ขอบเขตอำนาจศาลในการไกล่เกลี่ยข้อพิพาท : การศึกษาเชิงเปรียบเทียบระหว่าง ศาลยุติธรรมและศาลปกครอง
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาและวิเคราะห์เปรียบเทียบขอบเขตอำนาจของศาลทั้งสองระบบในการไกล่เกลี่ยข้อพิพาท โดยมุ่งพิจารณาในมิติของกรอบกฎหมาย บทบาทของผู้ไกล่เกลี่ย ระดับเสรีภาพในการตกลงและข้อจำกัดเชิงโครงสร้างที่ส่งผลต่อประสิทธิภาพของกระบวนการ ผลการศึกษาพบว่า ศาลยุติธรรมมีขอบเขตอำนาจในการไกล่เกลี่ยที่ยืดหยุ่นและเปิดกว้าง ทั้งในระยะก่อนฟ้องและระหว่างพิจารณาคดี โดยตั้งอยู่บนหลักความเสมอภาคของคู่ความและเสรีภาพในการประนีประนอมยอมความ ขณะที่ศาลปกครองมีขอบเขตอำนาจที่จำกัดมากกว่า เนื่องจากต้องดำเนินการภายใต้กรอบกฎหมายมหาชน หลักความชอบด้วยกฎหมายของการกระทำทางปกครอง และหลักประโยชน์สาธารณะ ส่งผลให้การไกล่เกลี่ยในคดีปกครองต้องอยู่ภายใต้เงื่อนไขและข้อจำกัดที่เข้มงวดกว่า นอกจากนี้ ยังพบว่าปัญหาและอุปสรรคสำคัญของการไกล่เกลี่ยในศาลปกครอง ได้แก่ การจำกัดประเภทคดี ขั้นตอนการดำเนินการที่ซับซ้อน ปัญหาการบังคับตามข้อตกลง และ ความกังวลเกี่ยวกับความรับผิดของเจ้าหน้าที่รัฐ บทความจึงเสนอแนวทางพัฒนาเชิงนโยบาย ได้แก่ การขยายขอบเขตคดีที่สามารถไกล่เกลี่ยได้ การกำหนดหลักเกณฑ์ที่ชัดเจนเกี่ยวกับขอบเขตดุลพินิจ การพัฒนามาตรฐานผู้ไกล่เกลี่ย และการสร้างกลไกคุ้มครองเจ้าหน้าที่รัฐที่ปฏิบัติหน้าที่โดยสุจริต องค์ความรู้ใหม่จากการศึกษานี้ คือ การเสนอกรอบวิเคราะห์ “สามแกน” สำหรับพิจารณาขอบเขตอำนาจศาลในการไกล่เกลี่ยข้อพิพาท ได้แก่ ระดับเสรีภาพในการตกลง สถานะของผู้ไกล่เกลี่ย และเงื่อนไขทางกฎหมาย ซึ่งสามารถนำไปใช้เป็นกรอบในการพัฒนากฎหมายและนโยบายด้านการระงับข้อพิพาทของประเทศไทยในอนาคต
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ทัศนะและความคิดเห็นที่ปรากฏในบทความในวารสารศิลปการจัดการ ถือเป็นความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความนั้น และไม่ถือเป็นทัศนะและความรับผิดชอบของกองบรรณาธิการ ยินยอมว่าบทความเป็นลิขสิทธิ์ของวารสารศิลปการจัดการ
เอกสารอ้างอิง
Ammatsena, A. (2019). The appropriateness of applying mediation to the settlement of administrative disputes in the Administrative Court[Master’s thesis, National Institute of Development Administration].
Chottawechaikun, S. (2020). Problems in the mediation process of administrative disputes. Faculty of Law, Ramkhamhaeng University. http://www.lawgrad.ru.ac.th/Abstracts/635
Civil Procedure Code. Act on the Establishment of Administrative Courts and Administrative Court Procedure B.E. 2542 (1999), as amended by Act (No. 12) B.E. 2562 (2019). (2019, April 30). Government Gazette, Vol. 136, Part 50 Kor.
Ingboonmeesakul, N. (2017). Legal problems concerning civil dispute mediation in the Court of Justice[Master’s thesis, Kasem Bundit University].
Multha, A. (2025). Mediation in Thailand: Challenges and the Role of Courts in Dispute Resolution. Ramkhamhaeng University Journal, 14(1), 23-67. https://so05.tci-thaijo.org/index.php/ lawjournal/article/view/281805
Phiewjun, C. (2024). Problems and Guidelines for Developing Mediation in Administrative disputes in Thai Administrative Courts. Journal of Local Governance and Innovation, 8(1), 93-110. https://so03.tci-thaijo.org/index.php/JLGISRRU/article/view/277017
Pooltem, A. (2021). Concepts and principles of pre-litigation mediation. Office of the Council of State.
President of the Supreme Court's Regulation on Mediation B.E. 2554 (2011). (2011). Government Gazette, Vol. 128, Special Part 121 Ng.
Regulation of the General Assembly of Judges of the Supreme Administrative Court on Mediation of Administrative Disputes B.E. 2562 (2019). (2019). Government Gazette. Vol. 136, Chapter 94, A. pp. 9-15.
Sroisuwan, S. (2020). Legal problems concerning mediation of administrative disputes in the Thai Administrative Court[Master’s thesis, Ramkhamhaeng University].
Sukdit, P. (2018). Mediation of civil disputes in the Court of Justice: A comparative study of Thai and Singaporean law[Master’s thesis, Ubon Ratchathani Rajabhat University].