การบริหารทรัพย์สินเพื่อสร้างรายได้ของการรถไฟแห่งประเทศไทย: ปัญหาเชิงบัญชี สัญญาเช่า และแนวทางเพิ่มรายได้ที่มิใช่ค่าโดยสาร

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้วิเคราะห์การบริหารทรัพย์สินเพื่อสร้างรายได้ที่มิใช่ค่าโดยสารของการรถไฟแห่งประเทศไทย (รฟท.) โดยใช้การวิเคราะห์เอกสารจากงบการเงินและรายงานผู้สอบบัญชี พ.ศ. 2564–2568 ร่วมกับมาตรฐานการบริหารสินทรัพย์ มาตรฐานการบัญชีและการรายงานทางการเงิน และกรณีเปรียบเทียบต่างประเทศ ผลการวิเคราะห์พบว่า รายได้จากการบริหารสินทรัพย์เพิ่มจาก 3,111.70 ล้านบาท เป็น 4,216.78 ล้านบาท หรือเติบโตเฉลี่ยร้อยละ 7.89 ต่อปี ขณะที่ลูกหนี้จากการบริหารสินทรัพย์เพิ่มจาก 864.33 ล้านบาทเป็น 2,182.10 ล้านบาท หรือเติบโตเฉลี่ยร้อยละ 26.05 ต่อปี ทำให้อัตราส่วนลูกหนี้ต่อรายได้เพิ่มจากร้อยละ 27.78 เป็นร้อยละ 51.75 พร้อมกันนั้นยังพบข้อสังเกตซ้ำเกี่ยวกับทะเบียนทรัพย์สิน การจัดประเภทอสังหาริมทรัพย์ สัญญาเช่า การยืนยันยอดลูกหนี้ และการรับรู้รายการทางบัญชี บทความสังเคราะห์ “กรอบการเปลี่ยนทรัพย์สินระบบรางเป็นรายได้ (Rail Asset Revenue Conversion Framework)” ซึ่งเชื่อม 5 เงื่อนไข ได้แก่ ความชัดเจนของทรัพย์สิน ความชัดเจนของสัญญา วินัยด้านตลาดและราคา วินัยการเปลี่ยนรายได้เป็นเงินสด และความน่าเชื่อถือด้านบัญชี โดยเสนอให้ รฟท. และบริษัท เอสอาร์ที แอสเสท จำกัด ใช้รหัสทรัพย์สินและรหัสสัญญาร่วมกัน ยกระดับการบริหารสัญญาและลูกหนี้ และกำหนดตัวชี้วัดที่วัดทั้งรายได้ เงินสด และคุณภาพข้อมูล เพื่อให้การแก้ไขทะเบียนและบัญชีเป็นโครงสร้างพื้นฐานข้อมูลสำหรับการสร้างมูลค่าจากทรัพย์สินอย่างตรวจสอบได้และยั่งยืน