เศรษฐศาสตร์แนวพุทธ

บทคัดย่อ

ในยุคปัจจุบันวิกฤตการณ์ทางการเงิน เศรษฐกิจ และสิ่งแวดล้อมทวีความรุนแรงมากขึ้น เป็นผลมาจากแนวคิดบริโภคนิยมที่กระตุ้นให้เกิดการบริโภคอย่างไร้ขอบเขต รวมถึงการสร้าง  ค่านิยมใหม่ๆ ให้กับผู้บริโภค นำมาสู่การแย่งชิงทรัพยากรและผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจจนละเลยคุณค่าทางชีวิตและจิตใจ จึงไม่ต้องสงสัยเลยที่เศรษฐศาสตร์แนวพุทธ (Buddhist Economics – BE) ได้มีการพัฒนาขึ้นในหลายทศวรรษที่ผ่านมาเพื่อมุ่งแก้ปัญหาดังกล่าว หนังสือเล่มนี้เขียนโดย พระพรหมคุณาภรณ์ (ป. อ. ปยุตฺโต) ศาสตราจารย์พิเศษ สาขาวิชาพระพุทธศาสนา การนำเสนอในครั้งแรกนั้นเป็นปาฐกถาธรรม ต่อมามีการตีพิมพ์เป็นเล่มหนังสือครั้งแรกในปีเดียวกันช่วงกลางปี 2531 ส่วนฉบับแปลเป็นภาษาอังกฤษนั้นใช้ชื่อว่า “Buddhist Economics” ตีพิมพ์ครั้งแรกในช่วงกลางปี 2535 อีกทั้งยังมีการตีพิมพ์เป็นภาษาเยอรมันในปี 2542 อีกด้วย จนกระทั่งปี 2543  มีการเปลี่ยนแปลงที่สำคัญในการพิมพ์ครั้งที่ 7 ซึ่งพระพรหมคุณาภรณ์ ได้เพิ่มบทพิเศษต่อท้าย ฉบับภาษาไทย จึงทำให้มีเนื้อหามากกว่าฉบับแปลภาษาอังกฤษเดิม หนังสือเล่มนี้มีการตีพิมพ์ฉบับล่าสุดเป็นครั้งที่ 14 เมื่อเดือนตุลาคม 2557 ความหนา 88 หน้า สำหรับเนื้อหาในภาพรวมนั้นเป็นการนำเสนอความเป็นมาและลักษณะของแนวคิดเศรษฐศาสตร์แนวพุทธ รวมถึงการชี้ให้เห็นข้อจำกัดของเศรษฐศาสตร์แบบตะวันตก หรือที่พระพรหมคุณาภรณ์เรียกว่าเศรษฐศาสตร์แห่งยุคอุตสาหกรรม โดยได้นำเสนอทางออกจากข้อจำกัดนั้นด้วยแนวทางของเศรษฐศาสตร์แนวพุทธ หรือที่เรียกว่าเศรษฐศาสตร์มัชฌิมา ที่ส่งเสริมให้คนบริโภคด้วยปัญญา ตรงกันข้ามกับการบริโภคในยุคสมัยนี้ที่ถูกขับเคลื่อนด้วยการโฆษณาและกลยุทธ์ทางการตลาดไว้ได้อย่างน่าสนใจ