การยกระดับภูมิปัญญาอาหารพื้นบ้านด้วยกระบวนการมีส่วนร่วมเพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยวชุมชนในจังหวัดลำปาง

บทคัดย่อ

บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาบริบทและคัดเลือกภูมิปัญญาอาหารพื้นบ้านของจังหวัดลำปาง 2) ยกระดับภูมิปัญญาอาหารพื้นบ้านด้วยกระบวนการมีส่วนร่วมเพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยวชุมชน และ 3) ถ่ายทอดเผยแพร่ภูมิปัญญาอาหารพื้นบ้าน เป็นการวิจัยแบบมีส่วนร่วม กลุ่มเป้าหมาย ได้แก่ 1) กลุ่มผู้มีส่วนเกี่ยวข้อง คือ ครูภูมิปัญญาอาหาร ตัวแทนธุรกิจท่องเที่ยว ผู้ประกอบการและผู้ทรงวุฒิด้านอาหาร เลือกแบบเจาะจงแล้วบอกต่อด้วยเทคนิคสโนว์บอล 2) กลุ่มนักท่องเที่ยวใช้วิธีการสุ่มแบบบังเอิญ เครื่องมือที่ใช้ ได้แก่ แบบสัมภาษณ์ แบบบันทึกสนทนากลุ่ม แบบสอบถามความพึงพอใจ แบบประเมินคุณภาพอาหาร มีค่าดัชนีความสอดคล้องอยู่ระหว่าง 0.80-1.00 เก็บรวบรวมข้อมูลโดยศึกษาเอกสาร การสัมภาษณ์ และการสนทนากลุ่ม ข้อมูลเชิงคุณภาพวิเคราะห์เชิงเนื้อหา ข้อมูลเชิงปริมาณใช้สถิติพรรณนา ผลการวิจัย พบว่า 1) ภูมิปัญญาอาหารพื้นบ้านของจังหวัดลำปางเกิดจากการนำวัตถุดิบที่มีอยู่ในชุมชน มีการถ่ายทอดปฏิบัติสืบต่อกันมา อาหารมีทั้งประเภทแกง ต้ม เจียว จอ น้ำพริก ตำ ยำ ลาบ ส้า ปิ้ง แหนบ จี่ หมก นึ่ง หลาม 2) ผลจากการยกระดับภูมิปัญญาทำให้ได้ผลิตภัณฑ์ซอสแกงเหนือ และพบว่านักท่องเที่ยวมีความพึงพอใจต่อผลิตภัณฑ์ซอสแกงเหนือด้านลักษณะผลิตภัณฑ์อยู่ในระดับมากที่สุด ( = 4.64)  และมีความพึงพอใจต่อแกงเหนือ 10 ชนิดที่ปรุงจากซอสแกงเหนืออยู่ในระดับมาก ( = 4.26) และ 3) ผลการถ่ายทอดเผยแพร่ภูมิปัญญาด้วยการฝึกอบรมเชิงปฏิบัติการ พบว่า ผู้เข้าร่วมมีความพึงพอใจต่อกิจกรรมในภาพรวมอยู่ในระดับมากที่สุด ( = 4.73)