บูรณาการองค์ความรู้และวิถีปฏิบัติทางพระพุทธศาสนา กับการพัฒนาสังคมในอาเซียน

บทคัดย่อ

การบูรณาการองค์ความรู้ และวิถีปฏิบัติทางพระพุทธศาสนากับการพัฒนาสังคมในอาเซียนครั้งนี้ ผู้วิจัย ได้กำหนดพื้นที่ประเทศไทยและมาเลเซียเป็นพื้นที่การทำวิจัย ซึ่งวิถีปฏิบัติทางพระพุทธศาสนาในสังคมอาเซียน คือ 1) การทำบุญตักบาตรเช้า และการไหว้พระสวดมนต์ ในแต่ละวันในทางปฏิบัติของชาวพุทธที่แสดงออกในแต่ละวัน 2) ประเพณีการบวช ในสังคมของชาวพุทธนั้นถือเป็นหนึ่งสิ่งปฏิบัติที่ยึดถือกันมานาน คล้ายๆกันในอาเซียน 3) การให้การศึกษาธรรมะ หรือเรียกว่าหลักสูตรนักธรรมและธรรมศึกษา 4) ประเพณีอื่นเช่น สลากภัต ลอยกระทง สงกรานต์ ทำบุญประจำวันพระฯลฯทั้ง 2 พื้นที่ต่างก็มีข้อปฏิบัติประเพณีนิยมในลักษณะเดียวกัน

                  วิถีปฏิบัติทางพระพุทธศาสนากับการพัฒนาสังคมในอาเซียน พบว่า ได้มีพัฒนาตามมิติ 4 ด้านดังนี้ มิติด้านประชากร คือ วัดมีส่วนร่วมกับชุมชนที่มีประชากรด้วยกิจกรรมทางศาสนาร่วมกัน  มิติด้านสุขภาพ คือ วัดมีบทบาทด้านการส่งเสริมสุขภาพของชาวชุมชนด้านพื้นที่แก่ แพทย์พยาบาล หรือหน่วยงานสาธารณสุข  มิติด้านการศึกษา คือ วัดฯร่วมกับคณะสงฆ์และส่วนราชการจัดการศึกษาทั้งนักธรรมและการศึกษานอกโรงเรียน มิติด้านการจ้างงาน คือวัดฯ มีพื้นที่จัดการค้าขายของชุมชนเกิดกระบวนการจัดซื้อจัดจ้าง ส่งผลต่อรายได้ของคนในชุมชนพื้นที่

                  การบูรณาการองค์ความรู้และวิถีปฏิบัติทางพระพุทธศาสนากับการพัฒนาสังคมในอาเซียน พบการบูรณาการ 2 ด้าน คือ 1. ด้านรูปแบบ กระบวนการบูรณาการวิถีปฏิบัติกับพัฒนาสังคม ได้แก่ กายภาวนากับมิติทางสังคมด้านประชากร/การจ้างงาน คือ รูปแบบของกิจกรรมจิตอาสา รูปแบบของการจัดพื้นที่เพื่อการค้าและ การจ้างงาน ด้านสีลภาวนา กับมิติทางสังคมด้านสุขภาพ คือ สร้างโครงการต่อเนื่องในรูปแบบของการสมาทานศีลปฏิบัติ สร้างเป็นสภาแห่งการรักษาสุขภาพตามหลักธรรม ขับเคลื่อนแนวทางรักษาสุขภาพตามหลักการถือศีลอุโบสถ ในหลักด้านจิตภาวนา กับมิติทางสังคมด้านสุขภาพ คือ นำเอาหลักการฝึกจิตสอดแทรกในทุกกิจกรรม ด้วยรูปแบบของกิจกรรมการสวดมนต์ไหว้พระทุกวันในตอนเช้าและตอนเย็น ในหลักด้านปัญญาภาวนา กับมิติทางสังคมด้านการศึกษา คือ บูรณาการด้วยการให้การศึกษาด้านหลักธรรมที่นอกเหนือจากในหลักสูตรนักธรรม กิจกรรมที่ส่งเสริมความรู้ในทางปัญญา ที่มาในโครงการปฏิบัติธรรมหรือโครงการการบรรพชาอุปสมบท และการจัดแคมเปญจ์กับหน่วยงานในช่วงเทศกาล  และ 2.ด้านแนวทางการดำเนินงานโดยใช้วิถีปฏิบัติทางพุทธศาสนา คือ การประชุมแนวทางการขั้นตอนดำเนินงานตามหลักปฏิบัติทางพุทธศาสนา และการสังเคราะห์ประเด็นและสรุปภาพรวม