การพัฒนาและเสริมสร้างเอกลักษณ์ศิลปวัฒนธรรมของวัด ในตำบลทรงคนอง อำเภอพระประแดง จังหวัดสมุทรปราการ

บทคัดย่อ

การวิจัยเชิงคุณภาพนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาประวัติความเป็นมาของวัดในพื้นที่ 2) ศึกษาการปลูกจิตสำนึกทางศีลธรรมของพระสงฆ์ที่มีต่อชุมชน และ 3) ศึกษาบทบาทและการมีส่วนร่วมในการพัฒนาชุมชนของพระสงฆ์ในพื้นที่ตำบลทรงคนอง อำเภอพระประแดง จังหวัดสมุทรปราการ ผู้ศึกษาเก็บรวบรวมข้อมูลผ่านการศึกษาเอกสาร การสังเกตการณ์บริบทพื้นที่ และการสัมภาษณ์กลุ่มผู้นำชุมชนรวมถึงเจ้าอาวาส โดยใช้วิธีการเลือกพื้นที่ศึกษาแบบเจาะจง (Purposive Sampling) จำนวน 3 แห่ง ได้แก่ วัดคันลัด วัดจากแดง และวัดป่าเกด ผลการวิจัยพบว่า 1) วัดทั้งสามแห่ง มีอัตลักษณ์ต่างกันแต่เกื้อหนุนกัน ได้แก่ มรดกวัฒนธรรมมอญของวัดคันลัด บทบาทแหล่งเรียนรู้พระพุทธศาสนาของวัดจากแดง และคุณค่าด้านโบราณสถานกับศิลปกรรมของวัดป่าเกด 2) พระสงฆ์ปลูกฝังคุณธรรมผ่านการสอนธรรมะ การรักษาศีล 5 ค่ายคุณธรรม และการบรรพชาอุปสมบทโดยเชื่อมหลักธรรมกับวิถีชุมชน และ 3) พระสงฆ์มีบทบาทพัฒนาชุมชน 5 มิติ คือ วัฒนธรรมและประเพณี การศึกษาและอาชีพ สาธารณสงเคราะห์ ความสามัคคีและความกตัญญู และการสื่อสารเพื่อรองรับสังคมร่วมสมัย ข้อค้นพบสังเคราะห์เป็น รูปแบบวัดเป็นฐานเชื่อมอัตลักษณ์ ศีลธรรม การมีส่วนร่วม ซึ่งอธิบายว่าวัดใช้ทุนวัฒนธรรมเป็นฐาน สร้างการเรียนรู้ทางศีลธรรม และประสาน บ้าน วัด ชุมชนเพื่อขับเคลื่อนการพัฒนาโดยไม่แยกการอนุรักษ์ออกจากคุณภาพชีวิต