ความเป็นจีนในละครโทรทัศน์ไทย
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
งานวิจัยชิ้นนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา 1) ความเป็นจีนที่ปรากฏในละครโทรทัศน์ไทยตั้งแต่อดีตถึงปัจจุบัน และ 2) การสร้างความเป็นจีนผ่านองค์ประกอบต่าง ๆ ของละครโทรทัศน์ไทยในปัจจุบันแนวคิดทฤษฎีที่ใช้ได้แก่ แนวคิดเรื่องละครโทรทัศน์ แนวคิดเกี่ยวกับความเป็นจีน ทฤษฎีสัญวิทยา และ ทฤษฎีความหมายของการเสนอภาพในสื่อ โดยเครื่องมือที่ใช้ได้แก่ การวิเคราะห์เอกสาร และการวิเคราะห์ตัวบท โดยศึกษาจากละครในรูปแบบดีวีดีและทางยูทูบ
ผลการวิจัยพบว่า ความเป็นจีนในละครโทรทัศน์ไทยตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบันนั้นแบ่งได้เป็น 4 ยุค โดยยุคที่ 1 เป็นยุคละครจากพงศาวดารจีน (พ.ศ. 2499-2505) ละครในยุคนี้เป็นเรื่องราวเกี่ยวกับพงศาวดารจีน โดยปราศจากเรื่องราวร่วมสมัยหรือคนจีนในประเทศไทย ยุคที่ 2 เป็นยุคของละครเกี่ยวกับคนจีน “รุ่นที่หนึ่ง” ในแผ่นดินไทย (พ.ศ. 2521-2528) ละครในช่วงนี้เป็นเรื่องราวเกี่ยวกับคนจีนที่อพยพมายังแผ่นดินไทย ตัวละครเหล่านี้ต้องเผชิญกับความขัดแย้งกับคนไทย และมีสถานภาพเป็นคนชายขอบของสังคมไทย ยุคที่ 3 เป็นยุคของละครเกี่ยวกับการสร้างครอบครัวในเมืองไทย และความสัมพันธ์ระหว่างคนไทยกับคนจีน (พ.ศ. 2531-2540) ละครในช่วงนี้มักกล่าวถึงตัวละครคนจีนรุ่นที่สองในประเทศไทย รวมถึงการสร้างฐานะของคนจีน ยุคที่ 4 เป็นยุคของละครรีเมคและการสร้างความหมายใหม่ให้กับคนจีน (พ.ศ. 2541-ปัจจุบัน) เป็นยุคที่มีการนำละครในอดีตมาผลิตซ้ำจำนวนมาก นอกเหนือจากละครที่ผลิตซ้ำแล้ว ตัวละครคนจีนในยุคนี้เปลี่ยนจากคนชายขอบมาเป็นเศรษฐีและผู้มีอิทธิพลในสังคม
สำหรับการสร้างความเป็นจีนผ่านองค์ประกอบต่าง ๆ ของละครโทรทัศน์ไทยในปัจจุบัน (พ.ศ. 2551-2561) พบว่าตัวละครคนจีนแสดงความเป็นจีนในแง่สมาชิกของตระกูลและบทบาททางเพศส่วนในแง่ฉากนั้นนิยมใช้สถานที่ที่แสดงถึงความเป็นจีนได้แก่บ้านคนจีน ฉากโรงงิ้ว ศาลเจ้าจีน ภัตตาคารจีน หลุมฝังศพ โรงภาพยนตร์ และโรงฝิ่น สำหรับในแง่บริบททางสังคมได้แก่ งานวันเกิดและพิธีแต่งงาน ประวัติศาสตร์ ตำนาน สุภาษิตจีน ศิลปะการต่อสู้และการแสดงแบบจีน ยาและการแพทย์แผนจีน สัญญะของดอกไม้และผลไม้ ที่ยึดเหนี่ยวจิตใจ เครื่องแต่งกาย ยุทธภพ อาหารและเครื่องดื่ม นอกจากนี้ยังมีการใช้องค์ประกอบด้านเสียงเพื่อสร้างความเป็นจีน โดยการใช้สำเนียงและน้ำเสียงแบบจีนแต้จิ๋ว รวมถึงการใช้เพลงและดนตรีประกอบแบบจีน
การนำเสนอความเป็นจีนนี้ปรากฏขึ้น 2 ทิศทางคือ 1) การขับเน้นให้เด่นขึ้น โดยใช้วิธีการ 3 แบบคือ การทำให้เป็นจีน การทำให้เป็นแต้จิ๋ว และ การทำให้เป็นไทยผสมจีน และ 2) การลดทอนความซับซ้อนของปรัชญาขงจื๊อ
Article Details
เอกสารอ้างอิง
กาญจนา แก้วเทพ (2542). การวิเคราะห์สื่อ แนวคิดและเทคนิค. กรุงเทพฯ : เอดิสันเพรส.
