บทบาทการสื่อสารขององค์กรนวัตกรรมชาวบ้าน
Main Article Content
บทคัดย่อ
งานวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาบทบาทการสื่อสารขององค์กรนวัตกรรมชาวบ้านในมิติของการพัฒนาตามทฤษฎี Triple Bottom Line นั่นคือ การพัฒนาด้านสังคม เศรษฐกิจ และสิ่งแวดล้อม ด้วยการประยุกต์ใช้แนวคิดนวัตกรรมสังคม แนวคิดกิจการเพื่อสังคม และแนวคิดเกษตรอินทรีย์นานาชาติ โดยใช้ระเบียบวิธีการวิจัยแบบผสมด้วยการเก็บข้อมูลเชิงคุณภาพและเชิงปริมาณ วิธีการวิจัยเชิงคุณภาพประกอบด้วย การวิจัยเอกสาร การสังเกตแบบไม่มีส่วนร่วม การสนทนากลุ่ม และการสัมภาษณ์แบบเจาะลึก สำหรับการวิจัยเชิงปริมาณใช้การวิจัยเชิงสำรวจประชากรหลักในการศึกษานี้คือสมาชิกองค์กรนวัตกรรมชาวบ้าน
ผลการศึกษาพบว่า 1) การพัฒนาสังคมด้วยกระบวนการนวัตกรรมสังคมนั้นจะต้องมีคุณค่าต่อสังคม มีความใหม่ และมาจากแรงจูงใจเชิงสังคม โดยการสื่อสารมีบทบาทในการสร้าง บูรณาการ และขยายผลนวัตกรรมสังคม ส่วนการรับรู้ประโยชน์ในการใช้งานนวัตกรรมสังคมนั้นพบว่า เกษตรกรส่วนใหญ่นับรับรู้ในระดับปานกลาง 2) การพัฒนาเศรษฐกิจมีการพัฒนาตามลักษณะกิจการเพื่อสังคมของสำนักงานสร้างเสริมกิจการเพื่อสังคมแห่งชาติ โดยการสื่อสารมีบทบาท คือ การสร้างพันธมิตรทางธุรกิจ การวางแผนการตลาด ความมั่นคงในการประกอบอาชีพ และการเสริมประสิทธิภาพการผลิต ส่วนการรับรู้ประโยชน์ในกิจการเพื่อสังคมนั้นพบว่า เกษตรกรส่วนใหญ่รับรู้ในระดับปานกลาง 3) การพัฒนาสิ่งแวดล้อมมีการพัฒนาตามข้อกำหนดของสหพันธ์เกษตรอินทรีย์นานาชาติ โดยมีหลักการสำคัญด้านสุขภาพด้านนิเวศวิทยา ด้านความเป็นธรรม และด้านการดูแลเอาใจใส่ โดยการสื่อสารมีบทบาท คือ การเสริมศักยภาพและให้ความรู้เกี่ยวกับสิ่งแวดล้อม การเสริมสร้างสุขภาวะที่ดีของสิ่งมีชีวิต การส่งเสริมและถ่ายทอดความรู้ในการใช้ทรัพยากรธรรมชาติให้เกิดประโยชน์ต่อส่วนรวม การปลูกฝังแนวคิดการรักและใส่ใจธรรมชาติ ส่วนการรับรู้ประโยชน์ในการใช้งานเกษตรอินทรีย์นั้นพบว่า เกษตรกรส่วนใหญ่มีการรับรู้ในระดับสูงมาก
Article Details
เอกสารอ้างอิง
กาญจนา แก้วเทพ, จำรัส เสือคำดี, พรทิพย์ เย็นจะบก, และ กมลรัฐ อินทรทัศน์. (2548). การเลี้ยวโค้งของการสื่อสารการเกษตรในไทย ภาพรวมจากงานวิจัย (2544-2547). กรุงเทพมหานคร: สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย
กาญจนา แก้วเทพ. (2548). ก้าวต่อไปของการสื่อสารเพื่อการพัฒนาชุมชน. กรุงเทพมหานคร: สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย
กาญจนา แก้วเทพ. (2549). ใต้ฟากฟ้าแห่งการศึกษาสื่อบุคคลและเครือข่ายการสื่อสาร. กรุงเทพมหานคร: สำนักงานกองทุนสนับสนุนงานวิจัย.
