มองความขัดแย้งจังหวัดชายแดนใต้ ด้วยกระบวนทัศน์การเล่าเรื่องที่ข้ามพ้นตัวตน
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่ออธิบายและทำความเข้าใจปัญหาความขัดแย้งและความรุนแรงในพื้นที่จังหวัดชายแดนใต้ ด้วยกระบวนทัศน์การเล่าเรื่องที่ข้ามพ้นตัวตน (Self- transcendental narrative paradigm) ดำเนินการวิจัยเชิงคุณภาพ เก็บข้อมูลด้วยการสนทนากลุ่ม (Focus Group) การสัมภาษณ์เชิงลึก (In-depth Interview) และทำกิจกรรมการสะท้อนความคิด (Projective Techniques) วิเคราะห์องค์ประกอบหลักของเรื่องเล่า และสังเคราะห์ด้วยกระบวนทัศน์การเล่าเรื่องที่ข้ามพ้นตัวตน ผลการวิเคราะห์เรื่องเล่าเกี่ยวกับความขัดแย้งและความรุนแรง 33 เหตุการณ์ พบว่า มีความเข้าใจและคำ อธิบายปัญหาความขัดแย้งและความรุนแรงในพื้นที่สามจังหวัดชายแดนภาคใต้ใน 5 มิติ ดังนี้ 1. ความขัดแย้งและเหตุการณ์ความรุนแรงในมิติการรักษาอำนาจปกครองของรัฐ โดยรัฐพยายามรักษาอำนาจการปกครองและดำเนินการบังคับลงโทษประชาชนที่ท้าทายต่อต้านอำนาจรัฐ ได้แก่ การสลายการชุมนุม การปิดล้อมจับกุมผู้ก่อเหตุ การตั้งด่านตรวจค้น การบังคับใช้กฎหมายกับผู้ก่อเหตุ ปรากฏเรื่องเล่าจากเหตุการณ์ 2. ความขัดแย้งและเหตุการณ์ความรุนแรงปรากฏเรื่องเล่าจากเหตุการณ์ความสัมพันธ์ทางด้านอำนาจ ระหว่างพลเรือนกับทหาร และประชาชนกับฝ่ายปกครอง ผ่านการแสดงออกแบบท้าทายต่อต้านอำนาจรัฐระหว่างพลเรือนกับทหาร ประชาชนกับผู้ปกครอง ด้วยการก่อเหตุรุนแรง ลอบสังหาร วางระเบิด กราดยิง ปล้นปืนของทางการ 3. ความขัดแย้งและเหตุการณ์ความรุนแรงในมิติปัญหาสังคม การศึกษา ยาเสพติด การล่วงละเมิดทางเพศเด็ก ความเชื่อ วิถีชีวิต ศาสนาอิสลาม การประกอบอาชีพ ค้าขาย ทำมาหากิน ที่เชื่อมโยงกับความรุนแรงที่เกิดขึ้นในพื้นที่ในลักษณะผลกระทบต่อเนื่องจากเหตุการณ์ความขัดแย้งและความรุนแรง 4. ความขัดแย้งและเหตุการณ์ความรุนแรงในมิติผลประโยชน์ของบุคคล กลุ่มคน องค์กร ที่อยู่เบื้องหลังความขัดแย้งและความรุนแรงในพื้นที่ เนื่องจากได้รับผลประโยชน์จากการมีความรุนแรงในพื้นที่ 5. ความขัดแย้งและเหตุการณ์ความรุนแรงในมิติการรับรู้จากสื่อ รายงานข่าว ซึ่งแตกต่างจากสถานการณ์จริงในพื้นที่ที่ประชาชนสามารถดำเนินชีวิตได้ตามปกติ สร้างการรับรู้และความรู้สึกกลัวให้กับคนนอกพื้นที่จนไม่กล้าเดินทางไปในพื้นที่
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
กุสุมา กูใหญ่. (2559). ผลวิจัยยืนยัน ‘ยิ่งเปิดพื้นที่สื่อสาร คนยิ่งหนุนกระบวนการสันติภาพ’. ประชาไท. วันที่เข้าถึงข้อมูล 15 มีนาคม 2566 แหล่งที่มา https://prachatai.com/journal/2016/03/64452
จารึก ศิรินุพงศ์, สุชาติ ใหมอ่อน และอำพร มณีเนียม. (2560). กระบวนการสื่อสารเพื่อสร้างเสริมสันติของผู้นำทางสังคมใน ๓ จังหวัดชายแดนภาคใต้. รายงานการวิจัย, สถาบันวิจัยพุทธศาสตร์, มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณ์ราชวิทยาลัย.
