วิเคราะห์พุทธปรัชญาในวรรณกรรมไตรภูมิพระร่วงและวรรณกรรมแห่งมหาภารตะในคัมภีร์ภควัทคีตา

บทคัดย่อ

บทความวิจัยเชิงคุณภาพนี้มีวัตถุประสงค์ 4 ประการ คือ 1) เพื่อศึกษาพุทธปรัชญาทั่วไป 2) เพื่อศึกษาวรรณกรรมเรื่องไตรภูมิพระร่วงและวรรณกรรมมหาภารตะในคัมภีร์ภควัทคีตา 3) เพื่อวิเคราะห์พุทธปรัชญาในวรรณกรรมเรื่องไตรภูมิพระร่วงและวรรณกรรมมหาภารตะในคัมภีร์ภควัทคีตา 4) เพื่อสร้างองค์ความรู้ใหม่โดยการนำพุทธปรัชญามาวิเคราะห์กับวรรณกรรมเรื่องไตรภูมิพระร่วงและวรรณกรรมมหาภารตะในคัมภีร์ภควัทคีตา

ผลการวิจัยพบว่า พุทธปรัชญามองมองชีวิตว่าประกอบด้วยขันธ์ 5 ที่อยู่ภายใต้กฎไตรลักษณ์ และปฏิเสธอัตตาซึ่งมีสภาพคงที่ ยอมรับเรื่องสังสารวัฏที่เป็นไปตามกฎแห่งกรรม เป้าหมายสูงสุดคือนิพพาน ไตรภูมิพระร่วงกล่าวถึงโลกประกอบด้วย 3 ภูมิ คือ 1) กามภูมิ 2) รูปภูมิ และ 3) อรูปภูมิ อนึ่ง ภูมิบ่งชี้ฝ่ายสุคติสำหรับผู้ทํากรรมดี ฝ่ายทุคติผู้ละเมิดศีลธรรม และภพภูมิเป็นสถานที่รองรับการเวียนว่ายตายเกิดของสัตว์ทั้งหลายในรูปแบบต่าง ๆ ซึ่งสอดคล้องกับแนวคิดเรื่องกรรมและสังสารวัฏในพุทธปรัชญา แต่ภพภูมิในไตรภูมิพระร่วงเน้นการปกครองให้ประชาชนในรัฐเป็นคนดี ขณะในพระไตรปิฎกเน้นวิธีพ้นทุกข์ด้วยการบรรลุนิพพาน ภควัทคีตายืนยันความมีอยู่แห่งอาตมัน ซึ่งเป็นความจริงสูงสุดที่ดำรงอยู่เหนือการเปลี่ยนแปลง มองอวิทยาเป็นสาเหตุชีวิตต้องเวียนว่ายตายเกิดอย่างไม่สิ้นสุด เมื่อขจัดอวิทยาแล้วก็สามารถเข้าถึงโมกษะ โดยการปฏิบัติตามหลักโยคะและผลการกระทำขึ้นอยู่กับพรหมัน ทั้งคัมภีร์ภควัทคีตาและไตรภูมิพระร่วงสอนให้คนมุ่งทำความดี หลักการที่ได้จากการวิจัยเรียกว่า TGUBP-Model