ปฏิบัติการของการสร้างความเกลียดชังบนโลกออนไลน์: กรณีความรุนแรงในจังหวัดชายแดนใต้

บทคัดย่อ

เหตุการณ์ความรุนแรงในจังหวัดชายแดนใต้ (จชต.) ตั้งแต่ปี 2004 ยังไม่มีทีท่าจะว่ายุติลงในเวลาอันใกล้ ที่ผ่านมา มีงานวิชาการจำนวนมากได้ศึกษาสาเหตุและที่มาของความรุนแรงระหว่างรัฐกับกลุ่มติดอาวุธในพื้นที่ อย่างไรก็ดี งานเหล่านั้นมักจะละเลยมิติความขัดแย้งทางชาติพันธุ์ที่ปรากฏบนโลกออนไลน์ระหว่างผู้กระทำการทั้งสองฝ่าย (ฝ่ายความมั่นคงของรัฐกับกลุ่มติดอาวุธในพื้นที่) ฉะนั้น เพื่อจะทำความเข้าใจอิทธิพลของแพลตฟอร์มออนไลน์และความขัดแย้งรูปแบบใหม่ งานชิ้นนี้สนใจศึกษาปฏิบัติการของการสร้างความเกลียดชังบนโลกออนไลน์ที่เกี่ยวข้องกับความรุนแรงระหว่างรัฐไทยกับกลุ่มชาติพันธุ์มลายูในจังหวัดชายแดนใต้โดยใช้ฐานข้อมูลของ Zocial Eye ในการตรวจจับข้อมูล “ประทุษวาจา” ระหว่างวันที่ 1 พฤศจิกายน 2563 ถึง 31 ตุลาคม 2564 ผลการศึกษาจากข้อความทั้งหมด 1,061 รายการชี้ให้เห็นว่า “เพจนิรนาม” สร้างข้อความที่สร้างความเกลียดชังมากที่สุดแม้จะเป็นการสื่อสารทางเดียวก็ตาม ในขณะที่เพจสื่อมวลชนจากส่วนกลางมีอิทธิพลกับประชาคมเฟซบุ๊กมากที่สุด ข้อความส่วนใหญ่เน้นการผลิตซ้ำมายาคติ การด้อยค่า และการแพร่มลทินต่อกลุ่มชาติพันธุ์มลายู นอกจากนั้น ประทุษวาจาใน จชต. ปรากฎในลักษณะการเกิดขึ้นหลังเหตุการณ์ความรุนแรงและมีเป้าหมายเพื่อให้ความชอบธรรมต่อการใช้ความรุนแรง ผลการศึกษาของงานชิ้นนี้ชี้ให้เห็นว่าหากรัฐต้องการจะเปลี่ยนผ่านความความรุนแรงไปสู่สันติสุขแล้ว รัฐก็ควรคำนึงว่าปฏิบัติการประทุษวาจาในพื้นที่ จชต. ไม่สามารถนำไปสู่เป้าหมายดังกล่าวได้ ในทางกลับกัน หน่วยงานภาครัฐควรเปิดสนามการทำงานที่ยืดหยุ่นและสร้างสรรค์กับองค์กรเชี่ยวชาญเฉพาะด้าน นักวิชาการและภาคประชาชนให้หลากหลายมากขึ้นเพื่อหยุดการสร้างความรุนแรงเชิงวัฒนธรรมจากทั้งสองฝ่าย