การบูรณาการป่าชุมชน การท่องเที่ยวโดยชุมชน และโมเดลเศรษฐกิจ BCG: แนวทางสู่การท่องเที่ยวเชิงอาหารยั่งยืนและการจัดการคาร์บอนเครดิต
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อเสนอแนะแนวทางการใช้ประโยชน์ บทบาทของป่าชุมชนในฐานะกลไกสำคัญต่อการอนุรักษ์ความหลากหลายทางชีวภาพและการพัฒนาการท่องเที่ยวเชิงอาหารยั่งยืน โดยชี้ให้เห็นความเชื่อมโยงระหว่างการจัดการทรัพยากรธรรมชาติ การท่องเที่ยวโดยชุมชน และการสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจผ่านตลาดคาร์บอนเครดิต ซึ่งสอดคล้องกับแนวทางเศรษฐกิจ BCG (Bio-Circular-Green Economy) ป่าชุมชนไม่เพียงเป็นฐานทรัพยากรทางเศรษฐกิจ วัฒนธรรม และสิ่งแวดล้อม แต่ยังเป็นแหล่งข้อมูลพันธุกรรมพืชที่สามารถต่อยอดสู่การประเมินศักยภาพการกักเก็บคาร์บอนและการลด
ก๊าซเรือนกระจกได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดยเฉพาะเมื่อบูรณาการกับโครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริฯ (อพ.สธ.) และเครือข่ายความร่วมมือที่เกี่ยวข้อง ผลการทบทวนกรณีศึกษาและงานวิจัยพบว่า ธุรกิจบริการสามารถลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกได้หลายแสนตัน ผ่านมาตรการจัดการด้านพลังงาน น้ำ และของเสีย รวมถึงการใช้วัตถุดิบอินทรีย์ท้องถิ่นและการสนับสนุนธุรกิจที่มีระบบจัดการคาร์บอนเข้มข้น กรอบแนวคิดที่นำเสนอ คือการบูรณาการ Plant Conservation, CBT, Carbon Credit, และ BCG Model เพื่อเป็นทั้งเครื่องมือเชิงทฤษฎี และแนวทางเชิงปฏิบัติในการพัฒนาการท่องเที่ยว
เชิงอาหารยั่งยืน ข้อเสนอแนะสำคัญ ได้แก่ การสนับสนุนการขึ้นทะเบียนป่าชุมชน การกำหนดมาตรการทางภาษีแก่ธุรกิจที่ใช้วัตถุดิบท้องถิ่น การสร้างเครือข่ายวิจัยเพื่อพัฒนาเครื่องมือประเมินคาร์บอน
ฟุตพริ้นต์ ตลอดจนการสื่อสารต่อผู้บริโภคผ่านฉลากอาหารยั่งยืนและกิจกรรมการเรียนรู้เชิงนิเวศ บทความนี้ชี้ให้เห็นว่า การบูรณาการการอนุรักษ์พันธุ์พืช การท่องเที่ยวโดยชุมชน และการจัดการคาร์บอน เป็นส่วนหนึ่งของกลไกสำคัญที่จะช่วยประเทศไทย บรรลุเป้าหมายคาร์บอนสุทธิเป็นศูนย์ ควบคู่กับการอนุรักษ์ทรัพยากรและวัฒนธรรมท้องถิ่นอย่างยั่งยืน
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ทัศนะและความคิดเห็นที่ปรากฏในบทความในวารสารศิลปการจัดการ ถือเป็นความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความนั้น และไม่ถือเป็นทัศนะและความรับผิดชอบของกองบรรณาธิการ ยินยอมว่าบทความเป็นลิขสิทธิ์ของวารสารศิลปการจัดการ
เอกสารอ้างอิง
Abreu, L. A. d., Walkowski, M. d. C., Perinotto, A. R. C., & Fonseca, J. F. d. (2024). Community-
based tourism and best practices with the sustainable development goals. Administrative Sciences, 14(2), 36. https://doi.org/10.3390/admsci14020036
Asset World Corporation. (2023, October 10). AWC partners with TAT and Mae Fah Luang Foundation to set a new benchmark for sustainable tourism, introducing “AWC Stay to Sustain” project, promoting Thailand as a global sustainable tourism destination.