กาญจนา แก้วเทพ (2549). ศาสตร์แห่งสื่อและวัฒนธรรมศึกษา. กรุงเทพฯ : เอดิสันเพรส.
กาญจนาคพันธุ์. (2514). คอคิดขอเขียน ชุดที่ 4.พระนคร: บำรุงสาส์น
เกษียร เตชะพีระ. (2537). แลลอดลายมังกร. กรุงเทพฯ: โครงการจัดพิมพ์คบไฟ.
ถาวร สิกขโกศล. (2559). ชื่อ แซ่ และระบบตระกูลแซ่. กรุงเทพฯ: มติชน.
ถิรนันท์ อนวัชศิริวงศ์. (2558). 60ปีละครโทรทัศน์ไทยบนเส้นทางสายวัฒนธรรมประชานิยม. ใน จดหมายเหตุ 60 ปีโทรทัศน์ไทย: วิวัฒนาการกิจการโทรทัศน์ไทย. กรุงเทพฯ: คณะกรรมการกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์ และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ (กสทช.).
นิธิ เอียวศรีวงศ์. (2537). ก่อนจะพ้นปกออกไป. ใน แลลอดลายมังกร. กรุงเทพฯ: โครงการจัดพิมพ์คบไฟ. หน้า 7-10.
บัญชา สุมา. (2528). การเคลื่อนไหวของพวกคอมมิวนิสต์กับนโยบายป้องกันและปราบปรามของรัฐบาล (พ.ศ. 2500-2523). วิทยานิพนธ์อักษรศาสตรมหาบัณฑิต สาขาประวัติศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ปนัดดา ธนสถิตย์. (2531). ละครโทรทัศน์ไทย. กรุงเทพฯ: ภาควิชาการสื่อสารมวลชน คณะนิเทศศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
ปรีดา อัครจันทโชติ. (2544). สุนทรียรูปในสื่อสารการแสดง “งิ้ว” ของคนไทยในปัจจุบัน. วิทยานิพนธ์นิเทศศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวาทวิทยา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
พิชัย รัตนพล. (2512). วิวัฒนาการการควบคุมโรงเรียนจีน. วิทยานิพนธ์รัฐประศาสนศาสตรมหาบัณฑิต สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์.
มูลนิธิขุนวิจิตรมาตรา (สง่า กาญจนาคพันธุ์). (2545). 100 ปี ขุนวิจิตรมาตรา (สง่า กาญจนาคพันธุ์).
หนังสือครบรอบ 33 ปี สถานีวิทยุโทรทัศน์ไทยทีวีสีช่อง 3. (2546)
อัศวพาหุ. (2528). พวกยิวแห่งบูรพทิศ และ เมืองไทยจงตื่นเถิด. กรุงเทพฯ: มูลนิธิพระบรมราชานุสรณ์พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว.
ภาษาอังกฤษ
Adler, Joseph. (2011). Confucianism in China Today. Retrieved Feb 20, 2018 from http://www2.kenyon.edu/Depts/Religion/Fac/Adler/Writings/Confucianism%20Today.pdf
Burger, Peter, and Luckman, Thomas. (1966). The Social Construction of Reality :A Treatise in the Sociology of Knowledge, Garden City.New York: Anchor book.
DeFleur, M. L. and Plax, T.G. (1980). Human Communication as a Bio-Social Process.Paper presented to the International Communication Association, Acapulco, Mexico.
Eno, Robert. (2015). The Analects of Confucius.Retrieved May 10, 2017 from http://www.indiana.edu/p347/Analects_of_Confucius_(Eno-2015).pdf
Li, Chenyang. (2012). “Five Contemporary Challenges for Confucianism” in Journal of East-West Thought. 53-68.
ภาษาจีน
孔丘。(2003)。《论语》北京：宗教文化出版社。
(Kong, qiu. (2003). Analects. Beijing: Religious Culture Publishing)
