การศึกษาเปรียบเทียบการรับฟังพยานหลักฐาน : กรณีการลงนิคหกรรม ตามกฎมหาเถรสมาคม ฉบับที่ 11 (พ.ศ. 2521) กับประมวลกฎหมาย วิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 226 และมาตรา 226/1

บทคัดย่อ

การศึกษาวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ 4 ประการ คือ 1) เพื่อศึกษาหลักการลงนิคหกรรมตามกฎมหาเถรสมาคม ฉบับที่ 11 (พ.ศ. 2521) 2) เพื่อศึกษาการรับฟังพยานหลักฐานตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญามาตรา 226 และมาตรา 226/1 3) เพื่อเปรียบเทียบการรับฟังพยานหลักฐานการลงนิคหกรรมตามกฎมหาเถรสมาคม ฉบับที่ 11 (พ.ศ. 2521) กับประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 226 และมาตรา 226/1 และ 4) เพื่อเสนอแนะแนวทางการปรับปรุงกฎมหาเถรสมาคม ฉบับที่ 11 (พ.ศ.2521) และกฎหมายที่เกี่ยวข้อง การวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ ผู้วิจัยได้นำเอาข้อมูลที่ได้จากการศึกษาและรวบรวมจากเอกสารต่างๆ ดังกล่าวข้างต้นมาวิเคราะห์เปรียบเทียบด้วยวิธีการพรรณนาวิเคราะห์ (Analytical Description) โดยการเชื่อมโยงเนื้อหาอย่างเป็นระบบ

ผลการวิจัย พบว่า 

1. หลักการลงนิคหกรรมตามกฎมหาเถรสมาคม ฉบับที่ 11 (พ.ศ. 2521) แบ่งนิคหกรรมออกเป็น 9 ประเภท คือ 1) ตัชชนียกรรม (การขู่) 2) นิยสกรรม (การให้กลับไปถือนิสัยใหม่) 3) ปัพพาชนียกรรม (การขับไล่) 4) ปฏิสารณียกรรม (การให้กลับสำนึกได้) 5) อุกเขปนียกรรม (การยกออกจากหมู่) 6) ตัสสปาปิยสิกากรรม (การลงโทษแก่คนผิดแม้เจ้าตัวไม่ยอมรับ) 7) ปกาสนียกรรม (การประกาศข้อเท็จจริงให้พุทธบริษัทรู้) 8) ปัตตนิกุชชนกรรม (การคว่ำบาตร) และ 9) พรหมทัณฑกรรม (การลงพรหมทัณฑ์)


2. ผลการวิเคราะห์เปรียบเทียบการรับฟังพยานหลักฐานตามกฎนิคหกรรมตามกฎมหาเถรสมาคม ฉบับที่ 11 (พ.ศ. 2521) กับประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มีความเหมือนกัน ได้แก่ การฟ้องร้อง การไต่สวนมูลฟ้อง การอ้างพยานหลักฐาน วิธีบังคับตามคำวินิจฉัย และบทลงโทษ


3. ข้อเสนอแนะ ควรปรับปรุงแก้ไขกฎมหาเถรสมาคม ฉบับที่ 11 (พ.ศ.2521) ในหมวดที่ 4 วิธีอ้างพยานหลักฐาน โดยการแก้ไขเพิ่มเติม ข้อ 55 วรรค 2 เกี่ยวกับการรับฟังพยานหลักฐานขององค์คณะผู้พิจารณา โดยการเพิ่มเติมข้อความให้เหมาะสม ดังนี้

ในการใช้ดุลพินิจรับฟังพยานหลักฐานตามวรรคหนึ่ง ให้ศาลพิจารณาถึงพฤติการณ์ทั้งปวงแห่งคดี โดยต้องคำนึงถึงปัจจัยต่างๆ ดังต่อไปนี้ด้วย (1) คุณค่าในเชิงพิสูจน์ ความสำคัญ และความน่าเชื่อถือของพยานหลักฐานนั้น (2) พฤติการณ์และความร้ายแรงของความผิดในคดี (3) ลักษณะและความเสียหายที่เกิดจากการกระทำโดยมิชอบ และ(4) ผู้ที่กระทำการโดยมิชอบอันเป็นเหตุให้ได้พยานหลักฐานมานั้นได้รับการลงโทษหรือไม่เพียงใด