การสร้างความหมายของผู้หญิงทำแท้ง ผ่านภาพตัวแทนในภาพยนตร์ไทย

บทคัดย่อ

การศึกษาเรื่อง “การสร้างความหมายของผู้หญิงทำแท้งผ่านภาพตัวแทนในภาพยนตร์ไทย” (A Social Construction of Abortion in Cinematic Representation) เป็นการศึกษาในเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) ด้วยวิธีการวิเคราะห์ตัวบท (textual analysis) มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการประกอบสร้างความหมายของผู้หญิงทำแท้งในภาพยนตร์ไทย โดยศึกษาผ่านตัวละครที่ทำแท้งจำนวน 7 ตัวละคร จากภาพยนตร์ 6 เรื่อง ได้แก่ บุปผา (บุปผาราตรี), สาวลี (กระสือวาเลนไทน์), ขวัญข้าวและชาริสา (ศพเด็ก 2002), นัท (รักจัดหนัก), ไอซ์ (ฝากไว้ในกายเธอ) และเอ็มมี่ (ร่าง) ซึ่งอาศัยหลักเกณฑ์ตามแนวคิดการศึกษาภาพยนตร์ (Film) แนวคิดการสร้างตัวละคร (Characterization) และทฤษฎีสตรีศึกษา (Feminist Studies) ในการศึกษา ผลการศึกษาพบว่าภาพยนตร์มีการเสนอภาพของการทำแท้งผ่านมุมมองทั้ง 2 ด้าน คือ ในด้านสนับสนุนที่นำเสนอภายใต้อิทธิพลของวาทกรรมศาสนา และด้านที่สนับสนุนผ่านวาทกรรมเรื่องสิทธิเหนือร่างกายของผู้หญิง โดยภาพยนตร์ได้ประกอบสร้างภาพตัวแทนของผู้หญิงทำแท้งผ่านตัวละครในภาพยนตร์ผ่านองค์ประกอบต่าง ๆ ดังนี้ 1) ประกอบสร้างผ่านลักษณะของตัวละครที่ส่วนใหญ่อยู่ในช่วงวัยเจริญพันธุ์ อายุตั้งแต่ 15 – 25 ปี ยังไม่ได้แต่งงาน และไม่ได้อาศัยอยู่กับครอบครัวหรืออยู่ในครอบครัวที่มีปัญหา อีกทั้งตัวละครที่ทำแท้งนั้นต้องพบกับความเจ็บปวด ชีวิตดำเนินไปในทิศทางที่แย่ลง ยิ่งไปกว่านั้นคือเสียชีวิตโดยเป็นผลมาจากการทำแท้ง 2) ภาพยนตร์ส่วนใหญ่ได้นำเสนอมุมมองในเรื่องการทำแท้งผ่านการสื่อความหมายในระดับสัญลักษณ์ในฉากการทำแท้งที่น่ากลัวของภาพยนตร์ประเภทดราม่าและสยองขวัญ ด้วยการใช้มุมกล้อง การจัดแสง และขนาดของภาพ เพื่อสร้างความหวาดกลัวต่อการทำแท้งให้กับผู้ชม