อิทธิพลขององค์ประกอบการมีส่วนร่วมทางเรื่องเล่าในภาพยนตร์ไทยแนวสุขภาพต่อเจตคติด้านสุขภาพของผู้ชมวัยหนุ่มสาว

บทคัดย่อ

การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์อิทธิพลขององค์ประกอบการมีส่วนร่วมทางเรื่องเล่าในภาพยนตร์ไทยแนวสุขภาพต่อเจตคติด้านสุขภาพของผู้ชมวัยหนุ่มสาวชาวไทยอายุ 20–35 ปี โดยประยุกต์กรอบแนวคิดความรู้ เจตคติ และการปฏิบัติ ในมิติของเจตคติ ร่วมกับทฤษฎีการมีส่วนร่วมทางเรื่องเล่า การวิจัยใช้ระเบียบวิธีเชิงปริมาณแบบภาคตัดขวาง กลุ่มตัวอย่างจำนวน 218 คน ซึ่งมีประสบการณ์รับชมภาพยนตร์ไทยแนวสุขภาพที่เข้าฉายในโรงภาพยนตร์อย่างน้อยหนึ่งเรื่อง เก็บรวบรวมข้อมูลด้วยแบบสอบถามออนไลน์ที่ผ่านการตรวจสอบความตรงเชิงเนื้อหา (S-CVI/Ave = 0.95) และมีค่าความเชื่อมั่นภายในอยู่ในระดับเหมาะสม (Cronbach’s α = 0.79–0.87) ผลการวิเคราะห์สหสัมพันธ์แบบสเปียร์แมนพบว่า ความถี่ในการรับชมภาพยนตร์ไทยแนวสุขภาพไม่มีความสัมพันธ์กับระดับความรู้ด้านสุขภาพ (ρ = –0.009, 95% CI = –0.142 ถึง 0.124, p = 0.895) และเจตคติด้านสุขภาพ (ρ = 0.072, 95% CI = –0.061 ถึง 0.203, p = 0.287) อย่างไรก็ตาม ผลการวิเคราะห์ถดถอยพหุคูณตามโมเดลเชิงทฤษฎีพบว่า การรับรู้ถึงความสมจริงของเนื้อหาในภาพยนตร์ (β = 0.854, 95% CI = 0.176 ถึง 1.532, p = 0.014) และการรับรู้ว่าภาพยนตร์สามารถเปลี่ยนมุมมองของผู้ชมต่อบุคลากรทางการแพทย์หรือผู้ป่วย (β = 1.407, 95% CI = 0.730 ถึง 2.082, p < 0.001) มีความสัมพันธ์เชิงบวกกับเจตคติด้านสุขภาพอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ โดยโมเดลสามารถอธิบายความแปรปรวนของเจตคติด้านสุขภาพได้ร้อยละ 50.1 ผลการศึกษานี้ชี้ให้เห็นว่า คุณภาพของการเล่าเรื่องในภาพยนตร์ไทยแนวสุขภาพ โดยเฉพาะในมิติของความสมจริงของเนื้อหาและการตอบสนองเชิงมุมมองที่เกี่ยวข้องกับตัวละคร มีบทบาทสำคัญต่อการก่อรูปเจตคติด้านสุขภาพของผู้ชมวัยหนุ่มสาว มากกว่าความถี่ในการรับชมเพียงอย่างเดียว ผลการศึกษาสะท้อนศักยภาพของภาพยนตร์เชิงพาณิชย์ในฐานะสื่อสุขภาพแฝง โดยเฉพาะเมื่อผู้ชมรับรู้ความสมจริงของเนื้อหาและเกิดการตอบสนองเชิงมุมมองที่เกี่ยวข้องกับตัวละคร ซึ่งสัมพันธ์กับเจตคติด้านสุขภาพในระดับปัจเจก