เฉลิมศักดิ์ บุญนำ. (2558). ปัจจัยเชิงเหตุและผลความร่วมมือกับภาครัฐขององค์กรชุมชนในการลด ความรุนแรงสถานการณ์ความไม่สงบในพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้. (วิทยานิพนธ์ปริญญาดุษฎีบัณฑิต). มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์.
ชาญวิทย์ เกษตรศิริ และกาญจนี ละอองศรี (บรรณาธิการ). (2552). โลกของอิสลามและมุสลิมในสยามประเทศไทย-อุษาคเนย์-เอเชียตะวันออกเฉียงใต้. กรุงเทพ ฯ: มูลนิธิโตโยต้าประเทศไทย มูลนิธิโครงการตำราสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์.
ชินีเพ็ญ ศรีชัย, ธิติพัฒน์ เอี่ยมนิรันดร และกมลรัฐ อินทรทัศน์. (2557). การสื่อสารเพื่อสร้างความสมานฉันท์ในพื้นที่สามจังหวัดชายแดนภาคใต้. สักทอง : วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ (สทมส.), 20(2.4), 109-125.
ฐณยศ โล่ห์พัฒนานนท์, บรรจง โกศัลวัฒน์, ปัทมวดี จารุวร และสุชาติ โอทัยวิเทศ. (2563). มองภาพยนตร์ในมิติความมั่นคงใหม่. วารสารนิเทศศาสตร์ธุรกิจบัณฑิตย์, 14(2) 12-48.
ติณณภพ เตียวเจริญกิจ. (2563). สันติวิธีในนโยบายความมั่นคงของไทยในจังหวัดชายแดนภาคใต้. วารสารการบริหารปกครอง, 9(1), 305-343.
นิรุจ ดวงปัญญา, และคณะ. (2562). “อนาคต/ทิศทางการแก้ปัญหา ๓ จังหวัดชายแดนภาคใต้” กองศึกษาวิจัยทางยุทธศาสตร์และความมั่นคง, ศูนย์ศึกษายุทธศาสตร์, สถาบันวิชาการป้องกันประเทศ.
นุวรรณ ทับเที่ยง. (2550). ผลกระทบของการสื่อสารมวลชน: ทัศนคติของประชาชนในเขต 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้ต่อการนำเสนอข่าวเหตุการณ์ความไม่สงบ. ปัตตานี: คณะวิทยาการสื่อสาร, มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์.
บรรจง ฟ้ารุ่งสาง. (2550). การวิจัยนโยบายของรัฐเกี่ยวกับการศึกษาในจังหวัดชายแดนภาคใต้พ.ศ. 2540-2550. รายงานผลการวิจัย, ปัตตานี: มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์, วิทยาเขตปัตตานี.
บุษบง ชัยเจริญวัฒนะ และเหมือนขวัญ เรณุมาศ. (2560). สันติวิธี : การจัดการความขัดแย้งตามแนวทางสันติวิธี. วารสารสันติศึกษาปริทรรศน์ มจร., 5(2), 1-16.
ประคอง เตกฉัตร. (2551). ปัญหาสามจังหวัดชายแดนภาคใต้กับกระบวนการยุติธรรม.วารสารวิชาการนิติศาสตร์, 1(2), 31-46.
ปวิชญา ชนะการณ์, ภีรกาญจน์ ไค่นุ่นนา และกุสุมา กูใหญ่. (2561). การสื่อสารเพื่อสันติภาพ: แนวคิดและข้อเสนอสำ หรับการออกแบบหลักสูตร ในระดับบัณฑิตศึกษา คณะวิทยาการสื่อสาร มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตปัตตานี. วารสารวิทยบริการ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์, 29(2), 149-160.
พิษณุ ไชยโรจน์. (2554). ทรรศนะต่อปัญหาความขัดแย้งในจังหวัดชายแดนภาคใต้จากรวมเรื่องสั้นชุด"แขกในบ้านตัวเอง". (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยศิลปากร,
เพิ่มศักดิ์ มกราภิรมย์. (2554). ทฤษฎีสันติภาพ ความขัดแย้ง และความรุนแรง. ศูนย์ศึกษาและพัฒนาสันติวิธี, มหาวิทยาลัยมหิดล.
แพร ศิริศักดิ์ดำเกิง. (2552). การจัดการความขัดแย้งในจังหวัดชายแดนภาคใต้บนพื้นฐานความรู้. เอกสารประกอบการประชุมวิชาการรัฐศาสตร์และรัฐประศาสนศาสตร์แห่งชาติ ครั้งที่ 10. สงขลา: มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์.
