื่อของพระพุทธศาสนา ด้วยการเดินทางไปนมัสการยังสถานที่สำคัญทางพระพุทธศาสนา คือ สังเวชนียสถาน 4 ตำบล ประกอบด้วย สถานที่ประสูติ สถานที่ตรัสรู้ สถานที่แสดงพระธรรมเทศนา และสถานที่ดับขันธปรินิพพาน สถานที่ทั้ง 4 แห่ง คือสถานที่ที่พุทธศาสนิกชนปรารถนาที่จะเดินทางไปสักการะเพื่อความศรัทธาและความเลื่อมใส ณ สถานที่จริง เป็นที่ตั้งแห่งความสังเวชเพื่อเตือนใจให้เกิดความไม่ประมาทและเร่งประกอบกุศลกรรม สำหรับผู้มีความศรัทธาที่ได้เดินทางจาริกไปเพื่อสักการบูชาจะได้อานิสงส์ คือ ช่วยเพิ่มคุณค่าหรือเพิ่มบุญกุศลในพระพุทธศาสนา พร้อมกับได้นำหลักคติธรรมที่ได้มาประยุกต์ใช้ในการดำเนินชีวิตประจำวัน เมื่อสิ้นชีวิตแล้วย่อมเข้าถึงสุคติโลกสวรรค์ได้

3) วิเคราะห์การจาริกแสวงบุญในสังเวชนียสถาน 4 ตำบล พบว่า ด้านแรงจูงใจของผู้จาริกแสวงบุญนั้น เกิดจากความเลื่อมใสในพระสัมมาสัมพุทธเจ้านับเป็นสุดยอดของความเลื่อมใสทั้งมวล เพราะพระพุทธองค์ทรงมีอานุภาพไม่มีประมาณเมื่อบุคคลเลื่อมใสในวัตถุที่ควรเลื่อมใสซึ่งเป็นสิ่งแทนพระพุทธองค์ ผลบุญจึงส่งให้ไปสู่สุคติ ด้านคุณค่าที่ได้รับเมื่อได้มากราบสังเวชนียสถานทั้ง 4 แห่งได้เกิดปีติซาบซึ้งใจที่ได้สวดมนต์และกำหนดจิตภาวนาเหมือนได้เข้าเฝ้าพระพุทธเจ้า ด้านคติธรรมได้ความไม่ประมาทในการดำเนินชีวิตเวลาเหลือน้อยควรรีบเร่งสร้างบุญบารมีธรรม