https://www.assetworldcorp-th.com
Booking.com. (2025). 2025 travel & sustainability report. https://news.booking.com/download/487ae9ae-97ef-4f66-b368-3b71787677b6/2025travelampsustainabilityreport-booking.com2.pdf
Boonchai, K. (2021). From community forest to citizen’s forest: Lessons and strategies learned from transitions to sustainable development of forest management. Journal of Social Research and Review, 42(1), 123-154. https://so04.tci-thaijo.org/index.php/ socialresearchjournal/article/view/255989
Carbon Pulse. (2025, August). Thailand revamps voluntary carbon credit framework (T-VER v6). https://carbon-pulse.com
Chaiya, C. (2025). Empowering climate resilience: A people-centered exploration of Thailand's greenhouse gas emissions trading and sustainable environmental development through climate risk management in community forests. Heliyon, 11(2), e41844. https://www.cell.com/heliyon/fulltext/S2405-8440(25)00224-5
Chatkaewnapanon, Y., & Lee, T. J. (2022). Planning sustainable community-based tourism in the context of Thailand: Community, development, and the foresight tools. Sustainability, 14(12), 7413. https://doi.org/10.3390/su14127413
Clean Air Task Force. (2025, May 15). With new study and scorecard, scientists call for overhaul to forest carbon credit protocols. https://www.catf.us/2025/05/new-study-scorecard-scientists-call-overhaul-forest-carbon-credit-protocols/
Climate TRACE. (2025). Global emissions inventory: Near real-time data on sectoral greenhouse gas emissions. Climate TRACE. https://climatetrace.org
Cao, R., Mo, Y., & Ma, J. (2023). Carbon footprint analysis of tourism life cycle: the case of Guilin from 2011 to 2022. Sustainability, 15(9), 7124. https://doi.org/10.3390/su15097124
Do, V. P. (2025). Evaluating the role of authenticity and sustainability in shaping visitor experiences in farm-to-table agritourism. Geo Journal of Tourism and Geosites, 59(2), 650–660.
Earth Journalism Network. (2024, June 3). Evaluating carbon credits in Thai community forests: Issues of additionality and phantom credits. Earth Journalism Network. https://earthjournalism.net/stories/evaluating-carbon-credits-in-thai-community-forests
El Chami, D., Santagata, R., Moretti, S., Moreschi, L., Del Borghi, A., & Gallo, M. (2023). A life cycle assessment to evaluate the environmental benefits of applying the circular economy model to the fertiliser sector. Sustainability, 15(21), 15468. https://doi.org/10.3390/su152115468
Guerrero-Moreno, M. A., & Oliveira-Junior, J. M. B. (2024). Approaches, trends, and gaps in community-based ecotourism. Sustainability, 16(7), 2639. https://doi.org/10.3390/su16072639
International Institute for Trade and Development (ITD). (2025, January 29). Gastrainable tourism: a golden opportunity for ASEAN. https://www.itd.or.th/itd-data-center/68_18
Jambor, A., & Elias, B. A. (2024). Determinants of food security: A comprehensive analysis across East, South, and Southeast Asia. Journal of Sustainability Research, 6(2), e240030. https://doi.org/10.20900/jsr20240030
Khongswasdi, J. (2022). community forests as intangible cultural heritage and the community forest act of 2019. The Journal of the Siam Society, 110(1), 69-86. https://so06.tci-thaijo.org/index.php/pub_jss/article/view/256323
Kalapukdee, P. (2021). Guideline for sustainable management of community forest resources in Eastern region. Law and Local Society Journal, 5(1), 1-27. https://so04.tci-thaijo.org/ index.php/llsj/article/view/245118
Mae Fah Luang Foundation. (2021). Carbon credit from community forests for sustainability. Mae Fah Luang Foundation under Royal Patronage. https://www.maefahluang.org/en/domestic-program-08/
Nantavisit, N., Sathiankomsorakrai, T., Jawjit, W., & Chouykaew, T. (2023). Policy recommendations for carbon footprint reduction to enhance carbon neutral tourism in Krabi Province, Thailand. International Journal of Multidisciplinary in Management and Tourism, 7(2), 133-148. https://doi.org/10.14456/ijmmt.2023.9
National Science and Technology Development Agency (NSTDA). (n.d.). BCG model: Fostering sustainable development in Thai economy. https://www.nstda.or.th
National Science and Technology Development Agency (NSTDA). (2021). Background – BCG Economy Model. BCG Thailand. https://www.bcg.in.th/
Office of Natural Resources and Environmental Policy and Planning (ONEP). (2024). State of Thailand’s environment report 2024. Office of Natural Resources and Environmental Policy and Planning. https://www.onep.go.th/publications-soe
RECOFTC. (2019). Thailand’s Community Forest Act (B.E. 2562) – Brief. RECOFTC.
Royal Forest Department. (2020). Forest area of Thailand in 2020. Ministry of Natural Resources and Environment. https://forestinfo.forest.go.th/Content.aspx?id=10400
Royal Project for Plant Genetic Conservation (RSPG). (2017). Proceedings of the 8th RSPG Academic Conference: Thai resources – abundant potential on display (29 November – 1 December 2017). Regional Learning Network Center, Chulalongkorn University, Saraburi, Thailand.