ไพศาล วงศ์วรวิสิทธิ์. (2533). สร้างสันติด้วยมือเรา คู่มือสันติวิธีสำหรับนักปฏิบัติการไร้ความรุนแรง. กลุ่มประสานงานศาสนาเพื่อสังคม.
ลดาวัลย์ แก้วสีนวล. (2554). การสื่อสารระหว่างวัฒนธรรม ต่างสำเนียงแต่เสียงเดียวกัน. มหาวิทยาลัยราชภัฏนครศรีธรรมราช.
วลักษณ์กมล จ่างกมล. (2550). สื่อเพื่อสันติภาพ: จริยธรรม การจัดการ และข้อเสนอแนะเพื่อการพัฒนา. รายงานการวิจัย, สำนักงานคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติ.
วิริยาภรณ์ จุนหะวิทยะ. (2560). ภาพตัวแทนของพื้นที่ “สามจังหวัดชายแดนภาคใต้” ในภาพยนตร์ไทย. (วิทยานิพนธ์ปริญญานิเทศศาสตรมหาบัณฑิต) จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ศูนย์ประสานงานวิชาการให้ความช่วยเหลือผู้ได้รับผลกระทบฯ. (ม.ป.ป.). สันติวิธีคือ?. ศูนย์ประสานงานวิชาการให้ความช่วยเหลือผู้ได้รับผลกระทบจากเหตุความไม่สงบจังหวัดชายแดนภาคใต้. (ศวชต).
สุวัฒ ดวงแสนพุด. (2555). เอกสารประกอบการสอน รายวิชา การยุติความขัดแย้งด้วยสันติวิธี. มหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานี, คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์.
อาทิตยา เที่ยงวงษ์. (2548). การสื่อสารระหว่างชาวไทยพุทธและชาวไทยมุสลิม ในชุมชนรูสะมิแล จ. ปัตตานี ในช่วงระหว่างวิกฤตการณ์ความรุนแรงของสามจังหวัดชายแดนภาคใต้. (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต). จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, คณะนิเทศศาสตร์
เอกชัย ศรีวิลาศ. (ม.ป.ป.). สันติวิธีกับการแก้ปัญหาความขัดแย้งในสังคมไทย. สถาบันพระปกเกล้า.
เอกรินทร์ ต่วนศิริ. (2560). หนึ่งทศวรรษภูมิทัศน์งานวิจัยการเมืองชายแดนใต้. กรุงเทพฯ : ศูนย์ศึกษาสังคมและวัฒนธรรมร่วมสมัย คณะสังคมวิทยาและมานุษยวิทยา, มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
PEACE SURVEY. (2559). ผลการสำรวจความคิดเห็นประชาชนต่อกระบวนการสันติภาพ จังหวัดชายแดนภาคใต้ [PEACE SURVEY] ครั้งที่ 2 กรกฎาคม - สิงหาคม 2559. บริษัท ศูนย์การพิมพ์แก่นจันทร์ จำกัด.
Chapman, A. R., & Ball, P. (2001). The truth of truth commissions: comparative lessonsfrom Haiti, South Africa, and Guatemala. Human Rights Quarterly, 23(1), 1–43.
Fisher, W. R. (1989). Clarifying the narrative paradigm. Communication Monographs, 56(1), 55-58.
Franzori, R. (1998). Narrative Analysis-Or Why (And How) Sociologists Should be Interested in Narrative. Annual Review of Sociology, 24, 517-554.
Leung, L. (2009). Mediated Violence as 'Global News': Co-Opted 'Performance' in the Framing of the WTO. Media, Culture & Society 31(2), 251-69.
McCargo, D. (2009). Tearing Apart the Land: Islam and Legitimacy in Southern Thailand. First Edition. Singapore: NUS Press.
Millar, G. (2015). Performative memory and re-victimization: truth-telling and Provocation in Sierra Leone. Memory Studies, 8(2), 242–254.
Shen, F., Ahern, L., & Baker, M. (2014). Stories That Count Influence of News Narratives on Issue Attitudes. Journalism & Mass Communication Quarterly, 91(1), 98-117.
Sooka, K. (2006). Dealing with the past and transitional justice: building peace through accountability. International Review of the Red Cross, 88(862), 311-325.
Vaage, J. S. (2014). REEL PEACE: The Emerging Field of Peace Film. Master’s thesis in media studies, Department of Information Science and Media Studies University of Burgen.