จำรัส เสือดี, สุนทร ตุตะพะ, ประกาศิต แจ่มจำรัส, เพ็ญศรี แจ่มจำรัศ, และนพพล พึ่งวัฒนะ. (2547). บทสรุปผู้บริหารโครงการกระบวนการการสื่อสารเพื่อขยายผลของการทำเกษตรโดยไม่ใช้สารเคมี. กรุงเทพมหานคร: สำนักงานกองทุนสนับสนุนงานวิจัย.
ชัชรี นฤทุม. (2551). การพัฒนาการเกษตรแบบมีส่วนร่วม. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.
พรทิพย์ เย็นจะบก, สุธิดา แสงเพ็ชร, และทิพวรรณ สิทธิรังสรรค์. (2547). รายงานวิจัยฉบับสมบูรณ์ โครงการการสื่อสารเพื่อพัฒนาการ ‘เกษตรทฤษฎีใหม่’ ของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช. กรุงเทพมหานคร: สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย.
มนตรี ช่วยชู. (2539). การเสนอรูปแบบรายงานการบัญชีความรับผิดชอบต่อสังคมในประเทศไทย. (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต). จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
วรรณสม สีสังข์. (2555). อัตลักษณ์ของนิตยสารที่เป็นกิจการเพื่อสังคม: บีแมกกาซีน. (วิทยานิพนธ์ปริญญาบัณฑิต). จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ศุภางค์ นันตา, ภวัติ เลิศพงษ์, และกันตินันท์ ลับโกษา. (2547). กระบวนทัศน์ใหม่ในการสื่อสารเพื่อพัฒนา กลุ่มออมทรัพย์ จังหวัดสุรินทร์. สุรินทร์: มหาวิทยาลัยราชภัฎสุรินทร์.
สมสุข หินวิมาน และอื่นๆ. (2547). เครือข่ายการสื่อสารกับศักยภาพการดำรงอยู่ของชุมชน: กรณีศึกษาบ้านทุ่งขวาง อ.พนัสนิคม จ.ชลบุรี. กรุงเทพมหานคร: สำนักงานกองทุนสนับสนุนงานวิจัย
สฤณี อาชวานันทกุล และ ภัทราพร แย้มลออ. (2554). รายงานประเมินผลตอบแทนทางสังคมจากการลงทุน (Social Return on Investment: SROI) เครือข่ายนวัตกรรมชาวบ้าน จ. บุรีรัมย์ ปีประเมิน พ.ศ. 2554/ กรุงเทพมหานคร: ศูนย์วิสาหกิจแบบยั่งยืนมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
สำนักงานสร้างเสริมกิจการเพื่อสังคม. (2553). แผนแม่บทสร้างเสริมกิจการเพื่อสังคม พ.ศ. 2553-2557. กรุงเทพมหานคร: สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย.
อลงกรณ์ คูตระกูล. (2553). นวัตกรรมสังคม: กรณีศึกษาโครงการของท้องถิ่นในเขตภาคเหนือของประเทศไทย. วิทยานิพนธ์ปริญญาบัณฑิต. สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์.
ภาษาอังกฤษ
Appanah, D. & Shrestha, S. Startup and Change the World 2007. Malaysia: Lee Print & Packaging Sdn Bhd.
Elkington, J. (2004). Enter the Triple Bottom Line. In A. Henriques and J. Richardson (Eds.), The Triple Bottom Line, Does It All Add Up? Assessing the Sustainability of Business and CSR (pp. 1-16). London: Earthscan.
International Federation of Organic Agriculture Movement. (n.d.). Principle of Organic Agriculture. Retrieved from http://www.ifoam.bio/en/organic-landmarks/principles-organic-agriculture
Moulaert, F., Martinelli, F., Swyngedouw, E., and Gonzaelez, S. (2005). Towards Alternative Model (s) of Local Innovation. Urban Studies, 42(11), 1969-1990.
Osburg, T. (2013). Social Innovation. London: Springer-Verlag Berlin Heiderlberg.
Rogers, E. M. 2003. Diffusion of Innovatrions (3rd ed.). New York: The Free Press.
Willer, H., & Yussefi, M. (2005). International Federation of Organic Agriculture Movements (IFOAM). The World of Organic Agriculture Statistics and Emerging Trends (pp.1-197).