Saengchan, P., Pengpae, S., & Mirasing, V. (2014). A model of sustainable management natural resource by community: A case study of Khaoraoteanthong. Chandrakasem Rajabhat University Journal, 20(39), 19-28. https://li01.tci-thaijo.org/index.php/crujournal/article/view/28827
Saensouk, P., Saensouk, S., Boonma, T., Hanchana, K., Rakarcha, S., Maknoi, C., Chanthavongsa, K., & Jitpromma, T. (2025). Ecological Analysis and Ethnobotanical Evaluation of Plants in Khanthararat Public Benefit Forest, Kantarawichai District, Thailand. Forests, 16(6), 1012. https://doi.org/10.3390/f16061012
Stephenson, P. J., & Damerell, A. (2022). Bio economy and circular economy approaches need to enhance the focus on biodiversity to achieve sustainability. Sustainability, 14(17), 10643. https://doi.org/10.3390/su141710643
S&P Global. (2023, March). Thailand’s tourism sector drives economic recovery. https://www.spglobal.com/marketintelligence/en/mi/research-analysis/thailands-tourism-sector-drives-economic-recovery-mar23.html
Sun, Y.-Y., Cadarso, M. Á., & Driml, S. (2020). Tourism carbon footprint inventories: A review of the environmentally extended input–output approach. Annals of Tourism Research, 82, 102928. https://doi.org/10.1016/j.annals.2020.102928
Sustainable Hospitality Alliance. (2024). Global hotel decarbonisation report. Sustainable Hospitality Alliance. https://sustainablehospitalityalliance.org
Suwan-on, K., Thongtrachou, P., & Seethong, D. (2023). The sustainable participatory tourism management of Thung Hua Mueang community forest, Songkhla Province. Journal of Social Science and Cultural, 7(5), 61–74. https://so06.tci-thaijo.org/index.php/JSC/article/view/263940
TAT Newsroom. (2023, August 11). TAT promotes low-carbon Amazing Organic Trip. Tourism Authority of Thailand. https://www.tatnews.org/2023/08/tat-promotes-low-carbon-amazing-organic-trip
Teampanpong, J., Da-ouli, N., Thiensongrusamee, P., Phongkieo, N. T., & Poonswad, P. (2024). Social determinants of success of community-based hornbill conservation in Thailand. Global Ecology and Conservation, 51, e02883. https://doi.org/10.1016/j.gecco.2024.e02883
Thailand Greenhouse Gas Management Organization. (TGO). (n.d.). Homepage and data dashboards. https://www.tgo.or.th
Thailand Greenhouse Gas Management Organization. (TGO). (n.d.). T-VER methodologies—Forestry & agriculture (FOR/AGR). https://www.tgo.or.th
Thangtong, W., & Jittaruttha, C. (2024). Participatory community forest management between government and civil society to lead to sustainability: Case study of Ban Pi Community Forest, Wiang Subdistrict, Chiang Kham District, Phayao Province and Ban Pong
Community Forest, Ta Pha Mok Subdistrict, Long District, Phrae Province. Journal of Modern Learning Development, 9(5), 1-17. https://so06.tci-thaijo.org/index.php/jomld/article/view/267017
Thongcharoen, P., Nillaor, P., & Boonsawang, W. (2024). Community forest management for community well-being following sustainable development guidelines: A case study of Ban Khuan Yung, Khun Thale Sub-district, Mueang Surat Thani District, Surat Thani Province. Journal of Social Work and Social Administration, 32(2), 43-85. https://so04.tci-thaijo.org/index.php/swjournal/article/view/271959
The Government Public Relations Department. (2023). A sustainable tourism trend responding to the BCG economic model. https://thailand.go.th
The United Nations and Global Compact Network Thailand. (2022). Biodiversity capital: UN-GCNT join forces with private sector – GCNT Forum November 2022. United Nations Thailand. https://thailand.un.org/en/204076-%E2%80%9Cbiodiversity-capital%E2%80%9D-un-gcnt-join-forces-private-sector-gcnt-forum-2022-november
Tourism Authority of Thailand (TAT). (2021, September 30). Thailand Trusted Report EP 33: BCG model and tourism. TAT Newsroom. https://www.tatnews.org/2021/09/thailand-trusted-report-ep-33-bcg-model-and-tourism/tatnews.org
Tourism Authority of Thailand (TAT). (2025, January 29). 3 factors influencing ‘Gastrainable Tourism’: Food tourism integrated with sustainability. TAT Academy. https://tatacademy.com
Tuyen, Q. D., Phan, C. N., Hieu, N. D., & Le Anh, T. (2025). How has community‐based tourism evolved over three decades (1995-2025): A bibliometric and systematic literature review on evolution and future research directions. Sustainable Development. 1-24. https://doi.org/10.1002/sd.70118
United Nations. (2023). The sustainable development goals report 2023. United Nations. Publications.
UNWTO. (2024). A tour around the world's gastronomy. https://www.e-unwto.org/doi/book/10.18111/9789284426959
UNWTO & UNDP. (2017). Tourism and the sustainable development goals – journey to 2030 (highlights). UNWTO.
World Bank Group. (2025, July 3). Thailand’s Digital Future Key to Boosting Growth. World Bank Group. https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2025/07/03/thailand-s-digital-future-key-to-boosting-growth
World Tourism Organization (UNWTO). (2023a). Tourism and SDGs: Guidelines for measurement and reporting. UNWTO. https://www.unwto.org/publications/tourism-sdgs-guidelines
World Tourism Organization (UNWTO). (2023b). The global report on food tourism (Vol. 4). UNWTO. https://www.unwto.org/gastronomy-wine-tourism
World Tourism Organization (UNWTO). (2025). Tourism statistics: SDG indicators. UNWTO. https://www.unwto.org/tourism-statistics/sdg-indicators
World Travel & Tourism Council (WTTC). (2024). Net zero roadmap for travel & tourism. WTTC. https://wttc.org
