การประยุกต์ใช้ปัญญาประดิษฐ์ในการบริหารการสอนของสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์แนวทางการประยุกต์ใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI) ในการบริหารการสอนของสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน และสังเคราะห์กรอบแนวคิดเชิงบูรณาการเพื่อเป็นแนวทางในการนำ AI ไปใช้อย่างเป็นระบบในบริบทของประเทศไทย การวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงเอกสาร (Documentary Research) โดยทบทวนวรรณกรรมที่เกี่ยวข้องทั้งในและต่างประเทศในช่วงปี 2020–2025 รวมถึงวิเคราะห์กรณีศึกษาจากประเทศผู้นำด้าน AI ทางการศึกษา 5 ประเทศ ได้แก่ ฟินแลนด์ สิงคโปร์ เกาหลีใต้ จีน และไทย ผลการวิเคราะห์พบว่า ความสำเร็จในการประยุกต์ใช้ AI ในต่างประเทศเกิดจากปัจจัยร่วมสำคัญ 3 ประการ คือ (1) กรอบนโยบายระดับชาติที่ชัดเจนและต่อเนื่อง (Consistent Policy Alignment) (2) โครงสร้างพื้นฐานด้านข้อมูลที่พร้อมใช้งาน (Robust Data Infrastructure) และ (3) การพัฒนาสมรรถนะบุคลากรอย่างเป็นระบบ (Systematic Capacity Building) ในขณะที่ประเทศไทยเผชิญกับความท้าทายจากช่องว่างระหว่างนโยบายและการปฏิบัติ (Policy–Practice Gap) การขาดโครงสร้างพื้นฐานข้อมูลที่เชื่อมโยง และข้อจำกัดด้านสมรรถนะ AI (AI Literacy) ของบุคลากรทางการศึกษา บทความนี้นำเสนอองค์ความรู้ใหม่ในรูปแบบโมเดลการบริหารการสอนฐานปัญญาประดิษฐ์เชิงบูรณาการ (Integrated AI-Based Instructional Management Model) ซึ่งประกอบด้วย 4 องค์ประกอบหลัก ได้แก่ (1) มิตินโยบายและธรรมาภิบาล (Governance & Policy) (2) มิติเทคโนโลยีและโครงสร้างพื้นฐาน (Technology & Infrastructure) (3) มิติกระบวนการและศาสตร์การสอน (Process & Pedagogy) และ (4) มิติสมรรถนะมนุษย์และวัฒนธรรมองค์กร (Human Capacity & Culture)